Diſtin. XXIIII.Qō III.

S7

iplaceat moroſa delectatio dicet̉: ⁊ tūc erit ī delectationēconſenſus: ⁊ tūc mortale pctm̄ eſt: vt magiſter dicit: ⁊ verba Aug. ſonare vidētur: quāuis quidam ī hoc magiſtro cōtradicāt auctoritates Auguſtini exponētes. Sed opiniomagiſtri valde probabilior ē ⁊ ſecurior: quod ſic pꝫ. q̄dameniꝫ oꝑationes ſunt q̄ ex ſuo gn̄e peccata mortalia ſunt vtfornicatio: furtum: ⁊ huiuſmodi: ꝙ autē aliqd̓ horum peccatorum mortale nō ſit nō pōt eē niſi ꝑ accidēs: īquātum.ſ. eius ſubiectuꝫ pctī mortalis capax nō ē: vt quādo ē īſenſualitate tātuꝫ. philoſophus autē vult ī. io. ethi. ꝙ idē iudicium ē de operatiōe ⁊ d̓lectatōe. Un̄ ſi oꝑatio ē ꝑ ſe bona:⁊ d̓lectatio eſt ꝑ ſe bona ⁊ ecōtrario: ꝙ ergo d̓lectatio cōſequēs ꝑ operationē q̄ eſt ꝑ ſe pctm̄ mortale nō ſit mortalishoc nō ē niſi ꝑ accidēs .ſ. ex d̓fectu ſubiecti: vn̄ quādocūqꝫmala d̓lectatio vel oꝑatio reducitur ad hoc ī quo pōt eſſeꝑfecta ratio pctī vel virtutis: d̓ neceſſitate incipit eē pctm̄mortale: ꝑfecta autē ratio virtutis vel pctī mortalis nonpōt eē ſine electiōe ratiōis ꝯſiliātis ⁊ d̓liberātis: ⁊ iō quicquid fornicatiōis an̄ hoc īuenitur ꝑ accn̄s pctm̄ mortalenō ē: vbi autē ad hoc ꝑuenitur: ſtatim pctm̄ mortale eē īcipit. vn̄ etiam ſi vnus exteriorum mēbroruꝫ: ⁊ d̓lectatioeoꝝ eēt ſine volūtate tali: pctm̄ nō eēt: ſicut beata Luciadixit. Si īuitā me violari feceris: caſtitas mihi duplicabitur ad coronaꝫ: ſꝫ ꝯſenſus adueniens actui exteriori facitpctm̄ mortale. Similiter appetitus ſenſualitatis ⁊ delectatio ꝯſequēs appetitum ante ꝯſenſuꝫ rōnis deliberatepctm̄ mortale nō ē: ſꝫ poſt ꝯſenſum ratiōis d̓liberātis peccatum mortale incurritur.ergo dicēdum ꝙ ſicut ratio īferior reAd primuꝰ git vires ſenſibiles: ita ratio ſuperioregit īferiorē: vn̄ ſicut ī viribus ſenſibilibus ē virtus: ⁊ vitium ex hoc ꝙ participāt regimē ratiōis: ita ēt in īferiorirōne pōt eē pctm̄ mortale ex hoc ꝙ regitur a ratiōe ſuperiori: cuius ē aduertere diuina p̄cepta. ¶ Ad ſcd̓ꝫ dicēdūꝙ ſicut dictuꝫ ē nō dicitur diuturna d̓lectatio ꝓpter moram tēporis: ſꝫ ex ꝯſenſu ratiōis d̓liberate. ¶ Ad 3ᵐ dd̓mꝙ ꝯſenſus in veniale qd̓ ē veniale ex gn̄e: vt v̓bum ocioſum: nō ē mortalis: ſꝫ ꝯſenſus in illud veniale qd̓ ē veniale ꝑ accidēs bn̄ pōt eē mortalis: quia ꝑ talē ꝯſenſuꝫ remouetur illud accn̄s qd̓ rationē pctī mortalis auferebat .ſ. d̓lectationē ratiōis nō attingere. ¶ Ad quartū dicēduꝫ ētꝙ īterior d̓lectatio diuino p̄cepto prohibetur vt ꝑ hoc qd̓dicitur nō ꝯcupiſces rē proximi tui: ſi tamē nulluꝫ tale p̄ceptuꝫ eēt adhuc ratio nō ſequitur: quia ex hoc ipſo ꝙ aliqua oꝑatio prohibetur: d̓ſignatur eē ꝑ ſe mala in quocūqꝫſit tam ipſa qͣꝫ d̓lectatio eius niſi ꝑ accn̄s prohibeatur.¶ Ad ꝗntuꝫ dicēduꝫ ꝙ ſcd̓m diuerſitatē oꝑationuꝫ ē diuerſitas d̓lectationuꝫ. vn̄ alterius nature ē d̓lectatio q̄ ſequit̉ oꝑationē appetitiue virtutis: ⁊ d̓lectatio q̄ ſequituroꝑationē cogitatiue: ſicut eniꝫ cogitatio d̓ homicidio veluxuria ſine appetitu aliquo nō reducit̉: niſi īordīata ſintad genus luxurie vel homicidij: ſꝫ ad aliud genus quod ēcurioſitas vl̓ vanitas: ita etiā d̓lectatio ꝯſequēs talē cogitationē nō ꝑtinet ad genus homicidij vl̓ fornicatiōis: vnde cōſenſus in talē delectationē nō ē pctm̄ mortale: ſꝫ veniale: quia eniꝫ vanitas cogitatiōis nō ē mortalis ex gn̄eſuo etiam delectatio conſequens appetitū homicidij velfornicationis reducit̉ ad idem peccati genus: ſicut ⁊ appetitus ipſe. vnde ſicut in fornicatione ſi aliquis ꝯſentiat ind̓lectationē q̄ appetituꝫ concupiſcibilis reſpectu fornicationis ſequit̉: erit pctm̄ mortale: ita ēt ⁊ multo amplius ſiꝯſentiat in d̓lectationē q̄ appetitū iraſcibilis reſpectu homicidij ſequit̉ erit peccatuꝫ mortale.¶ Utrum in ratione ſuperiori poſſit eſſet peccatum mortale.V

ſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙ ī ſupeO quintum riori parte rōnis nō poſſit eē pctm̄ veniale. Pctm̄ .n. ſuꝑioris rōnis nōē niſi ꝑ hoc ꝙ deflectit̉ a rōnibus eternis: ſꝫ abeis d̓flecti nō ꝯtingit niſi ꝑ pctm̄ mortale. ergoin rōne ſuꝑiori nō erit pctm̄ niſi mortale. ¶ Pͣ. cōtēptuspctm̄ mortale facit: ſꝫ nō pōt eē ꝙ aliꝗs poſt deliberationē in actū pctī ꝯſentiat ſine ꝯtēptu. ergo cū ſuꝑior ratio ſine d̓liberatiōe nō peccet. videt̉ ꝙ in ipſa nūqͣꝫ ſit niſi mortale pctm̄. ¶ Pͣ. ꝯſenſus in actum pctī mortalis ſemꝑ eſtmortale pctm̄: ſꝫ motus ſuꝑioris partis rōnis dr̄ eē cōſenſus ī actū. ergo ad minus ī gn̄e mortalis pctī ſuꝑior rō nūquā venial̓r peccat. ¶ Pͣ. ī partibus aīe īuenit aliꝗd in qͦnō pōt eē niſi veniale pctm̄ .ſ. ſenſualitas. inuenit̉ et aliꝗdin quo pōt eē ⁊ veniale ⁊ mortale .ſ. īferior ratio. ergo adꝯpletionē partium aīe opꝫ eē aliud ī quo nō poſſit eē niſipctm̄ moͣtale. hoc autē nō ē ſindereſis: qꝛ ī ip̄a nō ē pctm̄.ergo relinquit̉ ꝙ ipſa ſit ſuꝑior rō. ¶ Pͣ. pctm̄ veniale excorruptiōe carnis oritur: quia ſicut ſupra probatuꝫ ē: Adāin primo ſtatu venial̓r peccare nō poterat: ſꝫ ſuꝑior rō ē inſūmo remotōis a carne. gͦ ī ip̄a pctm̄ vēiale eē nō pōt.Contra Sōſenſus in actum venialis pctī nō eſt grauior qͣꝫ ipſe actus: ſꝫ quidā actus ſūt venialia pctā: vt loqui ocioſa: ⁊ ho. ergo cōſenſus ī ho ē ēt veniale: ſꝫ ꝯſenſus in actū ꝑtinet ad ſuperiorē rōnē. ergo in ipſapōt eē pctm̄ veniale. ¶ Pͣ. ſicut alioꝝ pctōruꝫ ꝯtingit eēaliquos motꝰ ſubitā eos ex ſurreptiōe: ita ēt ⁊ īfidelitatis.ſꝫ nō ē dd̓m tales motus eē pctā mortalia: cū ergo nō ſintmotꝰ niſi ſuꝑioris ꝑtis rōnis: cuiꝰ ē dīna cōſpicere: vr̄ ꝙ inReſponde̓o ꝯōꝫ ꝙ aliquē motū eē veniale pctm̄(ipſa veniale pctm̄ eē poſſit.ꝯtingit ex duobꝰ. aut ex ipſo gn̄e actꝰ qd̓ veniale eſt: ſicutv̓ba ocioſa: aut ex ꝑte eiꝰ cuiꝰ ē motꝰ. īquātū. vꝫ. motus illeelectionē p̄cedit: ī qͣ pͥncipalitas v̓tutis ⁊ vicij ꝯſiſtit. Sciendū ē igit̉: ꝙ vnaq̄qꝫ potētia quā aliquo modo poſſibileē eleuari ad illud qd̓ ē ſupra ſe. pōt hr̄e aliquē ſubituꝫ motū ī id qd̓ ſibi ẜm ſe ꝯuenit: ⁊ aliuꝫ motum hr̄e pōt ī id qd̓ſibi ꝯuenit ratiōe eius ꝙ ē eleuata ī aliꝗd ſuperius: ſicutī appetitu ſenſibili pꝫ. nā ipſe ſubitū motū hꝫ ī id qd̓ eſt cōueniēs ẜm ſenſuꝫ. īquātū āt ē regulatus rōne ⁊ ꝑfectꝰ habitu virtutis: hꝫ motū poſt deliberatiōeꝫ ī id qd̓ ē ẜꝫ rōnēꝯueniēs: ſicut aūt appetitus ſenſibilis eleuat̉ ꝑ regimē ratiōis ī id quod ē ſupra ſe: ita etiaꝫ ratio ſuperior eleuaturper lumen fidei ī id quod eſt ſupra naturalem ſuaꝫ cognitionem ⁊ ideo ſubitus motus apprehēſiōis ſuperioris rationis eſt ẜm naturaleꝫ ſuam cognitionē qui ſi ī aliquo fidei obuiet erit motus īfidelitatis ex ſurreptiōe: ⁊ ita propter defectum deliberatiōis erit veniale peccatū. ẜꝫ hocergo diſtinguēdum eſt: quia aut motus ſuperioris ratiōiseſt ī id quod eſt veniale ex genere: ⁊ ſic etiaꝫ motus eiusvenialis erit: aut eſt ī id quod ē mortale ex genere. ⁊ hocꝯtingit dupliciter: quia vel illud ē proprium obiectū eiꝰ:⁊ ſic habet circa illud duos motus: vnum ſubitū: qui precedit deliberationeꝫ. ⁊ hoc erit veniale peccatum. aliumdeliberatum: ⁊ hoc erit mortale: vt ī motibus infidelitatis patet: aut eſt obiectum inferioris potētie: ſicut ſenſualitatis: vt patet ī delectabilibus ẜm carneꝫ: ⁊ ſic ſuperiorrō nō habet motū ī illud niſi ꝯſultationis qͣſi miniſtransmedium: qd̓ de illa re ſyllogizari pōt: ⁊ ita circa illud nonhꝫ motum niſi deliberarū: ⁊ iō in talibus motus ſuꝑiorisrationis ſemper eſt mortale pctm̄: alijs aūt duobus modis in ea ꝯtingit veniale peccatum eſſe.ergo dd̓m ꝙ pctm̄ ſuperioris rōnisAd primum eſt ꝑ hoc ꝙ deflectit̉ aliquo modoa rationibus eternis: ſꝫ hoc ꝯtingit dupl̓r vl̓ ſimpl̓r: ſicut