Diſtin. XXXV.

123

¶ Expoſitio textus.Anifeſtuꝫ. pocdicit ad excludenduꝫeſt ex voluntate mala ⁊c̄.)quandā obiectionem ex verbis dn̄i exortamMathei. 7. Non poteſt arbor bona ⁊c̄. ex quovidet̉ ſequi ꝙ res bona cauſa mali eſſe nō poſſit. ¶ Sed dicenduꝫ. ꝙ arbor eſt cauſa proxima fructus:cauſa v̓o pͥma in genere illo eſt vel ſol vel terra: ⁊ cauſa prima eſt cōmunis ⁊ bonis ⁊ malis arboribꝰ: et bonis ⁊ malisfructibus: ideo ipſa natura voluntatis: ſicut cauſa pͥma eſtpͥncipium bonaꝝ et malarū voluntatū: et bonoꝝ et malorum exterioruꝫ actuū vna et eadeꝫ. ſed volūtas mala quecomparat̉ arbori eſt cauſa mali actus exterioris ꝓxima q̄comparat̉ fructui. (Ecce habēs pͥmaꝫ voluntatē boni mutabilis ⁊c̄.) hoc non dicit. ſi angelus pͥmus: ⁊ homo nō peccaſſet quin alij ſequentes peccare potuiſſent: ſed quia ex illis pͥmis peccatis ſequētia cōcomitata ſunt. (vbi auteꝫ bonum non eſt ⁊c̄.) hoc non eſt intelligēduꝫ de bono qd̓ permalū priuat̉: quia ſic ratio ſua non valeret: hoc eniꝫ bonūante aduentuꝫ mali eſt: ſed poſt aduentuꝫ mali non remanet: ſed intelligit̉ de bono quod eſt ſubiectuꝫ mali qd̓ quidem corrūpitur inquantū debita perfectione priuat. qd̓ ſieſſe deſiſteret priuari non poſſet: et ita nec corrūpi. (Naturaliuꝫ ſunt p̓uationes bonoꝝ ⁊c̄.) hoc intelligenduꝫ eſtde bono naturali vel ad quod natura eſt ordinata: ſic̄ gratia vel virtus vel de ipſis habilitatibus ad h̓ bona. ſi enimintelligeretur de bonis naturalibus que ſunt de eſſe nature vel naturā conſequētes: ſic falſuꝫ eſſet: quia talia bonapoſt peccatum integra manēt. vt Dio. dicit 4º caº. de diuino. (Illa dialeticoꝝ regula deficit ⁊c̄.) quomodo deficiatet quomodo non dictum eſt: ſed ẜm intellectuꝫ quo ꝓponitur vt regula nunqͣꝫ deficit: quāuis aliquo modo d̓ficiatin bono et malo: quod non deficit in alijs contrarijs queſpirituales formas deſignant. vt dictum eſt. (De ipſis rebus quibus homines ⁊c̄.) .i. de peccatis: que etiam inquātum res ſunt bonitatem quandam habent: ſed inquantuꝫdeficiunt mala ſunt.¶ Quid ſit peccatum. ¶ Diſt. XXXV.Oſt hoc videnduꝫ eſt quid ſit peccatuꝫ. Peccatum eſt. vt ait Augu.Omne dictū vel factum vel cōcupituꝫ quod fit ꝯtra legem dei. Idē inlibro de duabus animabus. Peccatum eſt voluntas retinendi vel conſequendi:qd̓ iuſticia vetat: in vtraqꝫ aſſignatiōe de actuali peccato agit̉: ⁊ mortali: non veniali. Ex prīadeſcriptione oſtenditur peccatum eſſe volūtasmala ſiue locutio ⁊ operatio praua .i. actꝰ maluꝰtā interior qͣꝫ exterior. Ex altera ꝟo oſtēdit̉ eſſeactus interior. Voluntas enim vt in ſuꝑioribusdictuꝫ eſt motus animi eſt. actus ergo interioreſt. Ambro. quoqꝫ in primo li. de paradiſo ait.Quid eſt peccatū niſi preuaricatio legis diuine⁊ celeſtium inobedientia p̄ceptorū: ergo in preuaricante peccatū eſt: ſed in mādāte culpa noneſt. Non enim ꝯſiſteret pctm̄ p̄uaricationis ſiinterdictio non fuiſſet. Non ꝯſiſtente autē pctōnon ſolum malitia: ſed etiā virtus fortaſſe noneēt. Que niſi aliqua malitie fuiſſent ſemina: vel

ſubſiſtere vel eminere non poſſet. Ecce p̄uaricationem legis ⁊ inobediētiam diffinit Ambroſius eſſe peccatum.¶ Diuerſoꝝ ſentētias de peccato ponit.Vocirca diuerſitas huiūs ꝟboꝝ occaſione de pctō plurimi diuerſa ſenſerunt. Alij enim dixerūt voluntatē maHUlam tantū eſſe pctm̄: ⁊ non actus exteriores. Alij volūtatē ⁊ actus. Alij neutrum: dicētes oēs actus eē bonos: ⁊ a deo: ⁊ ex deo auctore eſſe. Malum aūt nihil eſſe: vt ait Aug. ſuper Ioānem. Omnia ꝑ ipſum facta ſunt ⁊ ſineip̄o factum eſt nihil .i. pctm̄: quod nihil eſt: ⁊ nihil fiūt homines cum peccāt. Supra etiam dixit Aug. ꝙ malum eſt priuatio boni vel corruptio boni: quod etiā ī lib. lxxxiiij. queſtionū ait.Summum malū nullū modū habet. caret eniꝫomni bono. At modus aliquid boni eſt: nō igit̉eſt: qꝛ nulla ſpecie ꝯtinet̉: totūqꝫ hoc nomē mali de ſpēi priuatione reꝑtū eſt. Itē in dogmatibus eccleſiaſticis dicit̉: malū vel malitiā non eēa deo creatam: ſed a dyabolo inuētā: qui ⁊ ipſebonus creatus eſt. Idē etiam in lib. ꝯtra manicheos: ꝗd ſit peccare oſtendit dicēs. Peccarequid aliud eſt: niſi in veritatis p̄ceptis: vel ī ip̄averitate errare? Ꝙ ſi non volūtate faciūt peccatores iniuſte iudicant̉. Quid igit̉ in hac tata varietate tenēduꝫ? Quid dicēdum?¶ Uera ſnīa de peccato hic ꝓponitur.Ane dici pōt: ⁊ libere tradi dꝫ peccatūUeſſe actum malū interiorē ⁊ exteriorē .ſ.malam cogitationē: locutionē: ⁊ oꝑaIAtionem. Precipue tamē in volūtate cōſiſtit pctm̄: ex qua tanqͣꝫ ex arbore mala ꝓcedūtopera mala tanqͣꝫ fructus mali. Quidā aūt diligēter v̓ba aug. attēdētes: quibus ſupra ⁊ ī alijsſcripture locis vtitur: nō indocte tradūt volūtatem malam in actus malos inquātū ſunt: vl̓ inquantū actus ſunt bona eē: inqͣꝫtū ꝟo mala ſuntpctā eē: qui volūtatē ⁊ actuꝫ quēcūqꝫ bonā deinaͣꝫ eē dicūt: inqͣꝫtū actꝰ eſt vl̓ volūtas: ⁊ ex deoauctore eſſe. Inquātū ꝟo inordinate ⁊ ꝯtra legem dei fit ⁊ fine debito caret pctm̄ ē: ⁊ ita inquantū pctm̄ eſt nihil ē. nulla eniꝫ ſubſtantia ē:nullaqꝫ natura eſt.¶ Auctoritatibus probant voluntates ⁊ actusomnes eſſe bona inquantum ſunt.Vod aūt volūtas oīs ⁊ actio bonumſit inqͣꝫtū eſt: ex eo ꝓbāt. qd̓ ait augu.in lib. de. lxxxiiij. q̄ſtionibꝰ. Deus tā-Itūmodo boni cā eſt. Quocirca maliauctor non eſt: omniū que ſunt auctor eſt: que