Diſtin. XXIIII.Qō III.
Diſtin. XXIIII.ī mortali pctō ꝑ qd̓ deflectit̉ ꝗs a lege dei actu ⁊ hītu nōtm̄ faciens p̄ter eam: ſꝫ ꝯtra eā: vel ẜm ꝗd ſicut in veniali pctō quo quis relinꝗt legeꝫ dei actu: ſꝫ nō habitu: nō cōtra eā: ſꝫ preter eam faciēs. ¶ Ad ſcd̓m dicēdum ꝙ deliberatus ꝯſenſus ī veniale nō ſemꝑ procedit ex tali ꝯtemptū vt mortale peccatū faciat. quādo enī hoc modo ī veniale ꝯſentit̉ vt ſi eēt ꝯtra legē dei nullo modo fieret: manet ītra limites venialis pctī: etiā ſi aduertat̉ eē venialepctm̄. ſi autē hoc modo in ipſuꝫ ꝯſentiat̉ vt etiā ſi prohibitum eēt p̄cepto: nihilominus fieret talis ꝯſenſus in veniale: ex gn̄e etiā mortalis eēt. ¶ Ad tertiuꝫ dicēdum ꝙin illud mortale qd̓ ꝑtinet ad obiectuꝫ īferioris potentienō hꝫ ſuperior ratio aliū motuꝫ niſi ꝯſenſum deliberatū:eo ꝙ ad ipſaꝫ nō pertinet ẜm ſe ꝯſiderare ꝯueniētia corporis: ſꝫ ſoluꝫ cōſiliari de his: ⁊ ideo ī talibus nō peccat niſi mortaliter: ſecus aūt eſt in illis mortalibus q̄ circa propriū obiectuꝫ cōmittūtur: vt ſupra dictuꝫ eſt. ¶ Ad quartum dicēdū ꝙ hoc ꝙ ſenſualitas nō peccat niſi venial̓r ēex imꝑfectione eius: ſꝫ pctm̄ veniale nō tātuꝫ cauſatur eximꝑfectione agētis: ſꝫ etiā ex ipſo gn̄e actus. ⁊ iō nō oportet ꝙ potētia quātūcūqꝫ ſit ꝑfecta ꝙ motus eius nō poſſit eē venialis: ſequeret̉ autē ſi tātuꝫ ex imꝑfectiōe agentis veniale cauſaret̉. Sic eniꝫ ꝑ oppoſitū īperfecto perfectiſſimū reſpōderet. ¶ Ad quintū dicēdū ꝙ veniale peccatū nō eſt ex corruptōe carnis: ſicut ex cauſa proxima: ſꝫſicut ex cā prima: qꝛ ꝑ hͦ ꝙ caro corrupta traducit oēs aīepōͣe quodāmō corrupunt̉. ⁊ ita corruptio redūdat ī ipſaꝫrōnē ſuperiorē: quāuis a carne ſit remotiſſima.¶ Utꝝ pctm̄ veniale poſſit fieri mortale.ſic proceditur. vr̄ ꝙ venialeO Iextu) poſſit fieri mortale. Ita enīdicit Aug. ſuꝑ pͥma can. Io. de venialibus loquēs. Iſta leuia noli negligere: ſi ꝯtēnis quādo ponderas: expaueſce qn̄ numeras: leuianulta faciēt vnū grāde. multe gutte implēt fluuiū. multagranā faciūt maſſaꝫ: ſꝫ grande nō dicit̉ niſi peccatuꝫ mortale: ergo ex multis venialibus fit vnū mortale. ¶ ItemAug. in li. de. io. chordis. Nolite ꝯtēnere venialia: qꝛ minima ſūt: ſꝫ timēte: qꝛ plura ſūt: plerūqꝫ .n. beſtie miute multa necāt. Si ꝓijciat̉ ꝗſqꝫ ī locuꝫ pullicibus plenuꝫ nunꝗdnō moritur ibi; ⁊ minutiſſima ſūt grana arene: ſꝫ ſi arenaamplius ī nauim mittat̉ mergit illā vt pereat: qͣꝫ minuteſūt gutte pluuie: nōne pluuie iplent flumīa ⁊ domos deiciunt; timēda eſt ergo ruina multitudinis ⁊ ſi nō magnitudinis. ¶ Pͣ. oē finitū oī finito ꝓportionabile ē: ſꝫ cōplacētia qua aliꝗs in pctō mortali ad bonū ꝯmutabile ꝯuertit̉ finita ē. ergo ꝓportionabilis ē ꝯplacētie qͣ aliꝗs ī pctōveniali ꝯuertit̉ ad cōmutabile bonū. ergo multiplicatuꝫveniale vnū mortale facit. ¶ Pͣ. delectatio an̄ deliberationē rōis ē vēiale pctm̄. ſꝫ pꝰ ꝯſēſū deliberatū efficit̉ mortal̓. gͦ veniale pctm̄ pōt fieri mortale. ¶ Pͣ. vt ī. 5. phy. dr̄.Motus ē vnus ꝗ eſt ꝯtinuꝰ: ſꝫ ꝯtīgit aliquē motū īordinatū ꝯtinuuꝫ ī pͥma ꝑte ſui nō ī ꝯtēptu dei fieri: ⁊ ſic ē venialis: ⁊ poſtmodū in ꝯtēptū dei ⁊ ſic erit mortalis. ergo illd̓qd̓ pͥus fuit veniale pōt fieri mortale. ¶ Pͣ. diſpoſitio fithītus: vt ī p̄dicamētis ph̓s dicit: ſꝫ veniale ē diſpō ad mortale. ergo veniale pōt fieri mortale. ¶ Pͣ. eadē eſt diſtantia mortalis ad veniale ⁊ venialis ad mortale: ſꝫ mortaleꝑ ꝯfeſſionē fit veniale. vt Ambro. dicit ergo ⁊ veniale pōtfieri aliqͦ mō mortale. ¶ Ad hoc ēt eſt qd̓ ī lr̄a dicit̉: ꝙ q̄dā nō dānant niſi ſepiꝰ fiāt vel faciēda decernant̉. vt deocioſo v̓bo ⁊ ho: ſꝫ dānatio nō ē niſi ꝑ pctm̄ mortale. ergoſi verbuꝫ ocioſum ſepius iteret̉: erit pctm̄ mortale.Eoꝝ q̄ in infinitū diſtāt vnuꝫ nō poSed contra teſt in aliud trāſmutari: ſꝫ mortale ⁊
veniale in īfinituꝫ diſtāt: qd̓ eoruꝫ pena oſtēdit: qꝛ veniali debet̉ pena tēporalis ⁊ mortali eterna. ergo veniale nōpōt fieri mortale. ¶ Pͣ. iteratio actus nō diuerſificat ſpeciē: ſꝫ veniale ⁊ mortale diuerſa gn̄a peccatoruꝫ ſūt. ergoꝑ hoc ꝙ veniale multiplicat̉ nō fiet mortale.Reſpōde Oxi mortale: tripl̓r poteſt ītelligi: aut itadd̓m ꝙ cum q̄ritur an veniale poſſit fieꝙ vnꝰ ⁊ idē numero actus quādoqꝫ fit veniale: ⁊ poſtmodum fiat mortale: ⁊ hoc eſſe nō pōt: qꝛ vnꝰ actꝰ nō ē niſi ſemel: ex quo .n. ſemel trāſit iteꝝ reſumi nō pōt idē numero: ⁊ iō ſi ſemel fuit veniale nūqͣꝫ erit mortale. Uel ita ꝙaliꝗs actus: qui ex gn̄e ſuo vēialis ē: aliquo modo mortalis fiat: ⁊ hoc poſſibile eſt ſi tātuꝫ placeat vt finis ī eo ꝯſtituat̉: cū .n. impol̓e ſit eē duos fines vltimos qn̄cūqꝫ ponitur aliqd̓ bonū ꝯmutabile finis vltimus vite: oꝫ ꝙ deusnō ꝓ fine habeat̉: ⁊ cū finis ſemꝑ maxīe ſit dilectꝰ: oꝑꝫ ꝙillud ī quo finis ꝯſtituit̉ ſupra deū diligat̉: qd̓ ꝯſtat pctm̄mortale eē. hō āt ꝯplacētie exp̄ſſiſſimū ſignū eſt: qn̄ aliꝗsalicui rei et nō ꝓhibite tm̄ adheret vt ꝯſentiat: ſi etiā eētꝓhibitū illud ſe nō relictuꝝ: vt p̄cipue pꝫ ī ꝗbuſdā ebrioſis ꝗ totā vitā ſuā ī vino poſuerūt: ⁊ ī hiſtriōibus ꝗ verbaocioſa ſectant̉. Alio mō pōt ītelligi vt ml̓ta venialia ꝑtinzāt ad quātitatē pctī mortalis: ⁊ hoc ꝗdē ꝑ ſe loquēdo eſtīpol̓e: qꝛ reatus ⁊ macula mortalis pctī ī īfinitū diſtat abea q̄ ē venialis: cū pctm̄ mortale pͥuet īfinitū bonū: qd̓ eſtbonū īcreatū: ꝑ veniale āt pctm̄ tollat̉ aliqd̓ cātuꝫ vt feruor charitatis. diſtātia āt pͥuationū mēſurat̉ ex his q̄ pͥuātur: vni ēt eoꝝ debet̉ pena eterna ⁊ alteri tēporalis. Sꝫ ꝑaccn̄s pol̓e ē: cū .n. veniale ſit diſpō ad mortale ex hͦ ꝙ aliꝗs frequēter venial̓r peccat: fit ī eo ēt ꝓnitas ad peccādū.mortal̓r: quāto .n. magis ꝯſueſcit ī aliqͣ oꝑe tāto magis ſibi placet illd̓: qꝛ ſignū hītus ē delectatio oꝑis: vt ī 2º. ethi.dr̄. hͦ tn̄ nō de neceſſitate cōtingit quātūcūqꝫ .n. excreſcatꝓnitas ad peccādū ꝑ iteratōeꝫ vēialiū ſꝑ tn̄ manet libertas in volūtate ne ī peccatū mortale delabatur.reſpoſio ad duas pͥmas auctoritates. NōEt Ic P3 .n. ītelligit̉ ꝙ multa venialia faciāt vnuꝫmortale ꝑ ſe: ſꝫ ꝑ accides: vt dcm̄ eſt. ¶ Ad 3ᵐ dicēdū ꝙnō oꝑꝫ oīuꝫ finitoꝝ accipere ꝓportionē aliquā: ſicut linee⁊ numeri nll̓a ē ꝓportio: qꝛ vt ī ꝗnto euclidis dr̄: ꝓportioē certitudo mēſuratōis duaꝝ quātitatū eiuſdē gn̄is: ⁊ itaquāuis ꝯplacētia mortalis ſit finita: nō tamē opꝫ vt ſit ꝓportionata ꝯplacētie venialis: qꝛ ē alterius rōnis: alia .n.rōne placet finis ⁊ alia ea q̄ ſunt ad finē: ſemꝑ .n. plus placet finis. vn̄ quātūcūqꝫ multiplicet̉ ꝯplacentia venialisnō adequabit ꝯplacētiaꝫ mortalis. ¶ Uel dicēduꝫ ꝙ cōplacētia mortalis peccati poteſt cōſiderari dupliciter: vl̓ex parte eius cui placet: ⁊ ſic finita eſt: quia ex potētia finita nō poteſt procedere actus īfinitus vel ex parte eiusqd̓ placet: ⁊ ſic infinita eſt: quia placet vt finis qui deſideratur vt īfinitū bonuꝫ: quia ꝓpter finē vltimū oīa deſiderantur. ¶ Ad qͣrtuꝫ dd̓m ꝙ motus delectationis qui eſtin ſenſualitate nullo modo fit mortalis: ſed conſenſus ratiōis adueniēs qui eſt alius: cū diuerſaꝝ potētiarum nōſit vnus actus numero: vnde nō ſequitur ꝙ actus ꝗ priusfuit venialis poſtea ſit mortalis. ¶ Ad ꝗntuꝫ dicēduꝫ ꝙille actus cōtinuus quāuis ſit vnus ſcd̓ꝫ eē naͣe ꝯſideratus: tn̄ nō eſt vnꝰ ꝯſideratꝰ in eē morali: īmo ꝓ duobꝰ actibus ꝯputat̉. ¶ Ad 6ᵐ dd̓m. ꝙ diſpoſitio ꝓprie dicit̉ illudqd̓ ſe hꝫ vt incōpletū in motu ad ꝑfectuꝫ: quod eſt terminus motus: ſicut qui adiſcit habet diſpoſitionē ſcientie qͣperficit̉ in termino motus diſcipline: ꝯtingit autē terminū motus eē duplicē: qꝛ vel eiuſdeꝫ gn̄is vel alterius. v̓bigr̄a: alteratiōis terminus ē qͣlitas: ſicut eiuſdē gn̄is: ſꝫ forma ſubſtantialis: ſicut alterius generis: ſi ergo diſpoſitio