Druckschrift 
Scriptum super secundo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Seite
131v
Einzelbild herunterladen
 

Diſtin. XXXVII.Qō Il.

Diſtin. XXXVII.cēdū: ꝙ nauta ē cauſa periculi nauis per ſuā abſentiā: deꝰaūt qͣꝫtū in ſe ē nulli abſens ē: ſed peccator abſētat ſe a d̓o⁊ ideo ipſe ſui peccati cauſa eſt in quo periclitat̉ ⁊ nō deꝰ. Ad qͣrtū dd̓m ꝙ concupiſcibilis ⁊ iraſcibilis a deo homini date ſunt: ita vt rōni ſubdātur. Unde ſi ꝗs eis vtat̉ẜm illuꝫ ordinem ꝓut a deo date ſunt: talis oꝑationis d̓us actor erit: ſꝫ in hoc pctm̄ eē non poterit. Si quis auteꝫeis vtatur p̄ter rōnis ordinē talis abuſionis deꝰ actor nōerit: qꝛ in hac pctm̄ eſt. Ad ꝗntū dicēdum. ꝙ pctm̄ dr̄ſpūalis tenebra effectiue: qꝛ .ſ. mentē obtenebrat eam lumine gr̄e pͥuans. nomen aut tenebre penā potiꝰ deſignatvnde et tenebre deus auctor eſt: ſicut ⁊ aliarū penarū: vtinfra oſtendetur.II. Utrum actio peccati inquātuꝫ actio ſit a deo.D ſecundumfic ᵈcedit̉. videtur ꝙactio pctī inqͣꝫtum eſtlieactio a deo nō ſit. Omne enī quod ē a deo bonum ē: ⁊ oē bonuꝫ alicui bonū eſt. quedaꝫ aūtpctā ſunt quoꝝ actus nullius boni ſunt: quia ⁊facienti nocēt ⁊ ei in quē fiunt: ergo tales actus nullo mōa deo ſunt. Pͣ. ꝗcꝗd ē cā actiōis: in qͣ deformitas fundatur: ſcd̓ꝫ quā actio mala dr̄: eſt mouēs ⁊ cooperans admalum: nihil enī oꝑatur ad malum niſi ſcd̓m ꝙ talē actioneꝫ ꝓducit: ſed deus nullo mō ad malū cooperari debꝫdici. ergo illius actionis in qua malum conſiſtit inſeparebiliter cā dicēdus nō eſt. Pͣ. bonarū actionū deus nōeſt actor: niſi ſcd̓m ꝙ deus pōͣe agendi efficaciam cōfertquia determinatio operis ex lib. arb. eſt vt ſupra habitūeſt: ſi igit̉ deus ipſaꝝ actionū malarū inquantū actionesſunt a potentia egredientes cauſa eſſet: eodē modo dicendus eēt actor malarum actionū ſicut eſt actor bonarum. Pͣ. qd̓ conuenit alicui ẜm genus ⁊ dr̄iam ſuam conſtitutiuā: conuenit ſibi per ſuam eēntiā: qꝛ eēntia rei his ſignificatur: ſed quidā actus ſūt qui ex gn̄e ſuo mali ſūt vtſupra habitū eſt: ⁊ quidā qui ex dr̄ia per quā in ſpēm contrahuntur. ergo ꝑ eēntiam ſuā mali ſunt: ⁊ ita nec ēt inqͣꝫtum ſunt a deo ſunt. Pͣ. rei nō aſſignatur cā efficiēs ẜꝫꝙ eſt ī intellectu: ſed ẜꝫ ꝙ eſt in re: ſed ꝗdā actus ſūt in ꝗbus nō pōt ſeꝑari illud qd̓ ē de natura actꝰ a deformitateniſi ẜꝫ intellectū: ꝗa bn̄ fieri nō poſſūt: gͦ nō cānt̉ niſi ſcd̓ꝫꝙ ſtant ſub illa deformitate: ſed vt ſunt ſub deformitatenon ſūt a deo. ergo nullo modo a deo ſunt.Contraoē ᵇonū a deo eſt: ſed quedam peccata ſuntque habēt malitiā ex aliqua circunſtātia ſuperueniente: ⁊ tn̄ actus ſunt bōi ex genere vt dare elemeſynā ꝓpter inanem gloriā. ergo hoꝝ inqͣꝫtum ſunt actusquidam deꝰ cā eſt. Pͣ. quicꝗd non eſt cā oꝑationis perquā aliqua ſub̓a in eē ꝓducitur: nō eſt cā illius ſub̓e: ſed ꝑaliquā actionē pctī ſub̓e quedā in eē ꝓducūtur: ſicut peradulteria ⁊ fornicatiōes hoīes gn̄antur. ſi ergo haꝝ actionū deus cā non eſt inqͣꝫtum actiones ſūt: tūc nec hoīumqui per has actiōes gn̄antur ē cā: qd̓ ē abſurdum.Reſponde O a magr̄o due opiniones: vna quaruꝫdd̓m: ꝙ circa hanc qōnem tangūturdicebat omnes actus: inquātum actus ſunt: ex deo eſſeſed ꝙ inquātum deformitatem habent adeo nō ſunt: ſedab homine vel diabolo: ⁊ horum rationes ſupra. zi. diſtin.proſecutus eſt. Alia opinio dicebat actus peccatoruꝫ nullo modo: nec ēt inqͣꝫtum actus ſunt: a deo eē: ⁊ hec opiniotangitur in pn̄ti diſtin. quā ad pn̄s nulli vel pauci tenēt.qꝛ ꝓpinquiſſima eſt errori duplici. Primo: qꝛ ex ea videtur ſequi ꝙ ſint plura prima principia. hoc enim eſt de ratione pͥmi pͥncipij: vt agere poſſit ſine auxilio prioris agētis ⁊ influētiam eius. vnde ſi voluntas humana actioneꝫaliquā poſſet ꝓducere: cuius actor d̓us nō eēt: voluntat

humana rōnem primi pͥncipij haberet: qͣꝫuis ſoluere hicnitātur dicētes ꝙ voluntas ⁊ ſi per ſe poſſit actionem ꝓducere ſine influentia pͥoris agentis: nō tamē hꝫ a ſe eſſeſed ab alio: quod ēt exigeretur ad rōem pͥmi principij: ſedhoc videtur incōueniens. vt quod a ſe eē non hꝫ: a ſe agere poſſit: cū ēt per ſe durare non poſſit: quod a ſe non eſt.Oīs ēt virtus ab eēntia ꝓcedit ⁊ operatio a virtute. vnde cuius eēntia ab alio eſt: opꝫ ꝙ virtus ⁊ oꝑatio ab alioſit. Et preterea: qͣꝫuis per hanc reſponſionem euitareturꝙ nō eēt primum ſimpl̓r: nō tamē poſſet vitari: quin eētpͥmum agens: ſi eius actio in aliquod pͥus agens nō reduceretur ſicut in cām. Secūdo: qꝛ cum actio ēt peccati ſitens quoddam nō ſolum ẜm ꝙ p̓uationes ⁊ negationesentia dicūt̉: ſed ēt ẜm ꝙ res ī genere exiſtentes entia ſūt:eo ꝙ ⁊ ipſe actiones in genere ordinātur: ſequeret̉ ſi actiones peccati a deo non ſunt: ꝙ aliquod ens eēntiam hn̄sa deo non eēt: et ita deus non eēt vl̓is cauſa omnium entium: quod eſt contra perfectionē primi entis. Primumenī in quolibet genere eſt cauſa eorum que ſunt poſt. vt īſcd̓o mēta. dr̄. Et ideo cum pͥma opinione dd̓m eſt: ꝙ actꝰinqͣꝫtum actus a deo eſt: ⁊ vt ſic nō habet aliquid ꝙ d̓formitatem habeat: qd̓ qualiter ſit ita cōſiderari pōt. In oībus enim in quibus incidit defectꝰ ex cauſa ſecūda: ⁊ nōex cauſa prima: opꝫ ꝙ quicquid ē in effectu deficiēte eſſētie ⁊ bonitatis totum a prima ꝓcedat: ꝙ autem defectꝰreducatur in cām ſecūdam deficientē: vt pꝫ in claudicatione q̄ eſt a virtute greſſiua: mediante tibia: per cuius .ſ.tibie curuitatem obliquitas in greſſu claudicantis relinquitur. vnde quicꝗd eſt ibi de greſſu totum ē a v̓tute greſſiua: ſed defectus vel obliquitas greſſus non ē a virtutegreſſus: ſed a tibia tantum. Sil̓r et eſt ordo dei ad voluntatē cauſatam: ſicut cauſe prime ad cām ſecūdam. Ideoex parte dei nullus defectus incidere pōt. Uoluntas ātcāta ad defectum poſſibilis eſt: ⁊ ideo ꝗcꝗd eſt in actu d̓ficiente .ſ. peccato de rōne actus ⁊ entis ⁊ boni: totum hͦa pͥmo agente .ſ. deo ꝓcedit mediante voluntate. ſed ipſedefectus qui eſt in actu hoc modo ē a voluntate ꝙ a deonon ꝓcedit: ⁊ iō quodcunqꝫ nomen deformitatem ſimulcum actu ſignificat ſiue in generali ſiue in ſpāli non pōtdici ꝙ hoc a deo ſit ſimpl̓r: vnde non poteſt dici abſoluteꝙ pctm̄ ſit a deo vt homicidium: aut aliquid ho: niſi cuꝫhac additione inqͣꝫtum eſt actus: ⁊ inqͣꝫtum eſt ens.Ad primuꝫ cinulli bonus eſſe h̓ ꝯuenit ſibi ſcd̓ꝫergo dd̓m ꝙ cum dicit̉ actus peccaꝙ ſub deformitate cōſiderat̉: ⁊ hoc modo non reducit̉ īdeum ſicut in cām: nullus tamē actus eſt ꝙ ſcd̓m ſe cōſideratus ẜm hoc ꝙ bonus ē alicui etiaꝫ bonus non ſit: ſic̄actus fornicationis inquātum eſt delectabilis eſt bonuꝫꝯcupiſcibile. Ad ſcd̓m dicēdū: ꝙ illud dicitur ad malum cooperari quod inclinat ad actionem ẜm ꝙ actio d̓formitati ſubſtat. vnde mala eſt. hoc autem deo non ꝯuenit: ⁊ iō nō opꝫ vt ad malum cooperari dicatur: qͣꝫuis actionis illius cauſa ſit: in qua malum conſiſtit: ẜm ꝙ influitagenti eſſe poſſe ⁊ agere: ⁊ quicquid perfectionis in agente eſt. Ad tertiū dicendū: ꝙ deus dicitur cauſa bonarum operationum: non ſolum qͣꝫtū ad eēntiā actus: ſꝫ ētqͣꝫtum ad perfectionem: ẜꝫ quā bone dicuntur. vtrunqꝫenim agenti influit: ⁊ vt agat: ⁊ vt bene agat: ſed in malisactōibus qͣꝫuis ſit cauſa earuꝫ qͣꝫtum ad eēntiam: non tn̄ē cā qͣꝫtum ad defectum: ⁊ ideo abſolute dicendus ē cauſa bonorum operum: non autem peccatorum. Ad 4ªdd̓m: ꝙ ſicut ſupra dictuꝫ eſt. 34. diſt. ipſa priuatio qͣ aliquid malum dicitur: non pōt eē differētia neqꝫ genus: ſꝫvnuſquiſqꝫ actus ſpecificatur ⁊ in genere ponitur ꝑ aliquid poſitiue dictum: ſed poſitionem vtranqꝫ .ſ. ponitur