Diſtin. XXIII.Qō I.

78

ignorantia ebrij: quia ebrietas que eſt cauſa ignorantie inpoteſtate eius fuit: non autem ignorātia conſequens: cumvſus rōnis impediat̉. Scd̓o ſumit̉ diuiſio ignorātie ex ꝑteſcibilis: eſt .n. quedaꝫ ignorātia eiꝰ qd̓ ꝗs ſcire tenet̉: ⁊ h̓ dr̄ẜm ph̓m ignorātia vl̓is: ⁊ ẜm iuriſꝑitos ignorantia iuris: ⁊hec variat in diuerſis: vt ſupra dictū eſt: qꝛ quedā tenet̉ ſcire vnus que nō tenet̉ ſcire alius. Quedā v̓o ignorantia eſteius qd̓ ꝗs ſcire nō tenet̉: ⁊ hec eſt ſcīa ꝑticulariū circūſtantiū in actu: quā ph̓s vocat ignorātiā ꝑticularis. Iuriſte v̓oignorātiā facti. Tertia diuiſio ſumit ex ordine ad actum:quedā enī ignorātia eſt que eſt cauſa actꝰ: qꝛ ſi nō ignoraret nō faceret: ⁊ tūc dr̄ per ignorātiā peccare: ⁊ huiꝰ ſignuꝫeſt penitēdo de actu: quedā v̓o eſt ignorātia que nō eſt cauſa actus: ſed per accn̄s ſe hꝫ ad actū. Et ẜm hāc vt ph̓s ī 4º.ethicoꝝ. dicit. nō dicit̉ aliꝗs ꝑ ignorantiā facere. ſed igno.rans. vn̄ in actu talis nō penitet: vt ſi aliꝗs credēs accedere ad vnā mulierem accedat ad aliā: ad quā tn̄ accederetſi eam nō ignoraſſet. Quedā v̓o ignorantia eſt que quodāmodo affectū peccati ꝯſequit̉: vt qn̄ ex ꝯcupiſcētia peccati: quā volūtas nō repͥmit: abſorbet iudiciū rōnis ⁊ ꝑticulari oꝑabili: ẜm ꝙ dr̄ in 6º ethicoꝝ. ꝙ delectatio corrupit extimationē prudētie: ⁊ hec eſt ignorātia electionis ẜm quāoīs malus dr̄ ignorās. ¶ His gͦ viſis ſciendū eſt ꝙ ignorātia nō excuſat: nec minuit peccatū: niſi ẜm ꝙ cauſat inuo.luntariū. non enim pōt eſſe volūtarium qd̓ eſt ignoratum.Ignorātia aūt que nō eſt cauſa actus nō cauſat inuolūtarium. vt ph̓s dicit in 3º ethycoꝝ. vnde illa nullo mō excuſat: nec diminuit peccatū: ſed ſolū illa que eſt cauſa actusHec aūt pōt excuſare peccatū vel in toto vel in ꝑte: ſi enīſit talis ignorantia cui nullo modo admiſceat̉ rō culpe: exeo ꝙ ignorātia eſt: ſic excuſat in toto: ſic̄ ignorātia īuincibilis ⁊ ignorātia ꝑticularis: adhibita tamē debita diligētia.Ignorātia v̓o que rōnē culpe hꝫ excuſat ꝗdē quātū ad aliquid .ſ. inquātū ignorātia eſt: qꝛ ſic hꝫ ꝙ inuolutariuꝫ cauſet: non aūt excuſat inquātū culpa eſt: qꝛ ſic rōnē volūtarijretinet: ⁊ ideo ignorātia vl̓is excuſat peccatū ſequēs nō extoto: ſed a tāto. Simil̓r etiā ⁊ ignorantia vincibilis: ſiue ſitẜm ſe vincibilis: ſiue ẜm cauſam ſuā: duꝫ tn̄ rei illicite operaꝫ nō dederit qn̄ ignorātiā īcurrit. ſi .n. operā rei licite dediſſet moderate ignorātia ſequēs culpā nō hēret: ⁊ ita pōtſequēs peccatū ex toto excuſare: vt pꝫ in his qui exercitioſpūaliū oꝑationū in amētiam vertunt̉.Ad primum peccare: nō ꝓpter quantitatē peccatiergo dd̓ꝫ. ꝙ ignorās dicit̉ grauiſſimſed ꝓpter ꝑiculū: qꝛ duꝫ morbū nō cognoſcit medicinā nōquerit. Uel dicendum. ꝙ Ambroſius loquit̉ de grauitatepeccati: qd̓ eſt ignorātia ipſa beneficioꝝ dei: qd̓ eſt grauiſſimum inter ſpēs ingratitudinis: cum .ſ. homo beneficiū nōrecognoſcit. ¶ Ad 2ᵐ dicēduꝫ. ꝙ ebrius homicida duobꝰpeccatis peccat .ſ. ebrietate ⁊ homicidio: ꝓpter qd̓ dicit̉ duplices maledictiones mereri: nihil tamē ꝓhibet quin quātitas ſequētis peccati per ignorātiā ex p̄cedēti ꝯſequenteminuat̉. vnde ī ꝓceſſu argumēti eſt figura dictionis: quiamutat̉ diſcretū in ꝯtinuum. ¶ Ad 3ᵐ dicēdum. ꝙ ignorantia oīs que eſt peccatū eſt etiā in ītellectu: ſicut in ſubiecto⁊ in volūtate: ſicut in cauſa: vt ſupra dictum eſt. vnde ẜmhoc ꝙ eſt in intellectu: ꝓut .ſ. pͥuat directā ſcientiā in actuminuit quantitatem ſequētis peccati: nec ex eo habet ꝙpeccatū ſit: ſed ꝓut eſt in volūtate: ſicut in cauſa habet ꝙpeccatū ſit ⁊ ſic non habet qd̓ excuſet: ſed qd̓ ad peccatuꝫiddat: ⁊ pōt eſſe quādoqꝫ ꝙ plus ponderat ipſum peccatum ignorantie qͣꝫ illud quod per ignorantiam de ſequētipeccato minuit̉. ¶ Ad quartū dicēduꝫ. ꝙ ignorantia queꝯſequit̉ omne peccatū non eſt cauſa peccati vt dictum eſt.⁊ ideo non excuſat: nec diminuit peccatum. ¶ Ad quintū

Diſtin. XXIII.dicēdum: ꝙ ignorātia ⁊ īfirmitas habent ꝙ excuſent peccatum vel in toto vel in parte ex hoc ꝙ cauſant inuolūtarium: malitia v̓o ⁊ ꝯcupiſcētia magis volūtariuꝫ augent: ⁊ideo non excuſant: ſed aggrauāt peccatū. ⁊ hoc dico ſi ꝯcupiſcentia ſumat̉ pro actu volūtatis. ſi v̓o ſumat̉ ꝓ paſſioneꝯcupiſcibilis trahente voluntatē quodāmodorenitenteꝫ:ſic ꝯcupiſcētia excuſat: quia quāto aliquis maiori tētationi ſuccubit minus peccat: ſed hoc ad infirmitatē reducit̉.¶ Expoſitio textus.¶¶ Ue̓ Per perimēda. .ſ. ſpirituali mēte vl̓tentationē fuerat ꝯuincēda)etiam corporali: vel a ſe: vel a viro: vel a deo:ſi de muliere intelligat̉: vt magiſter exponit¶ In eo tamē fuiſſe ſeductū credi p̄t: ꝙ cōmiſſum veniale ⁊c̄.) Hoc ītelligit̉ vt ſupra dictuꝫ eſt de veniali ex cauſa: ⁊ non ex genere: putauit enī ꝙ quia fecit vt vxoris morē gereret ꝙ peccatū ſuuꝫ excuſationis cauſam haberet ⁊ veniā de facili acciperet: ⁊ huiuſmodi ſeductioniscauſa videt̉ fuiſſe elatio mētis que ad ſuggeſtionē mulieris ſubrepſit: ex qua voluit lignū vetitū experiri. Cum enīexperimētū non ſit: niſi de dubijs: pꝫ ꝙ ex elatione in quadam dubitatione adductus eſt eius rei puta exꝑimēti ligni vetiti: in quo etiam mulier ſeducta fuit (Tribus modis. vt ait Iſidorus ⁊c̄.) videt̉ ꝙ īſufficiēter enumeret: qꝛquoddā peccatū eſt etiā ex cōcupiſcētia: de qua mentionēnon facit. Et dicēdum ꝙ peccatum ex cōcupiſcentia ꝓueniens ad peccatū ex infirmitate reducit̉: non enim tūc ſolum eſt ex infirmitate peccatū quādo aliquis aliquo exteriori impulſu peccat: ſed etiam quādo per tentationē carnis in peccatum labitur. (Que etiam ipſa peccatū eſt ⁊c̄.)Hoc verum eſt ſi ſit eorum que quis ſcire tenet̉: alias nō:qꝛ etiā habere volūtatē nō ſciēdi geometriā peccatū noneſt ei qui illā nō ꝓfitet̉ ꝑ officiū magiſterij.¶ Quare deus permiſerit hominē tentari ſciēseum eſurum.¶ D. ſt. XXIII.¶Reterea queri ſolet quare deꝰ hominem tentari permiſerit queꝫ deKcipiendum eſſe preſciebat. Sed nōeſſꝫ laudabile homini: ſi ideo beneviuere poſſet: quia nemo male viuere ſuaderet: cum in natura poſſe: ⁊ in poteſtate haberet velle: non conſentire ſuadēti deo iuuante: ⁊ eſt glorioſius non conſentire qͣꝫ tentari non poſſe. Mouentur etiam quidam dicentes: cur creauit deus quos futuros malos preſciebat. Quia preuidet quid boni de malis eorum eſſet facturus. Sic enim fecit eos: vt relinqueret eis: vnde aliquid faceret: ⁊ ſi culpabiliter aliquid facerent illum de ſe laudabiliter operantem inuenirent: a ſe habebant voluntatemmalam: ab illo naturam bonam ⁊ iuſtam penam. Fruſtra ergo dicitur: non deberet deuscreare quos preſciebat malos futuros. Sciebat eniꝫ bonis profuturos: ⁊ iuſte pro mala voluntate puniendos. Addunt etiam. taleꝫ deberet hominem facere qui nollet omnino peccare. Concedimus quidem melioreꝫ naturā eſſeque oīno pecccare nollet. Cōcedant ⁊ ipſi non