Diſtin. XXXVII.Qō II.

13 1

MiriIN. AAA 5malum. ergo erit ponere ſūmū malū ⁊ ita erunt pͥncipiapͥma. ¶ Pͣ. oē ens qd̓ nō hꝫ cām ip̄m ē pͥmum ſimpl̓r: ⁊ ēcā tm̄: ſed hoc ē impol̓e eē niſi vnū. ergo oē aliud ens cāꝫhꝫ: ſed ꝗcꝗd ē cātum per oꝑatiōem cauſe ſue in eē productum ē: aut ergo illa cā ē cauſa pͥma: aut cauſa ſecunda: ſiē cā pͥma nō habēs aliam cām. talis cā ſolus deus eſt. ergo hoc ens de quo loquitur erit a deo. Si aūt ē cauſa ſecūda. ergo cauſa prima vehēmētiꝰ agit in cātū eiꝰ qͣꝫ ipſamet agat in illud. ergo oē ens a cā prīa ꝓcederet q̄ deꝰ ē.Reſpondeo pus ⁊ poſterius. Illud tn̄ veriſſimedd̓m: ꝙ ens inuenit̉ in pluribus ẜm⁊ pͥmo dr̄ ens cuius eē ē ip̄ꝫ qd̓ ē: qꝛ eē eius nō ē receptuꝫ:ſed per ſe ſubſiſtēs. In oībus aūt q̄ ẜm prius ⁊ poſteriusdicūtur: pͥmū eoꝝ que ſunt pōt eē cā: ⁊ ꝑ ſe dictū ē cā eiusqd̓ per participatiōem dicitur: ⁊ ideo oꝑꝫ ꝙ illud ens qd̓nō per ꝑticipatiōem alicuius eē qd̓ ſit aliud qͣꝫ ip̄m dicit̉ens qd̓ pͥmum inter entia eſt: ſit cauſa oīuꝫ aliorū entiū.alia aūt entia dicūtur per poſterius inquātū aliquod eēꝑticipant: quod nō ē idē quod ipſa ſunt: ⁊ hec proceduntvſqꝫ ad vltima entium: ita ꝙ quācūqꝫ rōem eſſendi aliquid habeat non ſit ſibi niſi a deo: ſed defcūs eſſendi ſitergo dd̓m ꝙ verū dupl̓r (ei a ſeip̄o.Ad primuꝫ pōt conſiderari: vl̓ ẜm ꝙ fundaturīre: ⁊ hoc mō hoc qd̓ dicitur iſtū peccare nō hꝫ veritatemīmo potius ꝑ receſſum a veritate peccatū incidit ſi ſumatur veritas que in re eſt per quam quis implet id quoda deo ordinatum ē. Uel ẜm ꝙ completur oꝑatiōe aīe cōpoſitiōem formātis in qua ē veritas ꝓut ſignificat vl̓ intelligit rē eo modo quo ē: ⁊ ſic hoc quod ē iſtum peccareē quoddā ens rōnis aut verū dicitur: ⁊ ſic a deo eſt. nō .n.niſi a deo eē pōt talis rectitudo vt intellectus reꝫ accipiat eo modo quo ē: ⁊ eodem modo verbis eam expͥmat.¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ forma hoīs in ydolo pōt dupl̓r conſiderari vel ẜm ꝙ eſt figura quedā: ⁊ ſic ꝓculdubio a deoē: a quo oīs forma ē: vel ẜm ꝙ ē ordinata ad id quod decens eam ordinari nō ē vel ꝯueniēs ſibi .ſ. ad hoc vt adoretur: ⁊ ẜm hoc a deo nō eſt: qꝛ ẜm hoc nihil eſt: cum ẜmnegatiōem debiti vſus hoc dicatur. ¶ Ad tertiū dd̓m:ꝙ vt ſupra dcm̄ eſt ens dicitur dupl̓r. vno modo ꝙ ſignificat eēntiam rei extra aīam exn̄tis: ⁊ hoc modo non pōtdici eijs deformitas pctī que priuatio q̄dam eſt: pͥuatiōesenī eēntiam nō hn̄t in rerum natura. Alio modo ẜm ꝙſignificat veritatem ꝓpōnis: ⁊ ſic deformitas dicitur eēnō ꝓpter hoc ꝙ in re eē habeat: ſed qꝛ intellectus cōponit priuationē cum ſub̓o ſicut formā quādam. Unde ſic̄ex compōne forme ad ſub̓m: vel ad materiam relinꝗturquoddam eē ſub̓ale vel accidentale: ita etiā intellectuscompōnem priuationis cum ſub̓o per quoddam eē ſignificat: ſed hͦ eſſe non eſt niſi eē rationis: cum in re potiꝰ ſitnon eē: ⁊ ẜm hoc ꝙ in rōne eē habet: conſtat ꝙ a deo eſt¶ Ad qͣrtum dd̓m ꝙ in creatis contingit eē ſil̓itudineꝫdei ẜm quācūqꝫ perfectionem participatam: ⁊ qͣꝫto perfectio eſt nobilior: tanto ẜm eam attenditur ſil̓itudo exp̄ſſior. contingit autem vt aliquid ſil̓itudinem dei amittatqͣꝫtum ad vlteriorē perfectioneꝫ: qd̓ qͣꝫtum ad primaꝫ ꝑfectionem ſimilitudinem retinet: vnde in iſtis ẜm verbaDiony. dicitur eē participatio diuine honitatis ẜꝫ obſcuram reſonantiā: ſicut pꝫ in peccato: quia in actu peccatiē aliquid ſimilitudinem diuinam retinēs. puta corporalis delectatio: vel aliquid hō a ſummo bono exemplatū:qͣꝫuis nō ſit ibi ſimilitudo ſummi boni que ē per gratiā.⁊ ideo ẜm hoc ꝙ ſimilitudinem dei retinent talia entiaa deo ſunt. ẜꝫ vero ꝙ a dei ſimilitudine recedunt: nec ētentia ſunt: nec ēt a deo ſunt: cum oē ens inqͣꝫtum eſt enspͥmo enti ſimiletur. ¶ Ad quintuꝫ dd̓m: ꝙ operatio illiꝰ

agentis qui per ſe agit: opꝫ vt in primū agens ſicut in cāꝫreducatur: qͣꝫuis enim ho entia per ſe agant: quia per ꝓpriam naͣm ⁊ ꝓprium iudicium actus ſuos determināt:non tamē a ſe habent ꝙ agāt: ſed a primo agente qd̓ eis⁊ eſſe ⁊ poſſe et agere ꝯfert.Queſtio.II.de cauſa peccaEinde queritur ti. Et circa hocduo querūtur. Primo: vtꝝ ipſius pctī deꝰ cāſit abſolute loquendo. Secundo vtrum ſitcā actionis in qua deformi tas culpe conſiſtit ẜm ꝙ actio eſt.¶ Utrum deus ſit ſimpliciter cauſa peccati.I.O primum peccati deus cā ſit: qꝛ vtſic procedit̉. vr̄ ꝙ ſtmnpl̓rin glo. ad Ro. 9. dicit̉. Deus oꝑat̉ in cordibushoīum: ⁊ inclinat voluntates eoꝝ in qd̓cunqꝫvoluerit ſiue in bonum ſiue in malū: ſed ex hͦdr̄ actor bonoꝝ operum: quia volūtatē hoīs in bonū īclinat. ergo ⁊ eadē rōne pōt dici actor pctōꝝ que ſunt malaopera. ¶ Pͣ. quicꝗd ē cā cāe ē cā cati: ſꝫ pctī cā eſt volūtas peccātis: cum igitur voluntatis cā ſit deꝰ: videt̉ ꝙ ⁊pctī. ¶ Pͣ. in eandē cām reducitur ſalus ⁊ periculū alicꝰIdē enim nauta eſt cauſa ſalutis ⁊ periclitationis nauis.vt ī ſcd̓o phy. dicitur: ſed deus eſt cauſa ſalutis humaneque eſt per bona opera. ergo ⁊ cum periclitatio anime ſitper peccatum: videtur ꝙ et deus ſit pctī cauſa. ¶ Pͣ. q̄cunqꝫ operatio conuenit rei ẜm hoc ꝙ ſibi a deo datumeſt: a deo eſt. ſꝫ operatiōes q̄ ſūt pctā ꝯueniūt hoī ẜm īclinationem virium ſenſibiliuꝫ: que homini a deo ſūt date.ergo ⁊ pctm̄ hominis in deum ſicut in cām reducitur.Pͣ. pctm̄ eſt tenebra ſpūalis: ſed tenebraꝝ deꝰ auctoreſt: Iſa. 45. Formās lucē ⁊ creans tenebras. ergo pctōꝝ(deus cauſa eſt.Sed contra gulgentius dicit. Illiꝰ rei deus eſtvltor: cuiꝰ nō ē actor: ſꝫ pctī ē vltor: ergo eiꝰ nō ē actor.¶ Pͣ. ꝗcꝗd fit deo volēte: fit deo actore: et econuerſo: ſꝫmala nō fiunt deo volente. ergo nec eo actore.dd̓m ꝙ pctī actor deus nullo mō dicēReſpōdeo gus ē. qui .n. agꝭ t ꝑꝑ finē nō deficit a fine: niſi ꝓpter defc̄m alicuius vel ſuiipſius vel alterius: ⁊ille in quo inuenitur defectus: erit cauſa obliquatiōis afine: ſiue ſit ip̄m principale agens vel materia vel inſtr̄ꝫagentis: vel quicquid aliud ⁊ ideo illud in quo nullo mōdefectus cadere pōt: non pōt eſſe cauſa receſſus a fine inhis que ad finem ordinata ſunt: cum igitur pctm̄ dicat̉ꝓpter inordinationem a fine ad quē natura rōnalis ordinata eſt: non poteſt eſſe cauſa peccati deus in quo nullus defectus cadere poteſt: ſed oꝑꝫ ꝙ peccatum cauſet̉defectu illius agentis: quod eſt poſſibile ad defectum ſicut eſt voluntas rōnalis creature.ergo dd̓m: ꝙ deus non eodem moAd primu) dō inclinat voluntatem in bonuꝫ etin malum. Inclinat ſiquidem volūtatem in bonū adminiſtrādo virtuteꝫ agendi ⁊ directe mouendo ad bonuꝫ:ſed ad malum dicitur inclinare inquātum gr̄am nō prebet: per quā ꝗs a malo retraheret̉: ⁊ nō ꝙ directe volūtatem in maluꝫ ordinet. ¶ Ad ſcd̓m dd̓m: ꝙ pctm̄ refert̉in volūtatē ſicut in cām: ⁊ qͣꝫuis volūtas ſit creata ab eoinqͣꝫtum eſt quoddam ens: nō tn̄ qͣꝫtum ad hͦ ꝙ defectꝰex ip̄a incidere poteſt: eſt enim poſſibilis ad defectuꝫ exhoc ꝙ ex nihilo eſt: qͣꝫuis autē deus ſit cauſa voluntatisfaciens eam ex nihilo: hoc tamen qd̓ ē ex nihilo eſſe nonhꝫ ab alio ſed a ſe: vnde ſcd̓m hoc non hꝫ cauſam aliam:⁊ ideo defectus ꝗ ſequitur ex ea ſecundum ꝙ exnihiloeſt: nō oꝫ ꝙ in vlteriorē cāꝫ reducatur. ¶ Ad tertiū di-

3