Diſtin. XXV.Qō I.

Diſtin. XXV.non ē volētis velle neqꝫ currentis currere: ideſtoperari: ſed miſerentis dei qui operatur ī nobisvelle ⁊ operari bonum. Cuius gratiam nō aduocat hominis voluntas vel operatio: ſed ipſagr̄a volūtatē p̄uenit: p̄parādo vt velit bonū: ⁊p̄paratam adiuuat: vt perficiat.¶ Diuiſio textus.Oſtquā determinauit de libero ar oſterdendo ꝗd ſit: ⁊ ꝯſeq̄nter de alijspotētijs aīe: vt oſtēderet in quibus lib. arbi. poEx Sneret̉. Hic determinat quaſdā liberi arbi. con.ditiōes. Et diuidit̉ in partes duas. In pͥma oſtēdit quoꝝ ſit lib. arbi. vt obiectoꝝ. In ſcd̓a quoꝝ ſit vt ſubiectoꝝ. ibi. (Et quidē ẜꝫ predictā aſſignationē.) Circa primum duo facit. Primo oſtēdit ꝙ liberū arbitriū ſe habetad vtrūqꝫ oppoſitoꝝ ẜm ꝙ eſt tantū futuroꝝ cōtingentiūibi. (Hoc aūt ſciēduꝫ eſt ⁊c̄.) Et quidē ẜm p̄dictaꝫ aſſignationem. Diuidit̉ hec pars in duas. In pͥma oſtendit quoꝝſit lib. arb. quia dei angeloꝝ: ⁊ hominū. In ſecūda quomodo in hoībus diuerſimode inuenit̉ ẜm diuerſos ſtatus. ibi( Ex p̄dictis ꝑſpicuū fit ⁊c̄.) Circa pͥmū duo facit. Primoinducit obiectionē ꝙ li. ar. non ſit in deo nec in beatis. Sꝫcundo determinat veritatē ibi. Sed ꝙ deus li. arbi. ⁊cͣ.Et circa hoc duo facit. Primo determinat qͣꝫtuꝫ ꝑtinet addeū. Scd̓o quātū ꝑtinet ad angelos. ibi. (Angeli v̓o ⁊ ſancti ⁊c̄. Circa pͥmum duo facit. Primo oſtēdit ꝙ libe. arb.eſt in deo. Secūdo ꝙ non eodē modo eſt in deo ſic̄ in alijibi. ¶ Sed aliter accipit̉ ⁊cͣ.) Ex p̄dictis ꝑſpicuuꝫ fit ⁊c̄.Hec pars diuidit̉ in duas. In pͥma oſtēdit quomodo ẜꝫ diuerſos ſtatus lib. ar. creſcit vel minuit̉ in oībus. Et qꝛ hocrōne diuerſaꝝ libertatū contingit. ideo in ſecūda parte diſtinguit libertatē ar. ibi. (Eſt nanqꝫ libertas ar. ⁊c̄.) Circapͥmū tria facit. Primo oſtēdit ex predictis ꝙ libertas ar.qn̄qꝫ maior: qn̄qꝫ minor inuenit̉. Secūdo diſtinguit ſtatꝰhoīs ẜm quos libertas variat̉. ibi. (Et poſſet notari in homine ⁊c̄.) Tertio inducit quoddā correlariū ex dictis ibi.(Unde manifeſtum eſt ꝙ propter alias ⁊c̄.) Nāqꝫ libertas ⁊c̄.) Diuiditur hec pars in duas. In pͥma oſtendit multiplicem ar. libertateꝫ. In ſecūda oſtēdit que ſit cauſa vniuſcuiuſqꝫ. ibi. (Libertas aūt a peccato.) Prima diuidit̉ īduas. In pͥma ponit libertatis diſtinctionē. In ſecūda inducit quādā cōcluſioneꝫ ex p̄dictis. ibi. Ex p̄dictis iaꝫ apparet ⁊cͣ.) Circa pͥmū tria facit. Primo diſtinguit tripliceꝫlibertatē. ⁊ ꝓſequit̉ de pͥmo mēbro qd̓ ē libertas a coactione. Secūdo ꝓſequit̉ de ſecūdo mēbro qd̓ eſt libertas a peccato. ibi. (Eſt ⁊ alia libertas a peccato ⁊c̄.) Tertio ꝓſequitur de tertio membro: quod eſt libertas a miſeria. ibi (Eſtiterum libertas ⁊c̄.) Circa ſecūduꝫ tria facit. Primo oſtendit que ſit libertas a peccato. Secundo quorum ſit. ibi.Iſtam libertateꝫ ⁊cͣ.) Tertio mouet quandā dubitationem. ibi. (Hic queri pōt ⁊c̄. Et circa hoc duo facit. Prīomouet dubitationē: ⁊ ponit opiniones ad vtrāqꝫ partem.Secūdo determīat ẜm ſuā opinionē. ibi. (Uerum nobisplacet ⁊c̄.) Itē circa hͦ duo facit. Primo mouet queſtionēde libertate ad malum. Scd̓o de libertate ad bonum. ibi¶ Simil̓r etiā queri ſolet ⁊c̄.)¶ Qō. I.¶ Ic querunt̉qq. Primo in quibusinueniat̉ li. ar. SecūdoExvtrū li. ar. ſemꝑ ſit libeꝝ a coactione: ita ꝙ cogitA non poſſit. Tertio vtrum ad omnia opera humana lib. ar. ſe extēdat. Quarto vtrum lib. arb.augeatur vel minuatur. Quinto de diſtinctiōe libertatis:que in littera tangitur.

¶ Utrū in deo ſit liberū arbitriuꝫ.I.ſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ li. ar. nō.D primum ſit in deo: qꝛ vt in lib. deſom. ⁊ vigil. dicit ph̓s: cuius eſt potētia eius eſtactꝰ. ⁊ ecōuerſo: ſꝫ actꝰ lib. ar. qui ē eligere deonō cōuenit cū electio ſequat̉ ꝯſiliū. vt ī 3º ethi.dr̄. Cōſiliū aūt īꝗſitio quedā eſt cū quodā rōnis diſcurſu:qd̓ deo nō cōpetit. ergo vr̄ ꝙ in deo nō ſit li. ar. ¶ Pͣ. in hisque ẜm naͣm ſunt determinata ad vnā partē nō eſt li. arb.Non .n. dicimꝰ ꝙ lapis libero arbi. deorſuꝫ tēdat: ſed deusex nature ſue ꝯditione ſemꝑ determinate bonū vult. ergovr̄ ꝙ li. ar. careat. ¶ Pͣ. vr̄ ꝙ nec in aliꝗbꝰ creaturis ſit: adlibertatē enī li. ar. ꝑtinet vt aliꝗs ſit dn̄s ſui actꝰ: ſed cuiuſcūqꝫ agētis actus ab aliquo pͥore agēte cauſat̉: ip̄e agēs nōeſt dn̄s ſui actꝰ: cū igit̉ cuiuſlibet creature actꝰ in cāꝫ pͥorēreducat̉: que eſt ip̄e deꝰ: ꝗ oīa oꝑa noſtra in nobis oꝑat̉: vtyſa. 26. dr̄. vr̄ ꝙ li. ar. in creatura nulla īueniat̉. ¶ Pͣ. vr̄ ꝙſaltē in beatis nō ſit: qꝛ electio eſt eoꝝ que ſunt ad finē: ſedveniēte fine ceſſant ea que ſunt ad fine. cū ergo beati finivltimo ꝯiūcti ſint: vr̄ ꝙ ad eos nō ꝑtinet electio: ⁊ per ꝯn̄snec lib. arbi. Itē videt̉ ꝙ nec in viatoribꝰ ſit: qꝛ electio eoꝝque ſunt ad finē ex rōne finis trahit̉: ſed ſicut ī 3º ethi. ph̓sdicit. Qualis vnuſꝗſqꝫ eſt talis ēt finis vr̄ ei: ſed qͣlitas alicuius eſt determinata ex naͣ. gͦ videt̉ ꝙ electio eoꝝ q̄ ſuntad finē determinet̉ alicui ex naͣ ſua. gͦ videt̉ ꝙ li. ar. nō habeant hoīes ad eligēdū ea que ad ipſos ꝑtinēt.CONITA. eſt volūtariū in illis li. ar. eſt. ſꝫ vt in 3º. ethi.videt̉ ꝙ ēt in brutis ſit: in quibuſcūqꝫ enimph̓s dicit: volūtario ⁊ pueri: ⁊ alia aīalia cōicāt. gͦ vr̄ ꝙ aliaaīalia li. ar. hēant. ¶ Pͣ. li. ar. ꝯſiſtit in electione ꝯueniētiū⁊ refutatōe nociuoꝝ: ſꝫ alia aīalia fugiūt nociuū: ⁊ ꝓſequūtur ꝯueniēs. gͦ vr̄ ꝙ li. ar. hēant p̄cipue cū ſpōte illd̓ faciāt.Reſpondeo dicendo: ꝙ nihil agit: niſi ẜm ꝙ eſt inactu: ⁊ inde eſt ꝙ oꝫ omne agēs eē determinatū ad alterā partē: qd̓ enī ad vtrūlibet eſt equal̓rſe hn̄s eſt quodāmodo potētia reſpectu vtriuſqꝫ: ⁊ īde eſtvt dicit Cōmētator in 2º phyſi. ꝙ ab eo qd̓ eſt ad vtrūlibetnihil ſequit̉: niſi determinet̉. determinatio aūt agentis adaliquā actionē: opꝫ ꝙ ſit ab aliqua cognitione p̄ſtituēte finem illi actioni: ſꝫ cognitio determinas actionē ⁊ p̄ſtituēsfinē in ꝗbuſdā ꝗdē ꝯiuncta eſt: ſic̄ hō finē ſue actionis ſibip̄ſtituit. In ꝗbuſdā v̓o ſeꝑata eſt: ſic̄ in his que agūt ꝑ naͣꝫ.reꝝ enī naͣliū actiones nō ſunt fruſtra: vt in 2º. phy. ꝓbat̉.ſed ad certos fines ordinate ab intellectu naͣm īſtituēte vtſic totū opus nature ſit quodāmodo opꝰ ītelligētie: vt ph̓sdicit. ſic gͦ pꝫ ꝙ hec eſt differētia in agētibꝰ: qꝛ ꝗdaꝫ determinat ſibi finē: ⁊ actū in finē illū: ꝗdā v̓o non: nec aliquodagēs finē ſibi p̄ſtituere pōt: niſi rōneꝫ finis cognoſcat ⁊ ordinē eius: qd̓ eſt ad finē ip̄m qd̓ ſolū in habētibꝰ ītellectuꝫeſt. Et inde eſt ꝙ iudiciū de actione ꝓpria eſt ſolū in habētibus intellectu: quaſi in ptāte eoꝝ ꝯſtitutū ſit eligere hācactionē vel illā. vnde ⁊ dn̄iuꝫ ſui actꝰ hēre dicunt̉: ⁊ ꝓpterhoc ī ſolis ītellectū hn̄tibꝰ li. ar. īuenit̉: nō aūt ī illis: quoꝝactiones nō determinant̉ ab ipſis agētibus: ſed a ꝗbuſdaꝫalijs cauſis prioribus.Ad primuꝫ ergo dd̓m. ꝙ ea que dicunt̉ de deo ⁊creaturis: vt in pͦ lib. dictū eſt ſempeteminētius in ipſo īueniunt̉: ⁊ ideo electio ſaluat̉ in deo hͦmodo ꝙ abijciat̉ id qd̓ imꝑfectionis eſt: retento eo qd̓ adꝑfectionē ꝑtinet: ꝙ enī poſt inꝗſitionē ꝯſilij electio fiat: h̓imꝑfectionis eſt ⁊ accidit li. ar. ꝓut eſt in naͣ ignorante. vn̄ẜm hoc in deo nō ſaluat̉: ſed qͣꝫtuꝫ ad hͦ ꝙ determīatio ſuiactꝰ nō eſt ſibi ab alio: ſed a ſeipſo: vn̄ ip̄e veriſſime ſui operis dn̄s eſt: ⁊ ꝓpter hoc ēt in lr̄a dr̄: ꝙ li. ar. al̓r in deo qͣꝫ inalijs īuenit̉. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ ad rōne li. ar. nō ꝑtinet vt in-