Qō I.OIIIiI. V 1
Yiſtin. XVY VIho. ⁊ ad has paſſiones ſe habet voluntas ſic̄ cauſans eas ſic̄eſt in paſſionibus ſponte aſſumptis: vel ſuſtinēs eas libenter ꝓpter aliquē finē. ⁊ ſic ꝯtingit in his paſſionibus meritū ſi ſint decētes: ⁊ demeritū ſi ſint īdecētes. Quedā auteꝫpaſſiones ſunt q̄ nō ſunt pure paſſiōes: ſꝫ ſunt ſil̓ ⁊ paſſiōes⁊ oꝑatiōes q̄dā: ſic̄ pꝫ in paſſionibꝰ q̄ dn̄r oꝑōnes aīe. ſentire enī: vt vult ph̓s in 2º. de aīa pati qd̓dā eſt: ſꝫ hͦ veꝝ eſt inqͣꝫtū ſentire ꝑficit̉ per hͦ ꝙ viſus a ſenſibili mouet recipiēdo ſpēm eiꝰ qͣ īformat̉: ⁊ oꝑōneꝫ ꝓpriā exercet. ⁊ iſta eſt inoībus potētijs paſſiuis quales ſunt oēs potentie ſenſitiuepartis: ⁊ ēt ītellectiue p̄ter ītell̓m agētē: ⁊ p̄ter v̓tutes motiuas organis affixas. vn̄ ⁊ intelligere quoddā pati eſt: ⁊ velle ⁊ appetere ꝓpter qd̓ ira: ⁊ ho̓ paſſiones anime dn̄r. qͣꝫuisin his magis vel minus ꝓprie nomē paſſionis ſumatur ẜꝙ plus ⁊ minus acceditur ad trāſmutationē corporalem: q̄quidē ꝯn̄s eſt in ira ⁊ inuidia: ⁊ ho eſt ēt ẜm maͣles qualitates: vt calidum ⁊ frigidū: ⁊ ho. in ſenſu auteꝫ eſt ẜm ſpēs inorgano maͣli ſpiritualiter ⁊ non maͣliter receptas: ſed in intellectu ẜm receptionē pure ſpiritualē: ⁊ ideo ille paſſiōesque plus de rōne paſſionis habēt minus ſunt in ptāte nr̄a.⁊ ꝓpter hoc ſpālius paſſiones dn̄r. in oībus tamē his nō eſtpctm̄ niſi ẜꝫ ꝙ volūtas aliquo mō circa eas ſe hꝫ imꝑandoīqͣꝫtū ſunt opōnes q̄dā: vel ēt acceptādo ẜm ꝙ ſūt paſſiōes.Ad primum peccatu niſi ẜm ꝙ in poteſtate volūgͦ dd̓m: ꝙ motus ſenſualitatis nō eſttatis eſt: vt ſupra dictum eſt: ⁊ nō inqͣꝫtuꝫ eſt paſſio qͥdam.¶ Ad ſcd̓ꝫ dd̓m ꝙ nomē ire ẜm ꝓpriā impoſitionē paſſione quādā ſignificat: ſꝫ poſtea trāſumptū eſt ad ſignificādūvitiū qd̓dā: cū .n. virtutes q̄dā: qͣꝫuis ſint medietates magꝭopponant̉ ꝗbuſdā extremis qͣꝫ alijs: ſicut manſuetudo magis opponit ire qͣꝫ defectui eius: ꝯtingit ꝙ vitia oppoſita talibus v̓tutibꝰ noīant̉ noīe paſſionū: ad quas refrenandū p̄cipue virtutes ordinant̉. ⁊ hͦ mō ira ẜm ꝙ vitiū noīat noneſt nomē paſſiōis: ſed actus vel habitus. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m:paſſio nō pugnat ꝯtra rōnem qͣſi ꝑ ſe oppoſitū virtuti qͣ rōꝑficitur: ſꝫ qꝛ ꝑ ſe opponit̉ medio qd̓ v̓tus ⁊ rō in paſſionibꝰſtatuit: ſic̄ ēt nigredo pallori ⁊ rubedini opponit̉. ¶ Ad qͣrtū dd̓m: ꝙ ꝓpter abundātiā paſſionū dr̄ vitiū eē ſic̄ ꝓptercāꝫ maͣlē: ſꝫ per ſe vitiū eſt in actu aliquo deformi circa paſſiones illas: ⁊ iō nō oꝫ ꝙ paſſiōes ẜm ſe vitia ſunt. ¶ Ad 5dd̓m: ꝙ paſſionibus ſancti nō meruerūt: niſi ẜm ꝙ eas voluntarie ſuſtinuerūt: ⁊ ꝓpter deū ⁊ ita ēt poſſunt eē demeritorie inqͣꝫtū volūtas aliquo modo ad eas ſe hꝫ.¶ Utrum peccatū vnū poſſit eſſe pena alteriꝰ pctī. III.D tertiuꝫ fe. ꝟcedit̉. Ur̄ ꝙ pctm̄ nōpoſſit eē pēa pctī. Oīs .n. pena ordīata ē. ⁊ a d̓o ē: ſꝫ nll̓a cl̓pa ordinē hꝫ neca deo ē. gͦ culpa pena eē pōt. ¶ Pͣ. cā ⁊ effectusnō īcidūt in idē: ſꝫ culpa ē cā pene. gͦ nō pōt eſſeidē culpa ⁊ pena. ¶ Pͣ. pena ordinat̉ ꝯͣ culpaꝫ:vt medicina eius. pene .n. medicine q̄dā ſunt: vt in 2º ethy.vr̄. ſꝫ pctm̄ pctō medicina nō eſt: qꝛ p̄cedēs peccatuꝫ per ſequēs nō curat̉: ſꝫ magis ſequēs pctm̄ in peccatū inclinat.pctm̄ non pōt eſſe pena pctī. ¶ Pͣ. ſi peccatū punitur pctō:aut cōuenit oī pctō aūt ꝗbuſdā pctīs tm̄. ſi cōuenit oī pctō.gͦ erit abire in infinitū in pctīs: ita ꝙ poſt qd̓libet erit aliudpeccatū. ſi autē nō ſit cōe in oībus pctīs: ſꝫ vltimū peccatorū nō punitur pctō: ſꝫ tm̄ pena eterna: cū pͥmū peccatuꝫ puniatur pctō in pena eterna vltimuꝫ pctm̄ minus puniat̉ qͣꝫpͥmū qd̓ duabꝰ penis punit̉. ꝯtingit aūt ꝙ vltimū peccatūeſt grauiꝰ qͣꝫ pͥmū. gͦ grauius peccatū minus punit̉. qd̓ vr̄ iniuſtū. ¶ Pͣ. nullus punit̉ in eo qd̓ libēter fac̄: ſꝫ quicūqꝫ peccat pctm̄ volūtarie ⁊ libēter fac. gͦ nullus punit̉ in hͦ ꝙ pecCONIrA Aug. in li. ꝯfeẜ. dicit. Iuſſiſti dn̄e ⁊ ſic ē. vt ip̄e(cat: ⁊ ita peccatu nō eſt pena pctī.
ſibi pena ſit oīs īordinatus animus: ſꝫ īordinatus animuseſt malū. gͦ ē pena. ¶ Pͣ. ꝙ aliquis pͥuet̉ maximo bono nōpōt eē ſine pena: ſꝫ pctm̄ ē auerſio ab incōmutabili bono. gͦpctm̄ ē pena. ¶ Ad hͦ etiā ſunt ml̓te aucͣtates ī lr̄a īducte.Reſpondeo eādē rōne: qꝛ oīs pena īqͣꝫtū pena ē vodd̓ꝫ ꝙ ꝯtīgit idē eē cl̓pā ⁊ penā: n̄ tn̄ ẜꝫluntati ꝯͣria īuenit̉. oīs aūt culpa volūtarij rōnē hꝫ. ꝯtingitaūt ꝙ illud qd̓ ē culpa dicat̉ pena tripl̓r. vno mō rōne effectus: qꝛ .ſ. naꝫ corrūpit: ⁊ gr̄am ſubtrahit q̄ pene q̄dā ſunt: ſꝫhͦ ꝯtīgit dupl̓r. vno .n. mo culpa cauſat penā ex ꝑte auerſionis: īqͣꝫtū .ſ. ꝑ culpā ꝗs pͥuat̉ gr̄a ⁊ deuꝫ amittit: ⁊ nature bonū in eo corrūpit̉. Alio mō ex ꝑte cōuerſionis. ⁊ hoc dupl̓r.vno mō ẜꝫ ꝙ q̄dā pctā paſſionē quādā ānexam hn̄t: vt ira:⁊ īuidia: ⁊ aliꝗd ho. qꝛ ex inordinato vindicte deſiderio corpus imaginationi obediēs ⁊ affectui quadā paſſione ꝯcita.tur: que ira dr̄ maͣliter loquēdo: ⁊ hͦ affectionē hꝫ. Alio modo ex eo ꝙ actꝰ pctī ſine labore nō exercet̉. ꝓpter qd̓ Sap̄5º. dr̄. Ambulauimus vias difficiles ⁊c̄. ¶ Alio mō peccatūpena dr̄ inqͣꝫtū effectus cuiuſdā pene ē. ex hoc .n. ꝙ aliquismortal̓r peccat: vt dictū eſt gr̄a puat̉: ⁊ qꝛ per gr̄aꝫ ꝯtinebatur ne in pctm̄ rueret: fit ei ipſa ſubtractio gr̄e quedaꝫ cā ſequētis pctī in qd̓ cadit auxilio gr̄e deſtitutꝰ. ⁊ ſimili mō dici pōt de oī alio auxilio qd̓ deꝰ hoībus īpēdit ne in pctm̄ cadat: ſicut ſunt īpedimēta peccandi exteriora: ſicut dr̄ Oſe2º. Sepiā viā tuā ſpinis. ⁊ h̓ ꝗdem auxilia q̄ ſunt īpedimenta peccandi qn̄qꝫ ſubtrahunt̉ merito p̄cedentis pctī: vt ſichō in peccatū liberius ruat. Tertio mō pōt dici id qd̓ ē culpa eē pena nō rōne alicuiꝰ p̄cedentis: vl̓ ſequētis: ſed rōneipſius actus deformis. nulli enī dubiū eſt qn̄ ex cōiunctiōeīcōuenientiū quedā pena fit homini. vt pꝫ etiā in exterioribus. ſi quis maxime auctoritatis indecenti habitu īdueretur hoc ſibi pena eſſet. vnde nec ſine pena poteſt eē ꝙ actiodeformis: ⁊ rectitudine rōnis pͥuata in ipſa natura rōnali īueniatur. ⁊ ideo talem actionem facere penale qd̓dam eſt:ſed tamē nō ab eodē hꝫ ꝙ ſit pena ⁊ culpa: in qͣꝫtum enim avoluntate ꝓgreditur culpe rōnem hꝫ: ſꝫ inqͣꝫtum p̄ter ītentionē voluntatis ipſam aīam deturpat: ſicut res indecensſibi pene rōnem accipit. hic tamē modus ad pͥmuꝫ reducipōt. ipſa enim deturpatio eſt ꝗdam peccati effectus.gͦ dd̓m: ꝙ oīs pena a deo eſt: ſꝫ nō eodēAd primu) modo. eſt enī q̄daꝫ pena a deo ſicut abagēte: ſic̄ ſunt pene ſenſus que ꝑ quandaꝫ actionē cauſant̉.oꝫ .n. oīs actiōis reductiōeꝫ in pͥmū agēs fieri ſicut in cām.Quedā v̓o pene ſunt a deo nō ſic̄ ab agēte: ſꝫ potius ſicut anō agēte: vt ſubtractio gr̄e. ex eo enī ꝙ deus gr̄am nō īfluitcauſat̉ in iſto gr̄e pͥuatio. vtroqꝫ aūt mō īuenit̉ pena ānexaculpe: qꝛ illa pena que efficit̉ ꝑ pctm̄ ex ꝑte ſue cōuerſioniseſt pena ſenſibil̓r hoīem affliges: vt ire ꝑturbatio ⁊ labor īordinatus in pctō. ⁊ hoc ꝗdē a deo eſt: ⁊ iuſte ordinat̉. vt ꝗdelectationē ꝯͣ dei ordinationē appetit p̄ter ſuā ītentioneꝫafflictionē īcurrat: in hoc ēt vbi ꝓprie libidini obſequitur.Illi autē pene que eſt ſubtractio gr̄e que eſt effectus vniuspctī ⁊ cā alterius eſt cauſa deus: ſic̄ nō agendo: ⁊ ſil̓r aliarūpenarū ſimiliū: ⁊ hoc cōſtat iuſte ordinatū eſſe. vt qui ꝯtraria gr̄e appetit gr̄am amittat: ⁊ dei auxilium ꝗ cōtra deumagit. ⁊ ꝑ hūc ēt modū eſt cauſa pene illiꝰ ꝗ eſt ipſe actus deformis peccati: nō qꝛ ip̄m cauſet: ſꝫ qꝛ ip̄m ꝑmittit euꝫ nonīpediendo. ⁊ hoc ēt ſil̓em iuſticie ordinē cuꝫ p̄dictis hꝫ. hōaūt ordinis cauſa deus eſt. ex quo pꝫ ꝙ id qd̓ culpa ⁊ penadr̄ ẜm ꝙ ad peccantē refertur vt ab eo voluntarie exiens:⁊ in quo ratio culpe cōſiſtit: inordinationē hꝫ: ſed ẜm ꝙ hꝫrōnem pene: vt a deo ordinatuꝫ eſt debito ordine iuſticie.¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ cauſa ⁊ effectus reſpectu eiuſdem nonīcidunt in idē ẜm eundē modum cauſe: qꝛ ẜm diuerſa gn̄acauſarū ēt hoc nō eſt īconueniens: vt idem ſit eiuſdeꝫ cau-