Diſtin.Qō I.
Niſtin. YYVAliqua alia v̓tus creata ſimpl̓r potētior ſit. vnde nulla virtꝰ creata li. ar. cogere: nec īmutare pōt: deꝰ aūt pōt ꝗdē īmutare: ſed nō cogere eo mō quo dr̄ nō poſſe facere vt duo ꝯͣdictoria ſint ſil̓. ¶ Ad 4ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ qͣꝫuis intellectꝰ ſit ſuꝑiorv̓tꝰ qͣꝫ volūtas rōne ordīs. qꝛ pͥor eſt: ⁊ a volūtate p̄ſuppontur: tn̄ volūtas ēt quodāmō ſuꝑior eſt ẜm ꝙ imperiū hꝫ ſuper oēs aīe vires: ꝓpter hoc ꝙ eius ob̓m eſt finis. vn̄ cōueniētiſſime in ipſa ſummū lib̓tatis īuenit̉. Liber .n. dr̄ ꝗ cāſui eſt: vt in pͥmo meta. dr̄. ¶ Ad ꝗntū dd̓ꝫ: ꝙ motꝰ celeſtisſe hꝫ ad li. ar. ſic̄ īclinās ad aliꝗd agēdū: ſed inquātū ex impreſſione corꝑis celeſtis relinquit aliqͣ diſpō in corꝑe ẜmquā aīa efficit ꝓna ad hāc actionē vel illā: ſic̄ ex naͣli cōplexione ꝗdā ſunt magis ꝓni ad vnū viciū qͣꝫ alij: ⁊ hoc modopoſſunt aſtrologi p̄nūciare aliꝗd ex his que ex li. ar. dependent cōiectural̓r: ⁊ nō ꝑ certitudinē ſcīe: qꝛ v̓tutē coactamſufficiēter ſuꝑ li. ar. nō hn̄t corꝑa celeſtia. Un̄ ēt Ptolomēus dicit: ꝙ hō ſapiēs dn̄at̉ aſtris: qꝛ per ſapīaꝫ ſuā pōt vitare ea ad que aſtra diſponunt. Auicēna tn̄ vr̄ velle: vt ſuprodictū eſt: ꝙ motꝰ volūtatis reducant̉: ſicut ī regulās ī aīascorpoꝝ celeſtiū: qꝛ ponit ꝙ aīe īferiores ſunt ex aīabꝰ ſuperioribꝰ. vn̄ nō eſt mirū ſi imp̄ſſionē hꝫ aīa ſuꝑior in aīaꝫ īferiorem: ſed ẜm fidē catholicā hoc ſtare non pōt que ponitaīas īmediate a deo creari. vn̄ ipſe ſolus in volūtate oꝑarpōt: ⁊ in ipſam impͥmere: ⁊ ideo diuerſitates humane volūtatis in vniformitatē voluntatis diuine reducunt̉: ſicut inpͥmā regulā. ¶ Ad ſextū dd̓m. ꝙ incōtinēs dr̄ vinci a paſſionibꝰ nō qͣſi cogētibꝰ: ſed vehemēter inclinātibꝰ ad aliꝗdagēdū. ¶ Ad 7ᵐ dd̓m. ꝙ vſus li. ar. nō īpedit̉ ꝑ ſe: ſed ꝑ accidēs. inquātū .ſ. ad vſum li. ar. reꝗrit̉ vſus rōnis: ⁊ ad vſuꝫrōnis requirit̉ vſus imaginatiue v̓tutis qui per leſionemorgani impeditur.¶ Utruꝫ libeꝝ arbitriuꝫ ſe extēdat ad oīa oꝑa hūana. III.D tertiuꝫ fic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ li. ar. non ſeextēdat ad oīa oꝑa humanaLi .n. ar. cogi nō pōt: vt dictū eſt: ſed quedā oꝑahumana cogi pn̄t. Impedit̉ .n. hō a motu ꝑ vioentiā. ergo nō oīa oꝑa humana ſūt li. ar. ¶ Pͣ.in pͥmo ethi. dr̄ ꝙ quedam oꝑa humana ſunt fines: electioaūt nō eſt finis: vt in 3º ethi. dr̄. cū igr̄ eligere ſit actus liberiarbitrij: vr̄ ꝙ li. ar. nō ſit oīuꝫ humanoꝝ actuuꝫ. ¶ Pͣ. oēsactꝰ li. ar. ſunt in ptāte nr̄a: ſed ꝗdaꝫ actꝰ ſunt in nobis nō inptāte nr̄a exiſtētes: ſicut actꝰ gnaͣtiue: nutritiue: ⁊ augmētatiue: ergo nō oēs actꝰ nr̄i ſunt lib. ar. ¶ Pͣ. potētia determinata eſt ad determinatos actꝰ. ſi igit̉ li. ar. eſſet oīuꝫ humanoꝝ actuū nō eſſet determinata: ſed vl̓is potētia: qd̓ ſuprafalſum eſſe dictū eſt. ¶ Pͣ. illud qd̓ eſt p̄ter volūtatē eſt ētp̄ter li. ar. cū li. ar. ſit facultas volūtatis ⁊ rōnis: vt ſupra dictum eſt. Sed vt Dyoniſius dicit 4º. caº. de diui. no. maluꝫeſt p̄ter volūtatē. gͦ li. ar. hoīuꝫ ad mala oꝑa nō ſe extēdit.Sed contrariu) li. ꝙ hō libero ar. inqrit: eligit.eſt qd̓ Damaſcenus dicit in 2ºimpetū facit ad opus: ⁊ ſic de alijs. gͦ vr̄ ꝙ ad ip̄m ꝑtineātoēs actꝰ humani. ¶ Pͣ. vt ſupra dictū eſt li. ar. eſt volūtas:ſed oēs actꝰ humani ſunt volūtarij. gͦ ſunt ēt li. ar.Reſpondeo pōt ene dupl̓r. vel qꝛ elicit ip̄m: vel qꝛdd̓m. ꝙ actꝰ alicuius potētie vel hītꝰimꝑat eū. Ille aūt actꝰ ꝓprie a potētia elici dr̄: qui īmediate ab ipſa potētia ꝓcedit: ſicut ab intellectu intelligere: ⁊ hͦmō nō oēs actus humani ſunt li. ar. ſed ꝓprius actus eiꝰ eſteligere: vt ſupra dictū eſt: ſed per imperiū volūtatis ⁊ lib.ar. mouent̉ ēt alie potētie in ſuos actꝰ: vn̄ v̓tꝰ appetitiua dr̄mouēs: qꝛ imꝑat morū: ⁊ v̓tꝰ motiua affixa muſculis ⁊ neruis: qꝛ exeꝗt̉: ⁊ ꝑ modū iſtū oēs actꝰ humani ſunt lib. arbi.Ad prinu) ergo dd̓m: ꝙ lib ar nō pōt cogi in ſuo(quia ab ipſo imꝑati: ſꝫ non eliciti.
actu ꝓprio ꝗ eſt eligere: ſed tn̄ pōt cogi in aliꝗbꝰ actibꝰ imperatis ab ipſo ꝓpter coactionē v̓tutū exequentiū. ¶ Ad2ᵐ dd̓m ꝙ illud qd̓ eſt finis reſpectu quorūdā pōt eſſe etiāordinatū ad vlteriorē finē: niſi ſit vltimꝰ finis: nulla auteꝫoꝑatio humana eſt finis vltimus: niſi per accidēs. inquantum .ſ. fini vltimo ꝯiūgit: ⁊ iō oīuꝫ oꝑationū humanaꝝ pōteſſe electio: nō ꝗdē inquātū eſt finis: ſed inquātū ſunt ad finem: qͣꝫuis enim vincere ſit finis militaris potētie: ordinatur tn̄ ad vlteriorē finē. vn̄ ſub electiōe cadere pōt. ¶ Ad3ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ hō ex hoc dr̄ hō ꝙ rōnē hꝫ: vn̄ illi tm̄ actꝰ dicunt̉actꝰ humani qui ſunt viriū rōnaliū: vel ꝑ eſſentiā: vel ꝑ participationē: ſicut actus cōcupiſcibilis ⁊ iraſcibilis: v̓tutesaūt nutritiue ꝑtis nullo mō rōnē ꝑticipāt: vt in pͥmo ethi.dr̄. vn̄ eaꝝ actus oꝑationes humane nō dicunt̉. ¶ Ad 4ᵐdd̓m. ꝙ rō illa ſequeret̉ ſi oīa oꝑa humana eſſent li. ar. qͣſielicita ab ipſo: qd̓ nō eſt veꝝ. vt dcm̄ eſt. vn̄ nō ſequit̉ ꝙ ſitvl̓is potētia. ¶ Ad ꝗntuꝫ dd̓m. ꝙ malum in eo ꝙ malumeſt p̄ter volūtatē eſt: ſꝫ oꝑatio humana īquātū apparet bona ſub volūtate cadere pōt: ⁊ ita pōt eſſe eius electio ⁊ libero arbitrio ſubiacere.¶ Utrū libertas arbitrij augeat̉ vel minuat̉. IIII.ſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ lib̓tas ar¶O quartuꝫ bitru nō augeat̉: neqꝫ minuat̉. Illud enim qd̓ pertinet ad rōnem potenItie nō variat̉ ꝑ actꝰ vel hītus: cū pͥora a poſterioribus nō varient̉: ſed eis ſubiaceāt: ſed libertasꝑtinet ad rōnē potētie que libe. arbi. dr̄: ergo nō pōt ꝑ actꝰvel hītus virtutis aūt vicij augeri ⁊ minui. ¶ Pͣ. illud qd̓ſequit̉ naͣm aliquā equal̓r īuenit̉ in oībꝰ hn̄tibꝰ naturā illāſed li. ar. cōſequit̉ naturā intellectiuā: vt dcm̄ eſt. ergo ī eisnō auget̉ nec minuit̉. ¶ Pͣ. li. ar. dr̄: ex eo ꝙ cogi non pōt:ſed negationes nō recipiūt magis ⁊ minus in diuerſis: necin eodē ẜm diuerſos ſtatus. ¶ Pͣ. illud qd̓ eſt fortius nonvincit̉: nec in ſeruitutē deducit̉ ab eo qd̓ eſt debilius. ſedlib. arb. eſt fortius qͣꝫ ſint paſſiones peccati: qꝛ eis reſiſterepōt ⁊ ſibi ſubiugare. gͦ videt̉ ꝙ non minuat̉ li. ar. ꝑ ſeruitutem peccati. ¶ Pͣ. in illud qd̓ quilibet per ſe pōt vnus nōeſt altero liberior: ſed in malū quilibet per ſe pōt: ⁊ in gr̄a⁊ ſine gr̄a. ergo videt̉ ꝙ li. ar. alicuius nō ſit liberius ad malum qͣꝫ alterius: ⁊ ita videt̉ ꝙ li. ar. non augeat̉ vel mīuat̉.Sꝫ contra eſt qd̓ dr̄ ad Ro. 7. Nō qd̓ volo bonuꝫ hͦago. hͦ āt ī ꝑſona hoīs damnati dr̄ vt vnaglo. exponit: cum ergo in ſtatu īnocētie nihil ad bonuꝫ impediret. videtur ꝙ lib. ar. augeatur ⁊ minuat̉. ¶ Pͣ. nō redimit̉ niſi qd̓ in ſeruitutē fuit. ſed per ſanguineꝫ chriſti depeccato redēpti ſumus: vt prima Petri. .i. dr̄. ergo per pec.catū in ſeruitutē trahimur: ⁊ ita libertas minuit̉.dd̓m. ꝙ li. ar. dr̄. ex eo ꝙ cogi non pōt:Reſpondeo coactio aūt vt pͥus dictū ē eſt duplex.vna cōpellēs ⁊ alia inducēs vel impellēs. hͦ aūt eſt naturale ⁊ eſſentiale li. ar. vt ſufficiēter nō cogat̉ coactione compellente: ⁊ hͦ ſeꝗtur ipſum in quolibet ſtatu. vnde non augetur talis libertas: nec diminuitur per ſe: ſed per accidēstm̄. Omnis enim proprietas que cōſequitur naturam aliquam qͣꝫto natura illa nobilius inuenitur in aliquo: tantoetiā ꝓprietas illa ꝑfectius participatur ab eo ẜm quē modum hō dr̄ minus intelligēs qͣꝫ angelus: ⁊ ita etiā libertasa neceſſaria coactione nobilius īuenitur in deo qͣꝫ in angelo: ⁊ in vno angelo qͣꝫ in alio: ⁊ in angelo qͣꝫ in hoīe. Libertas aūt illa que eſt ab impellētibus ⁊ diſponētibꝰ in vnampartē auget̉ ⁊ minuitur: ⁊ acꝗrit̉ ⁊ amittit̉ ẜm ꝙ illa diſponentia augent̉ ⁊ minuunt̉ ⁊ acꝗrunt̉ vel amittunt̉. vn̄ libertas talis ꝑ ſe ēt auget̉ ⁊ mīuit̉ ī hoīe ẜm diuerſos ſtatꝰ.ergo dd̓m. ꝙ libertas a neceſſitate ēAd primum que ꝯſequit̉ nām potētie: ⁊ ideo per