Queſtio I.Diſtin. XXXIIII.

121

Diſtin. XXXIIII.di ens: ſicut negatio: nō ꝗdē abſoluta: ſꝫ que eſt p̓uatio. al̓roīa mala eēt: quia nihil eſt a quo aliꝗd negari nō poſſet.¶ Ad 4ᵐ dd̓m. ꝙ ph̓s nō dicit ſimpl̓r ꝙ maluꝫ ſeip̄m deſtruat: ſed ꝙ malū ſi integrū ⁊ ꝑfectū ſit ſeip̄m deſtruit: qꝛnō pōt eſſe malū ītegrū: niſi corrūpat̉ omne bonū. corrūpttur illud ens qd̓ mali ſub̓m eſſe pōt: ſub̓o aūt corrupto etiāp̓uatio que in ſub̓o erat eſſe d̓ſinit: vnde ex hoc efficaciterꝯcludit̉ ꝙ ſummū malū eſſe nō poſſit: non aūt abſolute ꝙnō ſit malū. ¶ Ad 5ᵐ dd̓m. ꝙ ꝓuidus artifex non expellitab oꝑe ſuo malū: niſi ſaluata ꝯditione ſui oꝑis: cū aūt quedam ſint res a deo create de quaꝝ cōditione eſt: vt d̓fectūmalicie īcurrere poſſint vel in alia īducere: ſi ſimpl̓r malūab eis ꝓhiberet̉: deſtrueret̉ oꝑis eiꝰ conditio: ⁊ iō decet vtmala facere permittat: quorū tamen actor non eſt. de hocin primo libro dictum eſt.¶ Utrum malum ſit quoddam ens poſitiuum.II.¶ D ſecundu) ſt ens: ſic natura quedaꝫſic ꝓcedit̉. Ur̄ ꝙ malumpͥmo mō accipiēdi ens: vt ea que poſitiue aliꝗdp̄dicāt. Omne enī genus ē natura quedā. qm̄ nōentis nō ſunt neqꝫ ſpēs neqꝫ dr̄ie: vt ph̓s dicit: cūtn̄ omne genus in ſpēs ꝑ dr̄ias diuidat̉: ſed bonū ⁊ maluꝫſunt genera alioꝝ: vt in p̄dicamētis dr̄. gͦ malum eſt aliꝗdpoſitiue p̄dicās. ¶ Pͣ. omne ꝯͣriuꝫ ē natura quedā: qꝛ ꝯͣriain eodē gn̄e ſunt: ⁊ nihil eſt in genere vt ſpēs: niſi ſit naturaquedā: ſed bonū ⁊ malū ſunt ꝯͣria: vt in lr̄a dr̄. ergo maluꝫeſt natura quedā. ¶ Pͣ. oīs dr̄ia que ꝯſtituit ſpēꝫ eſt aliꝗdpoſitiue p̄dicās: ſed bonū ⁊ malū ſunt dr̄ie in pͥma ſpē qͣlitatis ꝯſtituētes diuerſas ſpēs habitꝰ. gͦ malū aliꝗd poſitiue p̄dicat. ¶ Pͣ. nihil pugnat aut corrupit: niſi agēdo: nihilaūt agit: niſi heat naturā aliquā. cū ergo malū corrumpatbonū: ⁊ pugnet ꝯͣ illud. videt̉ ꝙ malū ſit naturā quādā habens. ¶ Pͣ. omne qd̓ corrūpit generat aliꝗd: qꝛ corruptiovnius eſt generatio alterius. vt in pͥmo de generatione dr̄ſed mali eſt corrūpere: vt Dyo. dicit 4º caº. de diuinis noībus. gͦ eius eſt ēt generare: ſed nihil generat: niſi hn̄s naturam aliquā quam generato tradat. ergo malū eſt naturaꝫaliquaꝫ habens.omne qd̓ eſt a pͥmo bono bonū eſt: cū ex hocCOntra ꝯmnia bona ſint ꝙ ab eo ſunt. vt in libro dehebdomadibꝰ Boetius dicit: ſed oīs natura a deo eſt quieſt ſūmū bonū. ergo maluꝫ nō eſt natura aliqua vl̓ ens aliquod poſitiue dictuꝫ. ¶ Pͣ. nihil appetit ſuuꝫ ꝯtrariū: ſedoīs natura appetit bonuꝫ: qꝛ vnūquodqꝫ appetit ſuiipſiusꝑfectioneꝫ. ergo cuꝫ malo ſit bonū oppoſituꝫ malum nonerit ens naturā aliquam habens.dd̓m. ꝙ Auicēna in ſua metaphy. poReſponde̓ C pit ꝑutilēdiuiſionē quandā mali queex v̓bis eiꝰ colligi pōt. dicit enī ꝙ malū dr̄ aliꝗd duplicitervel per ſe vel per accidēs. per ſe maluꝫ dicit̉ ipſa pͥuatio ꝑfectionis qua aliꝗd maluꝫ eſt etiā a quibuſdā malū abſtracte ſumptuꝫ dicit: hoc aūt eſt duplex: qꝛ illa pͥuatio vel eſtpͥuatio ꝑfectionis que eſt neceſſario ineſſe primo rei: ⁊ iſtapuatio in oībus eſt malum: vt pͥuatio pedis ⁊ manus ⁊ ho.vel eſt pͥuatio alicuius ꝑfectionis ſecūde: ſicut pͥuatio geometrie ⁊ ho: ⁊ talis pͥuatio non ſemꝑ cuilibet eſt malū: ſedei tm̄ qui ad eam habēdam operā dedit: vel eā habere dꝫ:maluꝫ auteꝫ per accidēs eſt duplex: vel id quod eſt ſubiectuꝫ talis pͥuationis: vel id quod taleꝫ pͥuationeꝫ in alterocauſat: ⁊ vtrūqꝫ iſtoꝝ eſt maluꝫ cōcretiue ſumptuꝫ. Illudautē quod eſt ſubiectuꝫ pͥuationis pōt accipi quadrupliciter: quia vel eſt actio vel habitus vel paſſio vel ſubſtātiaActio quidē ſi pͥuationeꝫ debiti finis: ⁊ debite circūſtantiehabeat rationē mali culpe habebit: ⁊ quia ex ſimilibꝰ actibus ſimiles habitus generātur: inde contingit ꝙ habitus

Eueclioipſi qui ex talibꝰ actionibꝰ relinquunt̉ mali ſunt: ſicut habitus vicioꝝ: paſſio autem p̓uationē habet: per quā aliꝗdin patiente corrūpit̉: ⁊ talis paſſio maluꝫ pene dicit̉ vl̓ defectus nature in illis in quibus non pōt eſſe culpa: nec etiāpena eſſe: ⁊ quia nulluꝫ accidēs pōt eſſe ſubiectuꝫ alicuiusqd̓ priuatiue vel poſitiue dicat̉: niſi gratia ſubſtātie: que eiſubijcit̉. ideo opꝫ ꝙ vlterius intelligat̉ ſubiectum huiuspͥuationis que per ſe maluꝫ eſt ſubſtātia eſſe ẜm ꝙ diciturhomo malus ⁊ anima mala. ¶ Si aūt dicat̉ malum peraccidēs: quia cauſat taleꝫ priuationē: hoc pōt eſſe dupliciciter: quia cauſa priuationis debite perfectionis. vel eſt exparte materie que eſt indiſpoſita ad perfecte recipiendaꝫvirtutē agētis: ſicut eſt defectus in monſtris ⁊ in alijs queex defectu materie contingūt: aut eſt ex parte agentis: ⁊ hͦcontingit dupliciter: quia vel agens eſt coniunctū agentisin contrariuꝫ perfectionis debite: ſicut ignis adurēs: ⁊ gladius ſecans: ⁊ ex hoc ſequit̉ maluꝫ qd̓ dicit̉ pena ſenſus inſentiētibus in quibus culpa ⁊ pena eſſe poſſunt: quia taleagēs qd̓ pͥuat ꝑfectionē debitā: eo ꝙ coniunctuꝫ eſt: ſentit̉:aut eſt agēs nō cōiunctuꝫ impediēs influentiā cauſe perficientis: ſicut dicunt̉ nubes male inquātuꝫ impediūt lumēſolis: ne ad nos perueniat: ⁊ quia talis cauſa non ſentit̉ exipſa perfectionis ſubtractione: cuꝫ nō tollat perfectioneꝫagēdo in id quod priuat̉: ſed magis impediēdo agentem:ex hoc ꝙ perfectioneꝫ ſubtrahit: cum remota ſit: ſed forteſentit alio modo per accidēs: ſicut quia nubes vident̉. Iōmalū qd̓ ex hoc ſequit̉ non dicit̉ pena ſenſus: ſed pena dāni: in illis tamē que pene ſuſceptiua ſunt: ī malis ergo hocmodo dictis eſt talis ordo ꝙ id quod eſt per ſe malu pͥmodicit̉: ⁊ oīa alia per relatione ad id: ⁊ ſcd̓m gradū tenet maluꝫ per accidēs qd̓ eſt ſubiectuꝫ mali: qd̓ dicitur maluꝫ exhoc ꝙ p̓uationē que per ſe maluꝫ eſt in ſe habꝫ: ⁊ in 3º gradu eſt id quod dicitur malū per accidēs: ſicut cauſa inducens malū: hoc eniꝫ non habet in ſe de neceſſitate pͥuationem: ſed facit aliꝗd eſſe pͥuationē habēs. vnde pͥmuꝫ vicit̉abſolute malū: ⁊ ſecūduꝫ in ordine ad pͥmū: ⁊ tertiuꝫ in ordine ad ſecūdū. ¶ Dicendū ergo ꝙ maluꝫ nominat nonens. vnde illud quod per ſe malū eſt non ponit aliquid: ſꝫdicit̉ eſſe vt pͥuatio. malū vero qd̓ eſt ſubiectuꝫ pͥuationiseſt aliꝗd poſitiue: ſed nō ex eo qd̓ maluꝫ eſt: ſicut oculus ēaliquid: ſed nō ex eo qd̓ cecus eſt. quia cecitas nō eſt in eo:niſi vt negatio viſionis. Ꝙ autē dicit̉ malū vt cauſa maliin ſe quid incōſideratuꝫ eſt aliquid. ſed in ordine ad effectum: rōne cuius maluꝫ dicit̉ etiā pͥuatiue dr̄. Dicit̉ .n. maluꝫ ex hoc ꝙ pͥuationē īducit: ⁊ ſic ēt rō nō entis in ip̄m redundat cauſal̓r: ſicut ⁊ ratio mali.ergo dicēdū. ꝙ genus dupliciter pōtAd primum accipi. vno modo ꝓpͥe ꝓut predicat̉de pluribꝰ in eo ꝙ quid eſt: ⁊ ſic neqꝫ bonū: neqꝫ malū ſuntgenera: quia ſunt de tranſcēdētibus: quia bonū ⁊ ens conuertūtur. Alio modo ꝯmuniter vt genus dicatur: omne idquod ſua cōmunitate multaambit ⁊ continet: ⁊ ſic bonuꝫ⁊ maluꝫ dicunt̉ genera omniū contrarioꝝ. quia vt in pͥmophyſi. dicit̉. omnia contraria hoc modo ſe habent ꝙ alterum eſt nobilius ⁊ alterū vilius. ita ꝙ vilius pͥuationeꝫ inſe includit: ſicut nigrum in reſpectu ad albū ⁊ frigidum inreſpectu ad calidum: ꝓpter quod in. 12. de animalibus: dicitur. ꝙ frigus eſt pͥuatio caloris. ⁊ per hūc moduꝫ ſemperalterum cōtrarioꝝ pertinet ad bonuꝫ ⁊ reliquū ad malū.vnde etiam Pictagoras ponebat duos ordines rerū. vnūboni: ſub quo colligebat oīa perfecta: vt dextrū triangulūequilaterū ⁊ ſimilia ⁊ alterū mali ſub quo ponebat omniaque imꝑfectionē implicant: vt ſiniſtrum feminam ⁊ ho.¶ Ad 2ᵐ dd̓m. ꝙ ſi conſideret̉ malum per ſe: ſiue in abſtracto: ſic malū opponit̉ bono: vt pͥuatio. ſi auteꝫ conſiderat̉