Druckschrift 
Scriptum super secundo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Seite
122v
Einzelbild herunterladen
 

Diſtin. AAc. IIII.Queſtio I.

RII.in illo bono quod per malū tollit̉: ſicut vita naturalis hominis nō tollit̉ per malū culpe. vnde malū culpe nō opponitur huic bono: qd̓ eſt vicium vita naͣli. ⁊ ideo nō eſt incōueniēs: ſi hoc maluꝫ ī hoc bono ſit: ſicut in ſubiecto. Adquartū dicēduꝫ. ꝙ oppoſitio mali ad bonū pōt conſiderari dupl̓r: vel ſecūdū determinatā rōnē huius boni ⁊ illiusmali: ⁊ ſic nō fallit in iſtis oppoſitis bonū ⁊ malū dialeticoruꝫ regula que ꝓhibet cōtraria ſimul eſſe nō poſſe: qꝛ vt dictum eſt: ſic accipiēdo oppoſitionē boni ⁊ mali: maluꝫ nonopponit̉ illi bono in quo ē ſicut in ſubō. Pōt etiā ꝯſiderarioppoſitio mali ad bonū rōnē ẜm cōem vtriſqꝫ: ⁊ ſic maluſimpl̓r opponit̉ bono ſimpl̓r: ſic̄ huic bono hͦ malū: ⁊ ꝑ hūcmodū fallit dialeticoꝝ regula in iſtis cōtrarijs: qꝛ malumeſt in bono ⁊ ratio quare fallit eſt iſta: quia bonū nō imponit̉ ab aliqua determinata perfectione: ſed a ꝑfectione incōmuni. vnde ꝗcꝗd perfectiōis res habeat cōmunē rōnēboni cōſequit̉. Simil̓r etiā quacūqꝫ perfectione pͥuat̉ cōmunē rationē mali īcurrit. cōtingit auteꝫ vt aliꝗd habeatpͥmam perfectionē ⁊ p̓uet̉ ſecūda: ⁊ ita ſimul hēbit rōneꝫboni ⁊ mali: ſed ẜm diuerſa: ⁊ ex hoc non ſequit̉ ꝙ cōtradictoria ſint ſimul vera. Ad 6ᵐ dicēdum. ꝙ malū non habet ſubiectuꝫ: ſicut per ſe accidēs. ſed ſicut pͥuatio ꝑfectionis: ⁊ ideo non oportet ꝙ per ſe ex pͥncipijs ſui ſubiecti cauſet̉: ſed ſufficit ꝙ tantum in ſubiecto aptitudinem ⁊ debitum requirat. Utruꝫ malū poſſit corrūpere totuꝫ bonum.ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ malū D quintu) ponū totū corrūpere poſſitqꝛ vt in pͥmo phyſicoꝝ dicit̉ omne finitū conſuFamitur ablato quodā: ſed bonū creatuꝫ: qd̓ ſoluꝫſubiectū mali eſſe pōt finitū eſt. ergo per multcationeꝫ mali pōt ex toto cōſumi. Si dicat ꝙ qͣꝫuis ſitfinitū in actu: eſt tamē infinitū in virtute ⁊ potētia. Ctra. quātitas virtutis vel potētie menſuret̉ ex obiecto: ſedobiectū pōt habere infinitatē vel ẜm rationē quantitatiscōtinue vel ẜm rationē qͣꝫtitatis diſcrete: ſꝫ neutro modoper peccatū diminuit̉ potētia vel v̓tus boni naturalis: ꝗaſicut ante peccatū erat anima capax infiniti boni qd̓ deuseſt: ita etiā ⁊ poſt. Simil̓r etiā: ſicut ante peccatuꝫ poteratin īfinitos actus: ita etiā poſt: nec alicuius actꝰ potentia abea aufert̉ ad minus remota. ergo dimīntio boni per malūnō attēdit̉ ẜm qͣꝫtitatē v̓tutis. ergo nec infinitas v̓tutis cōſumptionē boni vel mali excludere pōt. Si dicat̉ ꝙ diminutio boni per malū nō eſt ſemꝑ ẜm eādeꝫ qͣꝫtitate: ſedẜm eandē ꝓportioneꝫ: ſicut in diminutione cōtinui. ⁊ ideoſemper in infinitū diminuit̉: nec ex toto aufert̉. Cōtra.quādocūqꝫ eſt diminutio ẜm eandē ꝓportionē ſemꝑ illudqd̓ ſecūdo aufert̉ eſt minus eo qd̓ pͥmo auferebat̉: qꝛ ſi primo ablatū fuit tertiū totius: ſecūdo ablatū erit tertiū reſidui: ⁊ ſic deinceps: ſed 2ᵐ malum nō tollit minus de bonoqͣꝫ pͥmū malū auferebat: qꝛ pōt eſſe maluꝫ tam magnum:nec bonū eſt fortius ad reſidendū: ſed debilius. ergo noneſt diminutio boni per malū ſemꝑ ẜm eandē ꝓportioneꝫ: Pͣ. ex hoc malū dicit̉ ꝙ bonū corrūpit. ergo qͣꝫdiu maluꝫ durat cōtinue corrūpit: ſed qd̓ cōtinue corrūpit tandēad nō eſſe ꝑducit: quia ſicut nullius rei generatio eſt īfinita: ita nec corruptio: cuꝫ tēpus corruptionis cuiuſlibet reitēpori generationis eius equale ſit. vt in 2º de generatiōe.dicit̉. ergo neceſſariū eſt ꝙ bonū ex toto per malū tollat̉. Pͣ. ſi malū diminuit bonū: aut illud bonū qd̓ eſt ei ſubiectuꝫ: aut illud bonū qd̓ eſt ei oppoſitū: ſed nō illud qd̓ eſtſibi ſubiectū: cuꝫ nullū accidēs ſuū ſubiectū diminuat. er.go ītelligit̉ diminuere illud bonū: qd̓ ſibi opponit̉. ergo cūillud bonuꝫ ex toto pͥuet: qꝛ oppoſita nō poſſunt eſſe ſil̓. videt̉ ꝙ bonū qd̓ per malū diminuit̉ ex toto tollatur.

Inter alia mala peius eſt malū culpe: ſꝫSed cōlra. malū culpe nō ex toto tollit bonū: dicitenim Dio. in 4º ca. de diui. no. ꝙ bona naturalia in angelispeccātibus integra permāſerūt: cuꝫ tamē peccatū eorū ſitgrauiſſimū. ergo malū nō ex toto tollit bonū. Pͣ. ph̓s dicit 4º ethy. ꝙ malū ſi ſit integrū ſeip̄m deſtrueret: ſed maluꝫ qd̓ ex toto tollit bonuꝫ erit integruꝫ maluꝫ. ergo etiaꝫſeipſuꝫ deſtrueret: ſed quicꝗd ſeipſuꝫ deſtruit impoſſibileeſt eſſe. ergo impoſſibile eſt eſſe aliquod malum quod extoto corrumpat bonum.dicēdo. ꝙ ſic̄ ex dictis pꝫ malū per ſeReſpondeo acceptuꝫ p̓uatio quedā eſt: ad rōnemautē cuiuſlibet pͥuationis tria requirunt̉ .ſ. habitus oppoſitus: ⁊ ſubiectū taꝫ habitus qͣꝫ pͥuatiōis: ⁊ habilitas in ſubiecto ad receptionē habitꝰ. ⁊ ideo triplex bonuꝫ pōt cōſiderari .ſ. bonū qd̓ eſt ꝑfectio oppoſita ipſi malo: ⁊ ſubiectumillius ꝑfectionis ⁊ p̄uationis oppoſite: ⁊ etiā ipſa habilitasad perfectionē illā: que cum ſit quedā quaſi inchoatio eiꝰetiā bonū quoddā eſt. verbi gr̄a. maluꝫ culpe hꝫ pro ſubiecto ipſam naturā aīe que bonuꝫ quoddaꝫ eſt: ⁊ pro oppoſito ipſam gr̄am: ⁊ iteꝝ aīe ineſt habilitas quedā ad gratiaꝫhabendā. Sciēdum eſt ergo ꝙ malū culpe bonū gr̄e ſibioppoſitum ex toto tollit: de ipſa v̓o natura aīe que eſt ſibiſubiectuꝫ nihil aufert̉: ipſaꝫ v̓o habilitatē diminuit: ⁊ hoceſt bonuꝫ nature qd̓ ex culpa diminuit̉. Diminutio auteꝫhuius habilitatis nō eſt per ſubtractioneꝫ alicuius partiseius: ſicuti enim qualitates ⁊ forme non augent̉ per additionē: vt in pͥmo dictū eſt. diſtinctione. 17. ſed per ītēſionē.ita etiā non diminuit̉ per ſubtractionē: ſed per remiſſionēremiſſio autē ho habilitatis eſt ẜꝫ ꝙ elōgatior eſt ab actu.ſ. ab ipſa gratia: quāto enim potētia eſt magis propinquaactui tāto cōpletior eſt: cōtingit autē iſtaꝫ habilitatē in īfinituꝫ elōgatiorē ab actu fieri: ita ꝙ ſemꝑ remanebit habilitas: eo ꝙ quilibet actus peccati facit aliquam elongationem a gratia. vnde ſemꝑ remanet minor: ⁊ mīor habilitas⁊ magis a gratia diſtans: ⁊ poſt pͥmuꝫ peccatū non tolliturpotētia ad ſcd̓m peccatū: īmo eſt maior ꝓnitas. ⁊ ideo pōtfieri maior elōgatio: nunqͣꝫ tamē habilitas ad gratiā ex toto tollet̉: quia habilitas iſta cauſat̉ ex pͥncipijs nature quepͥncipia: vt dictum eſt: culpa nec tollit: nec minuit: ⁊ ſimileeſſet in naturalibus: ſi eſſet aliquis calor qui in infinitumpoſſet calefacere: ⁊ plus: ⁊ plus: ſemꝑ tamē remaneret materia que ex natura ſua haberet habilitatē ad frigus ⁊ eaꝫnullo modo amitteret: ſed tamē illa habilitas ſemper fieret magis ⁊ magis longinqua ab actu.ergo dicēduꝫ. ꝙ iſta diminutio nonAd primum cic per ſubtractionē. ſed per elongationeꝫ ab actu: vt dictū eſt. Ad 2ᵐ dd̓m. ꝙ nihil ſubtrahitur de qͣꝫtitate v̓tutis vel potētie: ita vt non ſit poſt peccatum in potētia ad tantū bonum: ſicut ante vel ad tot bona ſicut pͥus: ſed tamē per quodlibet peccatū elongat̉ potentia ab actu: ⁊ in hoc infinitateꝫ habet ẜm ꝙ in infinitūhoc fieri contingit: vt dictuꝫ eſt. Tertiū concedit̉: quiailla ſolutio nihil valet. Ad 4ᵐ dd̓m. ꝙ malū .i. ipſa p̄uatio que eſt in ſubiecto aliquo non corrūpit aliꝗd effectiuein ſubiecto illo vt fiat cōſumptio cōtinua: ſicut humidumper caliduꝫ conſumit̉: ſed corrūpit formal̓r loquēdo .i. eſtipſa corruptio qua corruptum eſt: ⁊ ideo ratio non ꝓcedit. Ad 5ᵐ dd̓m. ꝙ illud bonum nature quod per peccatuꝫdiminuit̉ eſt mediū īter animā que ē ſubiectu culpe: ⁊ gr̄aꝫque eſt oppoſitū culpe .ſ. ipſa habilitas que ꝗdē radicat̉ inaīa: ⁊ ꝑficit̉ ꝑ gr̄am: ⁊ iō ex ꝑte illa qua accedit ad gr̄aꝫ opponit culpe rōne cuiꝰ ꝑ culpā diminuit̉: vt ſemꝑ elogatiora gr̄a fiat: ſꝫ ex ꝑte illa qͣ ī ſub̓a aīe radicat̉ nō opponit̉ cl̓peſed ē ſub̓ꝫ eiꝰ: ⁊ iō ſemꝑ manet in aīa qͣꝫdiu manet naͣ.