Diſtin. XXXVIII.Qō I.

voluntatum. ¶ Preterea. corporale bonū nō eſt finis ſpiritualis boni: cū finis ſemꝑ ſit melior eo quod ē ad fineſꝫ vita eterna videtur quoddā corporale noīare .ſ. eternācōiunctionē noſtre aīe ad corpus. ergo vita eterna nō eſtfinis ſpiritualium operum. ¶ Preterea. nullus finis habetur ante id quod ē ad finē: cum per ea que ſūt ad finemin finē deueniatur. ſꝫ charitas ante actus meritorios habetur. ergo charitas nō ē finis rectoruꝫ operum. ¶ Preterea. opus dicit̉ rectuꝫ ſcd̓m ꝙ ē aliqua virtute informatū: ſꝫ ſicut actus īformat̉ charitate: ita etiam alijs virtutibus. ergo ſicut charitas ponit̉ finis: ita ⁊ alie v̓tutes finesdici debēt. ¶ Pͣ. bonum ſimpliciter nō ordinat̉. vt ad finē ad id quod ē bonum huic: quia quod ſimpliciter bonūē melius eſt: ſꝫ operatio ē bonum ꝑ ſe: d̓lectatio aūt ē huicbonum .ſ. operāti: ⁊ ſic recta operatio ē melior d̓lectatiōeergo recta oꝑatio nō ordinat̉ ad d̓lectationē: ſicut ad finēSed cōtra. ꝗd finē vltimū: opꝫ eē intētum: ſicut fiFinis ſine quo nō poteſt eē coniunctionis cōmunis: ſꝫ ſine charitate ⁊ beatitudīe ⁊ huiuſmōi nōpoteſt eē cōiunctio volūtatis hoīs ad finē vltimuꝫ qui d̓sē. ergo iſta oīa rationē finis cōmunis habēt.Reſpondeo dicēdum ꝙ ſicut dictum ē quāuisoīum reruꝫ ſit vnus finis vltimus:ſicut vnum prīcipium primuꝫ: tamē vnicuiqꝫ rei debeturfinis proprius: ſicut ⁊ prīcipiuꝫ propriū: ita vt ſicut ea queſūt vnius generis cōmunicāt ī vno prīcipio proprio illiusgn̄is: ita cōmunicent ī vno fine qui quidē ē ꝯmunis oībusq̄ ſunt ī illo gn̄e: nō tamē oībus rebus nec poteſt eē d̓bitarelatio alicuius rei ad finē vltimū: niſi mediāte fine ꝗ ſuogn̄i d̓betur. finis auteꝫ proprius vniuſcuiuſqꝫ rei ꝑ quē infinē vltimuꝫ ordinatur ē ſua propria operatio. Un̄ ⁊ finisratiōalis nature ꝑ quē ordinat̉ ī finē proprium ē perfectaoperatio q̄ ē propria nature illi: ſꝫ ꝑfectio operatiōis in tribus cōſiſtit .ſ. ī obiecto: habitu ⁊ d̓lectatiōe: quāto .n. obiectum ē altius tāto operatio ī illud tendēs ē pulchrior ⁊ ꝑfectior. vnde ex obiecto operatio ꝑfectionē habet: ⁊ ex nobiliſſimo obiecto altiſſimā ꝑfectionē. ¶ Similiter etiaꝫoꝑatio ꝑfecta nō ē niſi ex habitu: vnde quāto habitus eſtꝑfectior: ⁊ oꝑatio ꝑfectior erit: ⁊ operatio ꝑfectiſſima abhabitu nobiliſſimo erit. ¶ Simil̓r. vt dicit philoſophusin decimo ethicoruꝫ d̓lectatio ꝑficit operationē: ſicut pulchritudo iuuētutē: ē enim ſicut quidaꝫ decor operationisipſa d̓lectatio. ⁊ ideo opꝫ ꝙ aliquod iſtoruꝫ: ſit finis cōmunis rectarum volūtatuꝫ aſſignata. Ipſa autē operatio ꝑfecta beatitudo ē. obiectuꝫ autē altiſſimuꝫ deus ē. Habitusautē ꝑfectiſſimus charitas ē. d̓lectatio aūt puriſſima ⁊ ſpiritualis d̓lectatio. vt ī decimo ethicoruꝫ probatur. ⁊ ideoin littera dicit̉ ꝙ d̓us rectarum volūtatū finis ē charitas⁊ bona d̓lectatio ⁊ beatitudo: ita tamē ꝙ d̓s vltimus finisſit: ⁊ beatitudo charitatē ⁊ d̓lectationē cōplectēs ſit: ſicutfinis ſub fine coniungens vltimo fini cum operatio ī obiectum tendat: nec eſt recta relatio volūtatis in deum niſimediantibus his tribus.ergo dicēdum ꝙ finis qui ē citra fiAd primum nem vltimuꝫ nō ē finis cōmunis oībus rebus: ſꝫ poteſt eē cōmunis ī aliquo gn̄e: ⁊ ita ē d̓ beatitudine: nō enim creature irrationales ad beatitudinemꝑuenire poſſūt. Unde earum finis beatitudo nō ē: ſꝫ eſt finis ratiōalis creature q̄ ad eam ꝑuenire poteſt. ¶ Ad ſecundū dicēdum ꝙ quāuis beatitudo ſit occulta quātumad ſubſtātiaꝫ: tamē ratio beatitudinis nota ē. oēs eniꝫ perbeatitudinē ītelligunt quēdam ꝑfectiſſimuꝫ ſtatuꝫ: ſꝫ inquo cōſiſtat ille ſtatus ꝑfectus: vtruꝫ ī vita vel poſt vitāvel ī bonis corporalibus vel ſpiritualibus: ⁊ ī quibus ſpiritualibus occultum ē. ¶ Ad tertium dicēduꝫ ꝙ vita di-

citur dupliciter. vno enim modo vita idem eſt quod eē viuētis. vt ī ſecūdo de aīa dicitur: ꝙ viuere viuētibus ē eſſe⁊ hoc modo vita hoīs relinquit̉ ex cōiunctiōe aīe ad corpus: ⁊ vita eterna ex eterna cōiunctiōe vtriuſqꝫ: ⁊ hoc modo vita eterna nō eſt finis rectarum volūtatum. Alio modo dicitur vita operatio rei viuētis. ⁊ hoc modo vita eterna dicitur operatio ꝑfecta qua hoīes beati ī eternum deūvidebūt ẜm ꝙ dicitur Io. 17. Hec ē vita eterna ⁊c̄. Et hocmodo vita eterna ē finis rectarū volūtatū: ⁊ eſt idem qd̓beatitudo. ¶ Ad quartuꝫ dicēduꝫ ꝙ charitas dupliciterpoteſt cōſiderari vel ī habitu vel ẜm ꝙ bonum eius reſultat ī actu: ſicut bonitas cuiuſlibet habitus reſultat ī actuex habitu procedēte. ſi ergo accipiatur primo modo charitas ſic operatōes recte ante īfuſionē charitatis facte ordinātur ad charitatē vt ad finē: īquātū diſponūt aīaꝫ charitatis īfuſe receptiuaꝫ: ſꝫ ſic nō ītelligit̉ hic: ſꝫ ītelligit̉ ẜꝫꝙ bonuꝫ charitatis reſultat ī actu: ſicut etiā philoſophusdicit ī quarto ethicorum: ꝙ fortis operat̉ propter bonumfortitudinis: īquātum oꝑa ſua ad finē fortitudinis refert:qd̓ ē fortiter oꝑari: ſimiliter etiaꝫ charitateꝫ habēs refertoꝑa ſua ī bonū charitatis quod ē ipſa oꝑatio ex charitateprocedēs .ſ. dilectio dei ⁊ proximi. ¶ Ad quintuꝫ dicēdūꝙ ad bonū alicuius virtutis nō ordinat̉ niſi vel actus proprie virtutis vel actus alterius virtutis qui ē imꝑatus abilla virtute: ſicut actus proprius fortitudinis ordinat̉ ī bonū fortitudinis: vl̓ etiā actus magnanimitatis: qui ē tēdere ī magna faciēda ⁊ ardua: ſꝫ ꝙ ē a fortitudine imꝑatus:nulla auteꝫ virtus imꝑat vniuerſaliter oībus virtutibusniſi charitas q̄ ē mater omniū virtutū: ⁊ hꝫ habitū ex obiecto ꝓprio: qd̓ ē ſūmū bonū: ī qd̓ īmediate fert̉: tū etiā exſub̓o .ſ. ex volūtate q̄ alijs viribus imꝑat. ⁊ iō īter virtutesſola charitas dr̄ cōis finis oīuꝫ rectaruꝫ volūtatū. ¶ Ad6ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ oꝑatio ſimpl̓r ē melior qͣꝫ d̓lectatio. ⁊ iō vt medici dn̄t naͣ ī oꝑe gn̄atōis d̓lectatiōꝫ poſuit ne aīalia ſua ſalute ꝯtēta ſalutē ſpēi negligerēt: q̄ ꝑ actū gn̄atiōis fit. vn̄ d̓lectatio ꝑꝑ oꝑationē ē: nō autē delectatio quālibꝫ oꝑationēſequit̉: ſed oꝑationē ꝑfectā: ⁊ iō ſicut operatiōes imꝑfecteordinant̉ ad oꝑationē perfectā: ita etiā ordinant̉ ad delectationē que ꝑfectā operationē exornat. Uel dd̓ꝫ ꝙ finispoteſt alicui rei attribui dupl̓r vel ſcd̓m ꝙ in ſe cōſiderat̉⁊ ſic operatio nō eſt ad delectationē: ſed econuerſo: vel exparte eius qd̓ ī finē tēdit: ⁊ ſic oꝑatio delectatiōe ꝑficit̉: ⁊ꝑꝑ eā eſt: ſicut ꝑꝑ ſuā ꝑfectionē: d̓lectatiōes .n. ꝓprie: ſicutī. 10. ethi. dr̄: augmētāt ꝓprias oꝑatōes: qꝛ ẜꝫ ꝙ operās talibꝰ oꝑatiōibꝰ reficit̉: ꝑ dlectatiōꝫ eaꝝ diligētiꝰ eas exercet.¶ Utꝝ intētio ſit actus volūtatis.III.ſic proceditur. Uidetur ꝙD tertiuꝰ) intentio nō ſit aliquid voluntatis: quia vt in ſecūdo ethicorum dicituromne quod eſt in anima vel eſt paſſio vel haImabitus vel potētia: ſed intentio nō noīat ipſampotentiaꝫ voluntatis: quia ſic oīs actus voluntatis intentio dici deberet. Similiter etiam nō anime: quia habitusanime ſunt virtutes vel ſcientie: nec iterum eſt paſſio involuntate exiſtens: quia paſſiones ſunt in ſenſitiua parte:⁊ non in intellectiua. vt in ſeptimo phyſicorum probat̉. ergo intētio non videt̉ aliquid ad volūtatē pertinēs. ¶ Pͣ.vt in ſecūdo phyſicoruꝫ probat̉: na in ſua operatione intendit finem: ſed agens per naͣm non agit per voluntateꝫquia in eodem libro diſtinguit̉ agens a propoſito contraagens a naͣ. ergo intētio nō pertinet ad voluntateꝫ. ¶ Pͣ.Luc. Si oculus tuus neqͣꝫ fuerit ⁊c̄. Glo. Oculus .i. ītētio.ſꝫ rō oculi non competit voluntati: ſꝫ magis rōni: ſimil̓r ētdirigere quod intentiōi attribuit̉ rōnis eſt: ⁊ nō volūtatisergo intētio non ꝑtinet ad voluntatem: ſed ad rationem.