Diſtin. XXXVIII.Qō I.

Diſtin. XXXVIII.¶ Pͣ. volūtas eſt prīcipiuꝫ rerū operabiliū que ad practicū intellectuꝫ pertinēt: ſed intētio nō tātū eſt in practicis.ſed etiaꝫ in ſpeculatiuis in quibus etiaꝫ finis īuenitur. ergo intētio nō pertinet ad voluntatē. ¶ Pͣ. potētie nō pōtattribui niſi duplex actus vel qui cōuenit ſibi per ſe vel ꝙcōuenit ſibi ī ordine ad aliaꝫ potētiaꝫ: ſed intētio non pōteſſe actus volūtatis per ſe cōſiderate: quia nō denoīatura volūtate actus autē qui eſt alicuius potētie per ſe denominatur ab ipſa: ſicut ītelligere ab ītellectu ſimiliter etiānō ē actus eius ſcd̓ꝫ ordinē ad rationē: quia ſic actus eiuseſt eligere. vt ſupra dictum eſt. ergo intentio nullo modoeſt actus voluntatis.Meritū ⁊ demerituꝫ in ſola volūtate cōſtiConlſ ⁊ tutū eſt: ſed ẜꝫ intētionē precipue attēditurmeritū ⁊ demeritū. ergo intētio ad volūtateꝫ pertinet.¶ Pͣ. vt in littera dicit̉: intētio eſt de fine. Finis autē habet rationē boni: cū igitur bonuꝫ ad volūtateꝫ pertineat:quia eſt obiectū eius: vr̄ ꝙ intētio voluntatis ſit.Reſpondeo teſt accipi ad quā potētiā pertineat.dicēduꝫ ꝙ ex ipſo noīe intētiōis poIntēdere eniꝫ dicit̉ quaſi ī aliud tēdere. Intēdere autemin aliquid eſt illius potētie ad quā pertinet proſequi ⁊ fugere aliquid. hoc autē eſt appetitus vel volūtas: nō auteꝫintellectus: ſed verū eſt ꝙ ītellectus practicus dicit aliꝗdde fugiēdo vel proſequēdo: vt in tertio de aīa dicit̉. vndeiudiciū fuge ⁊ proſecutōis ad ītellectuꝫ practicū pertinet:nō autē ipſa proſecutio ⁊ fuga. Intellectus autē ſpeculatiuus neqꝫ fugit aūt proſequit̉: neqꝫ etiā aliquid de fugiēdo⁊ proſequēdo dicit. ⁊ ideo intētio nō ē actus cognoſcitiue:ſꝫ appetitiue. Per hoc autē ꝙ dicit̉ ī aliquid tedere īportat̉ quedā diſtātia illius ī quod aliquid tēdit. ⁊ ideo quādo appetitus fert̉ īmediate ī aliquid nō dicit̉ eē intētio illius fiue hoc ſit finis vltimus: ſiue ſit aliquid ad finē vltimū: ſꝫ quādo per vnū qd̓ vult ī aliud ꝑuenire nitit̉: illiusin qd̓ peruenire nitit̉: dicit̉ eſſe intētio. hoc auteꝫ eſt finis:propter qd̓ intētio dicit̉ eē de fine: nō ẜm ꝙ volūtas ī finēabſolutē fert̉: ſꝫ ſcd̓ꝫ ꝙ ex eo ꝙ ē ad finē in finē tēdit. Unde intētio ī rōne ſua ordinē quēdaꝫ vnius ad alteruꝫ importat. Ordo autē vnius ad alterum: nō eſt niſi per ītellectū: cuius ē ordinare: ſed in quibuſdaꝫ ītellectus ordināsappetituꝫ ī finē ē cōiunctus ipſi appetitui ſicut ī habētibꝰintellectuꝫ: vt ī hoīe ⁊ ī angelo. In quibuſdā autem ītellectus ordinās ē ſeparatus: ſicut ī naͣlibus que dirigūtur infinē ab ītellectu naturaꝫ inſtituente ⁊ finē ſibi p̄ſignante:appetitus autē intellectui cōiunctus volūtas dicit̉: ſed appetitus ab ītellectu ſeparatus ē appetitus ſenſibilis ⁊ naturalis: quāuis autē cuiuſlibet horum appetituuꝫ intētiocōmunis ſit per prius tamē in volūtate īuenit̉ que ab ītellectu cōiuncto ī finē dirigit̉. ⁊ ideo intētio pͥmo ⁊ ꝑ ſe actūvolūtatis noīat ẜꝫ ꝙ ī ea ē vis ītellectus ordinātis.ergo dicēduꝫ ꝙ ī paſſiōe ītelligiturAd primum etiaꝫ operatio: quia operatiōes aīepaſſiōes etiaꝫ quēdaꝫ ſūt: quia ītelligere ē quoddā pati: ⁊ſentire. vel etiā ītelligit̉ ī habitu operatio qui principiumoꝑatiōis eſt: vel quia oꝑatio nō ſignificat̉. vt ī aīa exiſtēs:ſꝫ vt ab aīa egrediēs. ¶ Ad ſcd̓m dicendum ꝙ naturaliaquāuis nō habeāt volūtatē: tamē intēdūt aliquid per appetituꝫ naturalē ſcd̓ꝫ ꝙ dirigunt̉ ī finem ſuū ab ītellectudiuino nature attribuēte īclinationē in finē: que īclinatioappetitus naturalis dicit̉. ⁊ ideo nō eſt ita proprie intētioin eis: ſicut ī agētibus a propoſito. ¶ Ad tertium dicēdūꝙ dirigere vel eſſe oculum attribuit intētioni: nō ſcd̓ꝫ ꝙē actus volūtatis ſimpliciter: ſed ſcd̓ꝫ ꝙ vis rōnis ordinatis ī volūtate manet. ¶ Ad quartuꝫ dicēdum ꝙ cū volūtas mouet oēs potētias ī actus ſuos: nō ſoluꝫ eſt reſpectu

Qō I.135eorum que ad practicum ītellectum pertinēt: ſꝫ etiā eorūque ad ſpeculatiuum: ſicut eniꝫ homo vult ambulare: velaliquid huiuſmodi facere. ita etiam vult cōſiderare ⁊ veritatē queſtiōis alicuius īuenire. ¶ Ad quintum dicēdūꝙ intētio nō ē actus volūtatis abſolutē: ſed ī ordine ad rationē actum volūtatis ordinantē: ſed ratio poteſt ordinare actū volūtatis dupliciter: vel ſcd̓ꝫ ꝙ volūtas ē de fine:⁊ ſic actus volūtatis ī ordine ad rōnem eſt intētio: vel ẜmꝙ ē de his que ſunt ad finē: ⁊ ſic actus voluntatis in ordine ad rationem eſt electio.¶ Utrum voluntas vno ⁊ eodem actu velit finē ⁊ ea queſunt ad finem.IIII.D quartum fic proceditur. Uidetur ꝙ nō ſit vnus actꝰvoluntatis qui eſt de fine ⁊ de eo quod eſt adfinē. Actus eniꝫ omnes diſtinguūtur ſcd̓ꝫ obiecta: vt ſecūdo de anima dicitur. Finis vero⁊ quod eſt ad finē ſunt diuerſa obiecta. ergo ⁊ motus volūtatis ſūt diuerſi qui ī ea ferūtur. ¶ Pͣ. nō eſt idem ī ſpecie motus qui ē ad vltimū terminuꝫ: ⁊ qui ē ad mediū. vtin. io. ethicorum dicit̉. Sicūt qui ē ad nigredinē ⁊ qui eſtad palloreꝫ ab albedine: ſꝫ illud quod eſt ad finē eſt ſicutmedium per quod itur ī finē quaſi ī vltimuꝫ terminum.ergo nō ē idē motus volūtatis qui ē finis ⁊ eius quod ē adfinem. ¶ Pͣ. actus volūtatis ſequit̉ actum intellectus: ſꝫnō eadē eſt cogitatio de fine ⁊ de eo quod eſt ad finē. ergonec idē volūtatis motus. ¶ Pͣ. cōtraria nō poſſunt eideꝫſimul īeſſe: ſꝫ in eo qui vult dare elemoſynam propter vanam gloriā: voluntas que eſt finis eſt mala. ⁊ que eſt eiusquod eſt ad finem eſt bona. ergo non eſt idem actus voluntatis vtrobique.Philoſophus dicit: vbi vnū propterSed contra alterum: ibi vnuꝫ tātuꝫ: ſed illud qd̓eſt ad finē deſideratur propter fineꝫ. ergo vnuꝫ deſiderium eſt finis: ⁊ eius quod eſt ad finem. ¶ Pͣ. nō contingitpotentiam eſſe in duobus actibus ſimul: ſꝫ ſimul aliquisvult finem ⁊ illud quod eſt ad fineꝫ: ergo nō eſt alius motus voluntatis qui eſt in vtrūqꝫ.Reſpōdeo pōt dupl̓r ꝯſiderari: vl̓ ẜꝫ ꝙ ē res q̄daꝫdd̓ꝫ ꝙ qn̄ aliꝗd dr̄ ẜm relatiōꝫ ad alteꝝin ſe abſolute: ⁊ ſic nō ē eadē ꝯſideratio eius ⁊ illius ad qd̓dr̄: ſꝫ diuiſiꝫ vtrūqꝫ ꝯſiderat̉: vl̓ ẜꝫ ꝙ ad alteꝝ dr̄. ⁊ hͦ mōeadē ē ꝯſideratio vtriuſqꝫ: qꝛ ꝗ nouit vnū relatiuoꝝ nouit⁊ reliquū: ſicut ī p̄dicamētis dr̄: ſicut ſi aliꝗs ꝯſiderat imaginē ꝓut imago ē alicuius rei: eadē ꝯſideratio erit imaginis ⁊ eius cuius ē imago. Si aūt ꝯſideret̉ imago īquātuꝫē res q̄daꝫ: vt figura depicta in lapide: alia ꝯſideratio eritimaginis ⁊ eius cuius ē imago. ita ēt dico de eo qd̓ ē ad finē: qꝛ q̄dā ſūt q̄ querūt̉ ꝓpter finē: q̄ nihilominus hn̄t ī ſevnde deſiderēt̉: ⁊ in talia pōt volūtas ferri dupliciter: velſcd̓m ꝙ ea ꝓpter finem querit: ⁊ ſic idē ē actus volūtatisꝗ ē in finē: ⁊ in illud qd̓ ē ad finē. vel ſcd̓m ꝙ ipſa ſunt q̄dāres ꝑ ſe d̓ſiderabiles: ⁊ ſic ē alia volūtas de vtroqꝫ. ſꝫ ꝗdāſūt qͥ nō deſiderāt̉ niſi ī relatiōe ad finē vt ſectio ⁊ vſtio q̄in ſe mala ſūt ⁊ ī talibus nūqͣꝫ differt motus volūtatis ẜꝫꝙ volūtas fert̉ in iſta ⁊ in finiē eorum: qꝛ in ea volūtas nōfert̉: niſi prout ꝯſiderant̉ ſub relatione ad finem.Ad primu) tū hꝫ ꝯſideratū nō ſūt diuerſa obiectaergo dd̓ꝫ. ꝙ finis ⁊ id qd̓ ē ad finē inqͣꝫſꝫ vnū ob̓ꝫ: in quo finis. ſicut formale eſt qͣſi rō q̄dā volēdi: ſꝫ id qd̓ ē ad finē ē ſic̄ maͣle: ſic̄ ēt lumē ⁊ color ſūt vnuꝫob̓ꝫ. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ qn̄ volūtas fert̉ ī eo qd̓ ē ad finē ꝓutē ad finē: id qd̓ ē ad finē n̄ ē terminꝰ eiꝰ. ⁊ iō n̄ oꝫ ꝙ ſint ibiduo motꝰ: ſic ē ēt vnꝰ motꝰ ꝯtinuꝰ qd̓ extremo ī extremuꝫꝑ media trāſit: niſi medio vt termīo ī medio ꝗeſcēdo vtat̉