Druckschrift 
Scriptum super secundo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Seite
50r
Einzelbild herunterladen
 

Diſtin. XIIII.Queſtio. I.

50

Diſtin. XIIII.poſitionis: ſed corpus celeſte cum ſit totū vniforme nonhabet hō diuerſitatē in partibus. ergo videt̉ ꝙ nō poſſiteē motu ab anima.Sed Contra uet̉ local̓r opꝫ reduci in primū quodē qꝛ ꝓbat̉ in 7º ph̓icoꝝ: ꝙ oē qd̓ moex ſe mouetur: ſed ex ſe motū non pōt eē: vt ꝓbatur ibidēniſi illud cuius vna pars ē mouēs ⁊ altera mota: ⁊ oīs talis motus ē motus v̓tutis apprehēdētis. gͦ opꝫ motū celieē ab aliqua virtute app̄hēdente. Pͣ. oīs motus naͣlisē corpus exn̄tis extra vbi ſuum. hoc āt ē īpol̓e in celo ponere. gͦ motus celi eſt ab aliqua apprehēſione.Reſponde Onio. Quidā enim dicūt: ꝙ ſicut indd̓m: ꝙ circa hoc eſt multiplex opalioꝝ corpoꝝ ſimpliciū eſt ex naturis eoꝝ corꝑalibꝰ: itaēt motus corꝑis celeſtis. Illud aūt non vr̄ eſſe verum qꝛoīs motus eſt ab aliquo motore: In motu āt corporū ſimpliciū: qͣꝫuis forma naͣlis ſit pͥncipiū motus: non autem ēmotor. Sed eēntialis motor ē generās qd̓ dedit formaꝫ⁊ accn̄talis ē remouens ꝓhibēs: vt ꝓbat in octauo phyſicoꝝ. que nullo modo ꝯpetunt corporiceleſti. Et preterea motꝰ naͣlis ē ad vnam partē tm̄ ⁊ perficitur quietenaturali: ⁊ eſt corporis exiſtentis extra vbi naturale queoīa ēt a corpore celeſti aliena ſunt. Et ideo alij dicunt ꝙopꝫ motū corꝑis celeſtis eē ab aliquo intellectu ⁊ voluntate: ſꝫ īmediate ab ipſo deo: hoc ēt ordini diuine ſapientie nō congruit: cuiꝰ effectꝰ ab vltima per media d̓ueniūtvt Diony. dicit. Et ideo Gregoriꝰ dicit in qͣrto dialogorūꝙ corꝑalis creatura per ſpūalem admīſtratur: ⁊ ideo probabile ē: ꝙ aliquis intellectus creatꝰ ſit motor ꝓximusceli. Sciendū tn̄ ꝙ ph̓i poſuerunt diuerſos motores diuerſis motibus ⁊ mobilibus. vnde ẜm eoꝝ numeruꝫ ꝓbauerunt numeꝝ intelligentiarū mouentiū: vnicuiqꝫ tn̄orbi aſſignauerūt duos motores: vnū coniūctū: quē dixerūt aīam orbis: ⁊ alterū ſeparatum quē dixerūt intelligētiam: cuius pōnis rō fuit: quia intelligētia ẜm eos hꝫ formas vl̓es que non ꝯueniūt: vt īmediate dirigāt in renouationibus diuerſis motus celi: ⁊ in his que per motumceli educūtur. ⁊ ideo oꝑꝫ hēre motorē in quo ſint formeparticulares dirigentes in motu: ⁊ hūc dicūt eē animaꝫorbis. Hec aūt poſitio partī eſt heretica ⁊ ꝑtim catholiceſuſtineri pōt. Ipſi .n. ponūt ꝙ res ẜm ordinē exeūt a deo:ita ꝙ a cā prima que deus ē: creat īmediate intelligentiaa qua iteꝝ erit aīa orbis: ⁊ ab illa ꝓducitur ſub̓a ipſiꝰ orb̓.⁊ pro tāto pōt dici motor ꝓximꝰ forma eius vel anīa: qꝛdat ſibi eē ſicut cā ſibi ꝓportionata. Hoc aūt fides nr̄a n̄patitur: que ſolum deū reꝝ creatorem ponit: vt ſupra dictum eſt. Et ideo angelos qui mouēt orbes: proxime poſſumꝰ motores dicere non formas vel aīas: qꝛ orbes recipiūt ab eis motū tm̄: non aūt eē. In hoc aūt ſuſtineri pōtvt dicamus ſuꝑiores angelos qui hn̄t formas magis vniuerſales eē motores ſeꝑatos ⁊ remotos: angelos auteminferiores qui hn̄t formas magis ꝑticulares: vt priꝰ ocm̄ē eē motores proximos. Unde ēt Auicen. dicit: ꝙ intelligentie apud ph̓os ſunt: qui in lege vocāt̉ ſuꝑiores angelivt cherubin ⁊ ſeraphin: aīe vero orbiuꝫ dicūt̉ inferioresqui dicūt̉ angeli miniſterij.Ad primum primo celi ⁊ mū. ꝙ motꝰ celi diciturergo dd̓m: ꝙ ſicut ꝯmētator dicit innaͣlis: nō qꝛ prīcipiū eius actiuū ſit aliqua forma natura.lis. Sed qꝛ ip̄m corpus celeſte ē talis nature: vt talē motū natū ſit ſuſcipere ab aliquo intellectu. nō hn̄s natura:repugnātē huic motui volūtario: ſicut ē in nobis. Nā enīnō tm̄ d̓r̄ de forma: ſꝫ ēt de maͣ. Ad 2ᵐ dd̓m: ꝙ ph̓s loꝗtur ꝯtra illos qui ponebāt celū de naͣ īferioꝝ corporum:tūc enī motꝰ ille eēt ab aīa cōtra naͣm corꝑis moti: ⁊ ideo

oporteret laborē ⁊ penā eē in mouēdo. Sed ſi ponat̉ motus ille ab intellcū ẜm ꝯditiōeꝫ corꝑis moti: nō ē ibi violētia nec labor. Ad 3ᵐ dd̓m: ſicut dicit ꝯmētator ī lib.de ſub̓a orbis: ꝙ corpꝰ celeſte nō ē gn̄abile nec ē corruptibile: ſicut corpꝰ nr̄m: ⁊ iō nō indiget aliqua forma vegetāte ip̄m. Sil̓r ēt motor eius nō acquirit cognitionem a rebꝰ: ſꝫ hꝫ ſcīam quaſi actiuā: ⁊ ideo nō indiget aīa ſenſitīa⁊ iō ēt ẜm ph̓os nō dr̄ vniuoce aīa celi ⁊ hoīs. Ad 4ᵐdd̓m ꝙ ẜm ph̓m in ſcd̓o celi ⁊ mū. in corꝑe celi e aſſignare dr̄ias pōnum: ita ꝙ dextrū eiꝰ dicat̉ oriens. vnde incipit motꝰ: ⁊ ſiniſtrū occidēs ⁊ ſuperiꝰ polus meridionalis⁊ inferius polus ſeptētriōalis ⁊ anteriꝰ ſuꝑius hemiſperium: ⁊ poſteriꝰ īferiꝰ: tn̄ iſte ꝑtes vt idē ꝯmētator dic̄: diuerſimode aſſignātur in corꝑe celeſti ⁊ in corꝑibꝰ noſtrisqͣꝫtū ad duo: Prīo ꝗa in nobis iſte partes figura ⁊ virtute diuerſificātur: nō āt in corꝑe celeſti: cū vndiqꝫ ſit ſphericū. Scd̓o: ꝗa in nobis determinata pars ē dextra: quenūqꝫ fit ſiniſtra. In corꝑe āt celi illa pars orbis que nunceſt dextra poſt modum fit ſiniſtra: quia pars que nunc ēin oriente poſtmodū eſt in occidēte: qd̓ contingit ex hoc:ꝙ virtus exequēs motū in nobis ē actus corporis cuiuſdam affixa organis .ſ. muſculis ⁊ neruis: quod non contigit in corpore celeſti. Utꝝ numerꝰ reꝝ ꝯueniēter aſſignet̉ a Rabāo. IIII.¶O quartum nenienter a Rabāo nuſic ꝓceditur. vr̄ ꝙ incōmerus celoꝝ aſſignetur. Ponit enī ſeptem celos .ſ. empyreū: criſtallinum: ſydereū: igneum:olympiū: ethereū: ⁊ aereū. Eſt .n. celū ſācte trinitatis in qd̓ lucifer aſcēdere voluit: vt ſupra dcm̄ eſt: hocaūt ab oībus enumeratis differt. ergo inſufficiēter vidētur celi enūerari. Pͣ. ſicut in ſpera aeris ⁊ ignis differtcōuexum ⁊ ꝯcauū: ita etiā in ſphera celi empyrei ⁊ criſtallini: ſed penes conuexū ⁊ ꝯcauum ignis ⁊ aeris ſumit̉ duplex celū: vt infra dicet̉. gͦ ſil̓r in celo empyreo dꝫ duplexcelū aſſignarse. Pͣ. preter celū ſydereū ī quo ſūt ſydera fixa: ſūt ēt orbes ſeptē planetaꝝ: qui ēt celi nomē ſortiuntur: cū gͦ de eis mētiōem nō faciat: vr̄ īſufficiēter celosaſſignare. Pͣ. ſicut aer ⁊ ignis cōicāt cū celo in luce etdiaphaneitate: ita ēt ⁊ aqua: ſꝫ rōne hꝰ ꝯuenientie aer etignis celū dicūtur. gͦ vr̄ ꝙ oportuiſſet ſil̓r aquam elemētum īter celos computare.Sed contra hoc qd̓ legitur prīe Corin. 20. Pauvr̄ ꝙ nō ſint tot celi: ſꝫ ſolū tres: perlus vſqꝫ ad tertiū celum raptus.Reſpōdeo dicēqo: ꝙ celū pōt noīari aut ſolū abaliqͣ celeſti ꝓpͥetate: aut ſil̓a ꝓprietate ⁊ naͣ. Nā eniꝫ corporis celeſtis eſt vt ſeparatū ſit a corruptiōe ⁊ a cōtrarijs: ꝓprietates āt eius p̄cipue attendūtur in altitudīe ſitus ⁊ claritatis participatione. Si ergonoīemus celū a naͣ ⁊ ꝓprietate celeſti ſic ē triplex celum:quorū vnū ē vniforme ⁊ īmobile .ſ. empyreū. Scd̓ꝫ vniforme ⁊ īmobile .ſ. celū criſtallinū. Tertiū difforme ī partibus ⁊ mobile .ſ. ſydereū. Si aūt dicatur celū a ꝓprietatibus celeſtibus tātuꝫ: ſic erit qͣdruplex celū. Sūt enimduo elemēta que ſimul claritatē lucis participant ⁊ altitudinē ſitus .ſ. aer ⁊ ignis: in quoꝝ vtroqꝫ diſtinguit̉ parsſuꝑior quātū ad cōuexū ſphere ipſius: ⁊ pars īferior quātū ad cōcauuꝫ: pars ergo ſuperior ſphere ignis dr̄ celumigneū: eo ꝙ ignis ibi puriſſimus eſt ꝓpriā naͣꝫ ſeruās: ꝑsautē īferior eiꝰ celū olympiū dicit̉ a quodā mōte ꝗ noīat̉olympus in macedonia ꝗ vltra nubes ī altū dr̄ porrigi: ſuperior v̓o ꝑs aeris dr̄ celū ethereū ꝑꝑ īflamatiōem illiusꝑtis ex propinꝗtate ignis: qꝛ vt ī prio ce. ⁊ mū. dr̄ nomenetheris deſignat corpus velocis motus cito inflamabile

g 2