Diſtin. XXXVII.Qō III.

132

ſtin. XXXVIactus in gn̄e vel in ſpē poteſt cōſequi priuatio aliqͣ: ⁊ iō ꝗdam actus dicūtur mali ex genere vel ex eo qd̓ in ſpecietrahit. ¶ Ad ꝗntum dd̓m: ꝙ ſicut actio que peccati d̓formitatē hꝫ dr̄ bona inqͣꝫtum eſt actio bonitate nature: nōꝓpter hoc ꝙ aliquādo inueniatur ſeparata a deformitate: ſed quia bonitas illa nature deformitati ſubſtat: ita ētdeus dicitur eē cauſa illius actionis inqͣꝫtuꝫ ē actio: ⁊ nōinqͣꝫtuꝫ eſt deformis: hoc modo ꝙ actionem nō faciat adeformitate ſeparatam: ſed quia in actione deformitaticoniuncta hoc qd̓ ē actionis facit: ⁊ qd̓ deformitatis nonfacit: ⁊ ſi enim in aliquo effectu plura inſeꝑabil̓r cōiūctaſunt: non oꝑꝫ vt quicquid ē cā eius qͣꝫtum ad vnū ſit cauſa eius qͣꝫtum ad alterum: ſicut natura eſt cauſa oculi qͣꝫtum ad ſubſtantiam eius: ⁊ nō qͣꝫtum ad defectum cecitatis que ex nature defectu incidit.Qō III.d̓ cā pene. Et cirEinde queritur ca hoc queruntur duo. Primo: vtrum deus ſit cauſa pene.Scd̓o: de quo per prius dicatur malum .ſ. deculpa vel de pena.¶ Utrum pena ſit a deo.O primum peo non ſit. Oē enim maſic ꝓceditur. vr̄ ꝙ pena alum ꝯͣriatur alicui bono. ſed pena ē quoddammalum cum noceat. ergo alicui bono ꝯͣriatur:ſed qd̓ ꝯͣriat̉ bono nō pōt eē a ſummo bono: qꝛſic ſummū bonum nō pōt eē actor pacis: ſed pugne ⁊ diſſenſionis: ſi ab eo ꝯͣria ꝓcederent. ergo pena nō ē a deo.¶ Pͣ. omne qd̓ ē preter intentionem agētis incidit ex aliquo defectu: ſed omne malū ē p̄ter intētionem agentis:vt Diony. dicit: qꝛ nihil ad malum reſpiciens operatur. gͦomne malum ex defectu aliquo incidit: ſed quicꝗd incidit ex defectu nō reducitur in deuꝫ: ſicut in cāꝫ: vt ſupraon̄ſum eſt. ergo nullius mali deus ē cauſa: ſed pena ē malum ergo nō ē a deo. ¶ Pͣ. ꝗcquid nō eſt cauſa actionis:nō eſt ca illius quod per actionē cātur: vt dictum eſt: ſedmulte pene ſunt que aliꝗbus per alioꝝ peccata infliguntur: multi enim afflictionibꝰ puniūtur per eos qui īiuſteopprimunt: cum igitur culpe deus nō ſit cā. vr̄ ꝙ nec oīspene. ¶ Pͣ. quicquid ē a deo in bonū tendit: ſed quedampene ſunt que ad malū inclināt: vt fomēs ⁊ ho. ergo nonoīs pena a deo eſt. ¶ Pͣ. cuiꝰ gn̄atio bona ē corruptio eiꝰmala eſt. ſed gn̄atio gratie bona eſt: quia a deo eſt. ergo ⁊corruptio gr̄e mala eſt: ſed corruptio gr̄e eſt quedam pena. ergo non oīs pena eſt a deo: cum deus tantummodo(bonorum ſit cauſa.Sed contra ꝯmne qd̓ iuſtum eſt bonū ē: ⁊ oē qd̓bonuꝫ ē: a deo eſt: ſed oīs pena iuſta ē: vt Aug. ꝓbauit inp̄cedēti diſtin. gͦ oīs pena a deo eſt. ¶ Pͣ. ad eundem pertinet remuneratio ⁊ ꝯdemnatio .ſ. ad eum qui iudiciuꝫ d̓actibꝰ hꝫ bonis vel malis: ſed p̄mia reddere bonis oꝑbdei ē. gͦ ⁊ penas ēt infligere ipſius ē. ergo oīs pēa a deo ē.Reſpōdeouẜm ꝙ eſt alicuius boni priuatio: ⁊ radd̓m ꝙ pena duo hꝫ in ſe .ſ. rōnem matiōem boni ẜm ꝙ iuſta eſt ⁊ ordinata ē. Quidā igitur antiqui conſiderātes penā tm̄ ex parte illa in qua defectuseſt ⁊ malum: dixerunt penas a deo non eē: in quem errorem ēt Tullius incidiſſe videtur: vt pꝫ in libro de officiis. Ho enim hoīes prouidētiam dei negauerunt de hūanis actibus. vnde ordinē qui eſt pena reſpentu culpe: nōdicebant per ꝓuidentiam diuinam eē: ſed per iuſticiamhoīs penā infligētis. defectum āt qui ē in pena non a deoordīatū eē: ſed ex neceſſitate cāꝝ ſcd̓aꝝ īcidere: ponebātenim deū res in eē ꝓduxiſſe: ſicut ꝓducit agens ex neceſſitate nature: vt .ſ. ex vno primo: ī quo nullus defectꝰ eſt

.vnum primum ꝓcederet ab eius perfectione diſtans: etẜm ꝙ longior ſit diſtantia ab vno primo per ordinē cāe⁊ cāti magis dicebant defectum incidere. Hec aūt poſitio erronea eſt: ſicut in primo libro. diſt. 39. patuit. vbi dictum eſt ꝓuidentiam diuinam ad oīa ſe extendere. Et iōdd̓m eſt penas a deo eē: nullo autem modo culpaꝫ a deoeē: qͣꝫuis vtrunqꝫ malum dicatur: cuius rō ē: qꝛ vnicuiqꝫrei aſſignatur ca agens ẜm ꝙ ab agente res illa ꝓgredit̉culpa āt rōnē mali ⁊ d̓fectꝰ hꝫ ẜm ꝙ ab agente ſuo ꝓgre.ditur: qd̓ actionem ſuam in debitum finem nō ordinat: ⁊ideo culpe cā aſſignari nō pōt: niſi talis in quē defectꝰ cadere poſſit. Pena autē nō hꝫ ratiōem mali vel defectꝰ ẜꝫꝙ ab agente ꝓcedit. qꝛ per ordinataꝫ actionē agentis pena infligitur: ſed hꝫ ratiōem defectus ⁊ mali in ipſo recipiente actionem tātum: qd̓ per iuſtā actiōem aliquo bono priuatur. ⁊ ideo pene deus eſt actor: diuerſimode vero diuerſarum: quedā enim ē pena damni: vt ſubtractiogratie ⁊ ho. ⁊ harum penarum deus cā eſt: nō quidē agēdo aliquid: ſed potius non agēdo: ex eo enim ꝙ deus gratiam non influit cōſequitur in iſto gr̄e priuatio. quedamvero pena ſenſus eſt que per aliquā actiōem infligitur: ⁊hꝰ ēt agendo deus actor eſt.Ad primu) reꝯriatur alij bono particulari ſicutergo dd̓m ꝙ vnum bonū particulacalidum frigido: ⁊ vtrūqꝫ a deo eſt: nec tamē ſequitur ꝙdeus pacis actor nō ſit: qꝛ ipſa ēt ꝯͣriorum pugna ad aliquā vnionem ordinatur: qua .ſ. ad formam mixti conueniunt: ⁊ ēt ẜm ꝙ in vniuerſo per modum cuiuſdam ꝯſonantie ordinātur: ita ēt nō eſt incōueniēs: vt qͣꝫuis bonūnature a deo ſit ꝙ ēt pena que ſibi ꝯͣriatur inqͣꝫtum bōaē a deo ſit. ¶ Ad ſcd̓m dd̓m: ꝙ nullū maluꝫ nec aliquisdefectus a deo vel agēte alio intētum ē: ſed oē malum etdefectus incidūt ex defectu aliquo vel ex defectu cauſeagētis vl̓ ex defectu maͣe recipientis: malum eniꝫ culpeincidit ex defectu cāe agētis. ⁊ ideo in cām agentem quedeficere nō pōt reduci nō pōt: malū āt pene incidit ex d̓fectu maͣe: qd̓ ſic pꝫ. Ordinē iuſticie iuſtꝰ iudex ī ſuis ſubditis ponere intēdit: ille ordo non pōt in peccante recipi:niſi ẜm ꝙ ꝑ defectum aliquē punitur: ⁊ iō qͣꝫuis defectusille ratione cuius pena malum dr̄: a iudice intentus nonſit: ſed ordo iuſticie: tn̄ iuſtus iudex pene actor dr̄ ẜm ꝙpena ordinatū quid dicit ⁊ ita penaꝝ deus actor eſt.¶ Ad tertium dd̓m ꝙ qͣꝫuis actionis turpis deus nō ſitcā ẜm ꝙ deformitati ſubſtat: eſt tamē cā eius ẜꝫ ꝙ actioq̄dam eſt: ⁊ ideo ēt pōt dici cā eius: qd̓ per illam actiōemeffectum eſt. ¶ Ad 4ᵐ dd̓m ꝙ pena nō īclinat ad malūculpe directe ꝑ modū hītꝰ ⁊ diſpōnis: ſed indirecte inqͣꝫtū̄ per penā pͥuat̉ aliꝗd quo ꝗs a culpa retrahebat̉: ⁊ hocnō eſt incōueniēs. vt dicatur deus ſubtrahere illud quoquis a culpa cōſeruabatur īmunis .ſ. gr̄a. ¶ Ad ꝗntū dd̓ꝫꝙ qͣꝫuis corruptio gratie in ſe malum ſit: tn̄ ꝙ iſte ꝗ gratia indignus eſt gr̄a priuetur: bonum ⁊ iuſtum eſt: ⁊ hocmodo a deo eſt ordinante.¶ Utrum malum prius dicat̉ de pena qͣꝫ de culpa. II.ſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ ma¶ D ſecundum jumper priꝰ dicaturVde pena qͣꝫ de culpa. Bonū enī cū ſit in oībusxpſub̓a: ſicut mors: que quedā pena eſt: ꝑfectionē ſub̓alē pͥuat: ſed malum culpe eſt malū in actione. gͦ per priꝰ malūdr̄ de pena qͣꝫ de culpa. ¶ Pͣ. perfectio ſcd̓a que eſt operatio deſcēdit a perſectione prima que ē forma: ſed ſupradcm̄ ē ꝙ pena opponit̉ ꝑfectioni prime: culpa autē perfectioni ſcd̓e que eſt operatio. ergo malum per priꝰ inuenit̉

r 4