Diſtin.XVIII.
Diſtin.vt dicit Gregorius ꝙ homo intelligit cum angelis viuit cūarboribus: ⁊ ſic de alijs.¶ Utrum paradiſus in quo fuit adam poſſit eſſe locus cor(poralis.II.D ſecunduꝫ ᵏic. ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ paradiſus de quo fit hic mētiolocus corporalis eſſe nō poſſit. Homo enī ab alijsaīalibus in re corporali nō diſtinguit̉. cū ꝗbus vitā ⁊ ſenſum cōicat: ſꝫ ī re ſpūali .ſ. ītellectu. cū gͦ ab alijs animalibus in paradiſo dicat̉ diſtingui: qꝛ alia aīalia ibi poſita nō fuerūt: videt̉ ꝙ paradiſus ſit locus tm̄ ſpūalis. ¶ Pͣnullus locus terrenus eſt vſqꝫ ad lunarē globū ꝑtinges cūcirca lunā ſit ignis maxīe actiuus: ⁊ exͣnei corꝑis cōſumptiuus: ſꝫ in lr̄a dr̄ ꝙ ꝑtingit paradiſus vſqꝫ ad lunareꝫ globū.gͦ videt̉ ꝙ nō ſit locus terrenus: ſꝫ ſpūalis. ¶ Pͣ. ph̓i ⁊ yſtoriographi īueniunt̉ de diuerſis terre locis ſcripſiſſe. de hocaūt loco nullus vnqͣꝫ ſcripſit. gͦ videt̉ ꝓbabile ꝙ nō ſit loccorporalis. ¶ Pͣ. Da. dicit ꝙ fons vn̄ dicunt̉ egredi flumina paradiſi eſt ipſe occeanus: ſꝫ occeanus circuit totā terra⁊ nō aliquē locū determinatū. gͦ videt̉ ꝙ nullus locus determinatus in terra ſit paradiſus. ¶ Pͣ. quattuor fluminaq̄ ſcriptura cōmemorat de paradiſo egredi ex diuerſis fontibus emanāt. Cuꝫ gͦ ſcriptura in vno fonte qui in paradiſoeſt dicat hoꝝ fluminū eē originē videt̉ ꝙ nō poſſit ītelligide fonte ⁊ fluminibꝰ corꝑalibꝰ: nec alia q̄ de paradiſo dn̄r¶ Pͣ. lignum vite eſt ſapīa vt dr̄ ꝓuer. 3. Cū igit̉ ſapīa nonſit ꝗd corporale: videt̉ ꝙ nec hec nec alia que de paradiſodicunt̉ corporal̓r accipiēda ſint. ¶ Pͣ. id qd̓ debet̉ hominidamnato nō ꝯuenit ꝓprie nature īſtitute: ſꝫ agricultura data eſt in penā hoī dānato Ge. 3º. In ſudore vultꝰ tui ⁊c̄. gͦ videt̉ ꝙ nō niſi myſtice dictū ſit hoīem in paradiſo poſitū vtoperaretur illum. ¶ Pͣ. vbi nullus inuaſor timetur nō eſtneceſſaria cuſtodia: ſꝫ nullus paradiſuꝫ inuadere poterat.ergo non poteſt ꝓprie intelligi homineꝫ in paradiſo poſitūad cuſtodiendum illum.eſt qd̓ in littera derminat̉ ⁊ cōis eccleſieSꝫ contra raditio tenet.Reſpondeo locū aliquē corporalē. ſꝫ oīa q̄ de paradd̓m: ꝙ Orige. poſuit paradiſuꝫ nō eēdiſo dn̄r allegorice de paradiſo ſpūali īterpretāda eē qd̓ ꝓerrore reprobat Epiphaniꝰ cypri ep̄s in qͣdā epl̓a ꝑ Hiero.trāſlata. vn̄ ſimpl̓r ꝯcedēdū eſt paradiſuꝫ locū quendā corporalē eē in determīata ꝑte terre ſicut ſitū tēperatiſſimū ⁊amenū: vt hō nullis ꝑturbatiōibꝰ īpeditus ſpūalibus delitijs ꝗete frueret̉. Hūc aūt locū extimāt ſub eꝗuoctiali eſſeverſus ꝑtem orientalē eo ꝙ ꝗdā ph̓i locū illū temperatiſſimū aſſerunt ex quo ēt loco Nilus vnus de quattuor fluminibus paradiſi fluere videtur.gͦ dd̓m ꝙ ēt in virtute ſenſitiua hō aliaAd primuꝫ gīalia excedit: qꝛ ēt melioris tactus eſt:⁊ magis vigent in eo īferiores ſenſus: vt ꝑ eos oꝑatio ītellectus melius cōpleri poſſit: ⁊ iō etiā vt quietius oꝑationi intellectuali vacaret locū tranquillum ſeorſum ab alijs aīalibus accepit: nō enī ꝓbabile eſt illuc alia aīalia ꝑuenire potuiſſe ex ſeipſis niſi aut v̓tute dīna ad tēpꝰ vt quādo adducta ſunt aīalia ad adaꝫ vt videret ꝗd vocaret ea: vt legiturGen̄. ij. niſi forte: h̓ ꝑ īteriorē reuelationē factū exponatur:vel etiā oꝑatiōe demonis: vt pꝫ de ſerpēte. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m:ꝙ nō pōt ītelligi paradiſus terreſtris vſqꝫ ad lunarē globūſe extendere ẜm ſitum: ſꝫ ẜm quādā ſimilitudinē ꝓpter tēperātiā ⁊ īcorporationē que loco illi debebat̉: et habitatoribus eiꝰ: a luna v̓o ⁊ ſupra neqꝫ ꝯͣrietas neqꝫ corº eſt. ¶ Adtertiū dd̓m ꝙ locus ille vt in lr̄a dr̄ eſt ſemotus ēt a noſtrahabitatiōe aliꝗbus īpedimētis vt adiri nō poſſit vel motibus vel aquis vel etiā aeris intēperie in loco intermedio: ⁊
XIjiō eiꝰ noticia haberi nō potuit niſi ꝑ reuelationē ſcripture.¶ Ad qͣrtū dd̓m ꝙ pͥmū pͥncipiū illoꝝ fluminū: ſicut ⁊ ceterarū aquarū eſt occeanus: ſꝫ pͥncipiū ꝓximū eſt fons illequi in illa parte terre ſurgit. ¶ Ad ꝗntū dd̓m: ꝙ ſicut ꝯtingit in ꝗbuſdā fluminibus: vt fontes a ꝗbus originē hn̄t ſubterrā intrent poſtqͣꝫ ꝑ aliqd̓ ſpaciū fluxerūt: ⁊ iterū in alijslocis erūpant: ita etiā dicit Aug. 8. ſuꝑ Gen̄. h̓ in illis fluminibus cōtinget̉ ꝙ pͥmū pͥncipiū eoꝝ ē fons paradiſi ꝗ in aliquo loco nobis ignoto terrā ſubītrat: ⁊ deīde in alijs locisaqua illa erūpit vbi vr̄ illoꝝ fluminū eē pͥncipiū. ¶ Ad 6ᵐdd̓m: ꝙ ſic̄ ꝑ Hierl̓m ſignificat̉ preſens eccl̓ia: ⁊ ēt celeſtispr̄ia: ⁊ tn̄ ad lr̄am Hierl̓m ciuitas q̄dā fuit ita ēt qͣꝫuis ꝑ lignū vite ſapīa ſignificet̉ nō remouet̉ ꝗn lignuꝫ vite arborꝗdā ad lr̄am ītelligatur. ¶ Ad ſeptimū dd̓m ꝙ in ſtatu innocētie nō fuiſſet agricultura laborioſa: ſicut ē in ſtatu peccati: ſꝫ delectabilis ex conſideratiōe dīne ꝓuidētie: ⁊ naͣlisv̓tutis. ¶ Ad octauū dd̓m. ꝙ hō eſt poſitus in paradiſo adcuſtodiendū ip̄m ſibi nō ꝯͣ aliquē inuaſoreꝫ ne .ſ. per peccatū ip̄m āmitteret. ¶ Uel dd̓ꝫ: ꝙ hͦ nō ſic ītelligēdū eſt qͣſihō debeat oꝑari paradiſuꝫ vel cuſtodire: ſed iō poſitus eſtin paradiſo vt deus ibi operaretur hoīem ⁊ cuſtodiret eū.ſicut enim homo operatur terram vt faciat eaꝫ fructiferā:ſic deus operaret̉ hoīem vt iuſtus ſit ⁊ cuſtodit eū: qꝛ ſineeius adiutorio tutus eē nō pōt: vt dicit Aug. 8º. ſuper Gen̄.Anima cum angelis ſine corpore fuiſſe creatā. Hec poſitiovidet̉ irrōnalis: qꝛ eoꝝ q̄ ſunt vnius ſpēi eſt ēt vnꝰ modusoriginis. vn̄ ſi alie aīe in corꝑe creant̉ nō pōt rōnabil̓r ſuſtineri ꝙ anima pͥmi hominis extra corpus creata ſit: qͣꝫuisAug. ſine aſſertione: h̓ dicat. 7. ſuper Gen̄. deo aūt natura ēquod facit. Ipſe eniꝫ per naturā ſuā oīpotens eſt: etiaꝫ ipſenaturarū inſtitutor ⁊ cōditor eſt. ſicut enim ex operationehominis forme artificiales proueniunt: ita etiam ab intellectu dei forme naturales profluxere. vn̄ id quod ab eo fitnature rationem habet. Si auteꝫ ibi aliter futura ſunt ⁊c̄.Huius ratio eſt: qꝛ cauſe inferiores impediri poſſunt vt nōomne contingat quod in eis futurum eſt: ſed ſciētia dei falli non poteſt: ⁊ ideo nō poteſt eſſe vt ipſe ſciat aliquid futurum quod futurum non ſit. Un̄ nec aque diluuij illuc peruenerunt ⁊c̄. Hec non tantum fuit propter loci altitudinēqͣꝫ propter loci puritatem qui purgatione nō īdigebat.¶ Diſtinctio.XVIII.N eodem quoqꝫ paradiſo mulierēformauit deus de ſub̓a viri: ſic̄ poſtplantatuꝫ paradiſuꝫ hoīemqꝫ in eoIpoſitū. ⁊ poſt vniuerſa aīalia ad eūducta: ſuiſqꝫ nominibꝰ deſignata.ſubnectit ſcriptura. Immiſit deꝰ ſoporē in adā.Cūqꝫ obdormiſſet. tulit vnā de coſtis eiꝰ ⁊ formauit eā in mulierē. Hic attēdēdū eſt quare nōcreauit ſiml̓ virū ⁊ mulierē ſic̄ angelos: ſꝫ priusvirū: deīde mulierē de viro: ideo .ſ. vt vnū eſſethumani generis principiū. quatenꝰ in hoc ⁊ ſuperbia dyaboli confunderetur: ⁊ hoīs humilitas dei ſil̓itudine ſublimaretur. dyabolus quippe aliud a deo principium eſſe cupierat. Ideoqꝫ vt eius ſuperbia reconderetur: hoc homo inmunere accepit. quod dyabolus peruerſe rapere voluit: ſed obtinere nō potuit. ⁊ per hoc imago dei in homine apparuit. Ꝙꝛ ſicut deꝰ omnibus rebus exiſtit principium creationis: ita ho