Diſtin. XXIIII.Qō III.

Xinuenitur aliqua ꝑpetue corruptiōis .ſ. ſenſualitas: īueniīēt aliqua in qua pōt eē ⁊ peccati curuitas: ⁊ v̓tutis rectitudo. ergo ad ꝑfectionē potētiaꝝ aīe oꝫ eē aliqua que ſit ꝑpetue rectitudinis: ſed hoc nulli ꝯgruentius aſcribitur q̄ſuperiori rōni. ergo ī ea nō pōt eſſe pctm̄.Sed contra electionē rectā ⁊ nō rectā. ergo videEligere ad rōnē ꝑtinet: ſꝫ ꝯtingit eētur ꝙ ī rōne poſſꝫ eē pctm̄. ¶ Pͣ. ſicut ſe hꝫ rō ſpeculatiuaad ſcibilia: ita ſe hꝫ rō practica ad oꝑabilia: ſꝫ ī ſcibilibusꝯtingit eē pctm̄ ī rōne ſpeculatiua ex eo ꝙ ꝗs nō recte rōcinat. gͦ vr̄ ꝙ ēt in oꝑabilibus ꝯtingat eē in rōne pctm̄ ex(eo ꝙ nō recte eligit̉.Reſpōdeo pōꝫ ꝙ rōnis pctm̄ pōt dici d̓upl̓r. Unomō ex eo qd̓ ē ipſius rōnis ẜm ſe: ⁊ ſic dicimꝰ eē ī rōne peccatū qn̄ iudicādo errat ſiue ſit ī ſpeculatiuis ſiue ī oꝑatiuis: ⁊ h̓ ē pctm̄ ī cognitione ex eo ꝙ male ſyllogizat̉. Aliomō dr̄ eē pctm̄ ī rōne ex parte volūtatis que ꝑ iudiciumrōnis regulat̉: vt tūc ī rōne pctm̄ eē dicatur quādo ſequitur ꝑuerſa electio. Sciēdum ē igit̉ ꝙ quidā ph̓i poſuerūtꝙ ſcd̓o modo nō ꝯtingit eē in rōne pctm̄ niſi ēt primo mōrō erret dicētes. oē pctm̄ ignorātiā eē ⁊ ſciēteꝫ peccare nōpoſſe: quoꝝ primus fuit ſocrates. vt ī. 7. ethi. dr̄: hac rōneinductus: ꝙ nō videt̉ ꝯueniēs vt nobiliſſimuꝫ qd̓ eſt ſcīaab ignobilibus paſſiōibꝰ vincat̉. vn̄ ſi ſcīa eēt ī nobis paſſiōes viles nō ſequeret̉: qd̓ qꝛ ad ſenſuꝫ falſuꝫ apparet: iōph̓s ī eodē libro on̄dit quo ꝯtingat ſciēteꝫ peccare diſtinguēs ſcīaꝫ ī vl̓i ⁊ particulari: ⁊ ſimil̓r ſcīaꝫ ī habitu ⁊ actu:⁊ ī habitu dupl̓r: qꝛ habitus aliquādo ligatus ē ne ī actionē exeat vt ī ebrijs pꝫ: quādoqꝫ autē nō ē ligatus. dicit ergo ꝙ ꝯtingit peccātē eē ſciēteꝫ ī vl̓i: ⁊ ī actu. in particulariaūt nō ꝯtingit eē ſciēteꝫ ī actu: ſꝫ ī habitu tm̄ ligato paſſione vel ire vel ꝯcupiſcētie ne rō in rectā electionē ꝓrūpat:ſꝫ motum paſſiōis ſequat̉: ⁊ ſi etiā ore ꝗs paſſiōi ſubditusea q̄ ẜm rectā rōnē ſunt ꝓferat ī particulari: nō tamē mēte id tꝫ: ſicut ebrius ſapietuꝫ v̓ba pōt ore ꝓferre que ītellectu nō capit: ⁊ iō cum ratio ī operādis quodāmodo ſyllogizet: īuenit̉ iudiciū rōnis rectū ī maiori ꝓpoſitiōe: q̄ vl̓isē: in minori āt ꝓpoſitiōe q̄ particularis ē admiſcet̉ paſſioq̄ circa particulare viget. vn̄ ſequit̉ corruptio rōnis in cōcluſiōe electiōis. v̓bi gratia. ſi dicat̉. nulla fornicatio ē cōmittēda. ī hoc iudiciū rōnis ꝑfectū eſt. Iteꝫ ꝓponat̉ alia.oīs fornicatio ē delectabilis. ſub ꝗbus duabus aſſumaturvna particularis: h̓ .ſ. accedere ad hāc mulierē eſt fornicatio. ſi rō ſit fortis: vt nec etiā in ꝑticulari paſſiōe vincat̉ īducet ꝯcluſionē negatiuā eligēs fornicationē nō ꝯmittere: ſi aūt paſſiōe vincat̉ eliciet ꝯcluſionē affirmatiuā eligens ī fornicatiōe delectari: ⁊ ſic ſumit̉ h̓ eē pctm̄ in rōne:qn̄ .ſ. poſt rōnis deliberationē: eo ꝙ rō in ꝑticulari corrūpit̉ ꝑ paſſionē ſequit̉ praua electio: ⁊ ſi quidē deliberatiofiat ꝑ rōnes diuinas dicet̉ eē pctm̄ ī ſuperiori rōne vt ſi ꝓcedat ex hoc ꝙ oē ꝓhibitū lege dei eſt vitādū: ſi v̓o per rationes creatas dicit̉ eſſe pctm̄ in īferiori rōne vt ſi procedat ex hoc ꝙ oē in quod trāſcēdit̉ mediuꝫ virtutis eſt viAd primum ergo dd̓m ꝙ ratio quāuis ſit cogni(tādum vel aliquid ho.tiua potētia: tamē eſt directiua volūtatis. vn̄ nō poteſt eēpeccatuꝫ ī volūtate niſi ſit aliquo modo ī ratiōe: precipuecum volūtas nō ſit niſi boni vel apparentis boni: vn̄ malam volūtatem aliquo modo precedit falſa eſtimatio: ſedpeccatum ꝯtingit eſſe ī ratione dupliciter. vt dictum eſt.¶ Ad ſcd̓m dicēdum ꝙ ītellectus nō eſt ideꝫ quod ratioRatio eniꝫ importat quēdam diſcurſum vnius in aliud.Intellectus auteꝫ importat ſubitaꝫ apprehēſioneꝫ alicuius rei ⁊ iō ītellectus proprie eſt prīcipioruꝫ que ſtatim cognitioni ſe offerūt ex quibus ratio ꝯcluſiōes elicit que ꝑ

3inquiſitionem īnoteſcūt. vnde ſicut ī ſpeculatiuis ī ītellectu prīcipiorum nō poteſt eē error: ſed ī deductione ꝯcluſionuꝫ ex prīcipijs: ita etiā ī operatiuis ītellectus ſempereſt rectus: ſed ratio recta ⁊ nō recta. ¶ Ad tertium dicēdum ꝙ corrupta ratio nō eſt ratio: ſicut falſus ſyllogiſmꝰproprie nō eſt ſyllogiſmus: ⁊ ideo regula humanoꝝ actuum nō eſt ratio q̄libet: ſed ratio recta: ⁊ ideo philoſophusin. 3º. ethicorum dicit ꝙ homo v̓tuoſus eſt menſura aliorum. vnde ex hoc nō ſequitur ꝙ ī rōne nō ſit peccatuꝫ: ſꝫꝙ nō ſit ī rōne recta. ¶ Ad quartum dicēdum ꝙ ſicut ſupra dcm̄ eſt ratio ſuperior nō tantuꝫ īheret eternis cōſpiciendis per contēplationem: ſꝫ etiam conſulēdis ad directioneꝫ operis. contingit auteꝫ ꝙ deductio ratōis que eſtex ratiōibus eternis corrumpat per paſſionem: ſicut etiāilla que ē ex ciuilibus rationibus. vnde ī vtraqꝫ peccatuꝫeē poteſt. ¶ Ad quintum dicēduꝫ ꝙ ī aīa eſt aliꝗd quodeſt perpetue rectitudinis .ſ. ſindereſis q̄ quidem nō eſt ratio ſuperior: ſed ſe habet ad rationē ſuperiorē: ſicut ītellectus prīcipioꝝ ad rōcinationē de ꝯcluſionibus.¶ Utrum in delectatiōe rōnis inferioris poſſit eſſe peccatum mortale.IIII.D quartum tur ꝙ in delectationeſic proceditur. videAbinferioris rationis nō ſit peccatum mortale.VeNon eniꝫ eſt peccare mortaliter niſi eius cuius eſt aduertere rōnem diuini precepti cumpeccatum mortale determinetur ex eo ꝙ eſt contra legēdiuinam: ſꝫ aduertere preceptum diuinum nō eſt inferioris ratiōis: ſed ſuꝑioris que eternas rōnes conſulit. ergopeccatum mortale nō poteſt eſſe in ratiōe īferiori. ſed tātum ī ſuperiori. ¶ Pͣ. vt cōmuniter dicitur nulla circunſtātia peccatum aggrauat ī īfinitum: quia quātitas q̄ exaccidēte relinquit̉ nō poteſt eē maior qͣꝫ eſſentialis quātitas peccati: ſꝫ delectatio rationis īferioris ſi nō diu teneatur ē peccatum veniale. vt ī littera dicitur. ergo etiaꝫꝑ hoc ꝙ diu tenetur nō efficitur mortale pctm̄. ¶ Si dicatur ꝙ nō dicitur diuturnalis vel moroſa a mora tēporis: ſꝫ ex ꝯſenſu adueniēte. ¶ Cōtra. Conſenſus ī venialenō eſt niſi venialis: ſꝫ delectatio per ſe ſumpta ē venialevt dictum eſt. ergo cōſenſus ī ea nō erit mortalis. ¶ Pͣ.nō ē mortale quod nō ē prohibitum lege diuina: ſꝫ cōſentire in huiuſmōi delectatiōes dūmodo ī opus nō ꝯſentiatur nō ē prohibituꝫ lege diuina. ergo nō ē peccatum mortale. ¶ Pͣ. maius eſt peccatum homicidij qͣꝫ fornicatōis.ſed ſi aliquis cogitet de occiſionibus multorum ⁊ in cogitatione delectetur ⁊ in delectationem conſentiat: non videtur peccare mortaliter. ergo videtur ꝙ nec etiam ſi cōſentiat ī delectationē carnis: dūmodo ī actū nō ꝯſentiat.Contra eſt cis. ¶ Preterea. ſicut vir poterat pecquod in littera dicitur in pluribus lore mortaliter: ita ⁊ mulier in coniugio primorum parentum: ſed inferior ratio mulieris figuram exprimit. ergoin ea mortale peccatum eſſe poteſt: ſed non ſcd̓m ſubitaꝫdelectationē. ergo ſcd̓m delectationē moroſam.Reſpondeo lectatioratiōis īferioris nihil aliuddicendum ꝙ ſic̄ ſupra dictuꝫ eſt deeſt qͣꝫ complacentia voluntatis in eo quod apprehenditur conueniens per inferiorem rationem: hec autem delectatio eſt: vt in littera dicitur: ſi ſtatim vt mentem attigerit auctoritate viri expellatur veniale peccatum ē. hocenim contingit quando talis complacentia ſequitur ſubitam rationis apprehēſionē. ſi vero diu teneatur peccatūmortale eſt. Hec autem diuturnitas nō ē ex quātitate tēporis iudicanda: ſꝫ magis ex deliberatione rōnis: ſi enimpoſt deliberationē rōnis inferioris adhuc delectatio illo