Diſtin. XIII.Queſtio I.

25

ſuperiora non cōmunicant in materia cum īferioribus vtſupra dictū eſt. ergo lux ex qua ſol qͣſi ex materia poſtmodum factꝰ dr̄ nubes eē nō potuit.ſunt que in littera dicunSed in cōtrarium tur.ReſpodeO actiua corporis celeſtis: ſicut calor eſt qͣdicēdū ꝙ ſicut dictū eſt lux eſt qualitaslitas actiua ignis. Calor autē habet quādā actionē cōmunem in quantuꝫ eſt calor: qꝛ ẜm ꝙ in diuerſis rebꝰ inuenit̉peterminat̉ ſua actio ad determinatos effectꝰ: ſicut calorqui eſt in hoīe operat̉ ad cōuerſionē cibi in carnē humanā⁊ in plāta ad ſubſtātiā plante: ita etiam ⁊ lux: qͣꝫuis habeatactionē ꝯſequētē naturā lucis inquātū huiuſmodi: determinat̉ tn̄ ſua actio ẜꝫ ꝙ in diuerſis recipit̉ ad diuerſos effectus. vn̄ aliū effectū habet radius ſaturni qͣꝫ Iouis. ſcd̓ꝫhoc gͦ dico ꝙ ipſa lux ẜm v̓tutē cōem ꝑtinet ad opus diſtīctionis ſicut ⁊ calor: ſed ideo īter oꝑa diſtīctionis pͥmo ponit̉: qꝛ pͥmi corporis qͣlitas actiua eſt. Sed poſtea determinatio ad diuerſos effectꝰ ẜm diuerſas v̓tutes corporibꝰ celeſtibꝰ collatas ꝑtinet ad opus ornatus: Et iō dic̄ Dionyſiin 4º caº de diuinis noībꝰ ꝙ lumen ſolare eſt illud lumē qd̓Moyſes in tribꝰ diebꝰ noſtri tꝑis narrat: qͣꝫuis tūc īformeeſſet: qꝛ .ſ. terminatio v̓tutis nō aderat.ergo dd̓m. ꝙ circa hoc eſt duplex opīo.Ad primuꝰ Quidā .n. dicūt ꝙ opus diſtinctionisſtatim cū oꝑe creationis incepit: ⁊ ideo ſtatī lux creata eſtcū pͥmo creatis. Et ſic patet ꝙ nō a tenebris opꝰ dei īchoauit. Et hoc ꝗdē oꝫ dicere ẜm expoſitionē Auguſtini: qͣꝫuis/etiā Auguſtinus velit ꝙ ꝓductio īformis mae ītelligaturante oēm diē nō tꝑe: ſed natura. Alij v̓o dicūt ꝙ pͥus tēpore fuit opus creationis: ⁊ poſtea per aliqd̓ īteruallum tꝑisformata eſt lux: ⁊ tūc dies pͥmo īcepit. vn̄ dicūt opus creationis an̄ oēm diē fuiſſe. Et hoc ꝗdē magis ꝯſonat lr̄e Geneſis ẜm ſuū ſenſum planū: ſtatim .n. poſita creatione tenebras ſuꝑ faciē abyſſi ꝯmemorat: ⁊ poſtmodū de lucis ꝓductione dicit: nec tn̄ eſt incōueniēs tenebras p̄cedētes non īgn̄e pͥuationis ponere: qꝛ pͥuatio eē nō potuit anteqͣꝫ natura habitus oppoſiti .ſ. lucis corporibꝰ indita eſſet: ſicut neccatulus an̄ nonū diē cecus vel priuatus viſu dicit̉. vn̄ ꝑ tenebras p̄cedētes lucē imꝑfectio corporalis naͣe oſtēditur.quā ꝗdē ex d̓o nō hꝫ a quo hꝫ oīo id qd̓ ꝑfectōis eſt: decēseſt autē vt ab imꝑfectione ad perfectuꝫ diuina oꝑa adducerētur: vt ſic ab ipſo oīs ꝑfectio eſſe oſtēderet̉. vnde dicitAuguſtinus in 2º ſuꝑ Geneſiꝫ. ꝙ ſi aliquid imꝑfectū deusfeciſſe dicat̉ qd̓ poſtmodū ipſe ꝑficeret: nihil rep̄hēſionishabꝫ iſta ſnīa. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ in lucis ꝓductiōe ītelligit̉ꝓprietas luciditatis ⁊ dyaphaneitatis que ad lucis genusreducit̉ oībus corporibꝰ lucidis ⁊ dyaphanis collata fuiſſe:ſed tamen ẜm Dyoniſium in 4º caº. de diuinis noībꝰ ſol eſtpͥncipiū ⁊ fons lumīs illuminās ſuꝑiora ⁊ īferiora corpora:⁊ ideo ꝑ lucē illā ipſe ītelligit lume ſolis: tūc īforme: ⁊ magiſter etiā dicit in littera ꝙ ex ea formatū eſt corpus ſolis.¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ circa hoc eſt duplex opīo. Damaſcenus. ndicit ꝙ in illo die fiebat dies ⁊ nox per ꝯtractionem luminis ⁊ emiſſionē: ſicut etiā ſuos radios retraxit in terra egypti cum alibi lux eēt. vt dr̄ Exo. 10º. Et ſil̓r in paſſione dn̄iqn̄ tenebre facte ſunt ſuꝑ terrā. vt habet̉ Math̓. 27º. Sꝫhoc nō pōt eē: quia illuminare eſt actio a corpore lucēte ꝓueniēs ẜm neceſſitatē nature: ⁊ ideo opꝫ ꝙ ſemꝑ illumīetcorpora ſibi directe oppoſita: niſi forte poneret̉ habere aliqua cooꝑcula: ſicut ſunt palpebre oculoꝝ: ꝗbus ſe tegeret.qd̓ eſt ridiculū dicere. Aut niſi ponat̉ hoc v̓tute diuina fieri: ⁊ quaſi miraculoſe: ⁊ hoc nō ꝯuenit ponere in pͥma inſtitutione nature. vt Auguſtinus dicit. Et p̄terea exēpluꝫ depaſſione chriſti nō eſt ꝯueniēs: quia obſcuritas illa nō fuit

facta per cōtractionē radioꝝ ſolis: ſed per īterpoſitionemcorporis lunaris. vt Dyoniſius in epiſtola ad policarpumdicit: ſicut etiam fit in eclypſi ſolis: qͣꝫuis tūc tēpus nō eſſꝫeclypſis: vnde miraculoſa fuit. Et ideo alij dicūt vt in lr̄adicit̉ ꝙ dies ⁊ nox fiebāt per motū circularem illius lucisqͦ accedebat ⁊ recedebat: nec ē īcōueniēs ſub̓as ſpheraꝝ q̄lucē reuoluerēt a pͥncipio creationis fuiſſe ꝗbus poſtmodum alique virtutes collate ſunt in oꝑibus diſtinctionis⁊ ornatus. Aut ſi ſubſtātie ſpherarum nō erāt ſuis figurisdeterminate ipſum corpus lucidum naturaliter circulariter mouebatur: cum eſſꝫ de natura quinte eēntie: ⁊ ita ſuomotu circulum deſcribebat ſicut lapis ſuo motu lineamrectam fecit rectius etiam qͣꝫ ars. ¶ Ad quartū dicēdumꝙ ſubſtātia corporis ſolaris a pͥncipio creatiōis in ſua forma ſubſtātiali fuit: vn̄ ipſum corpus lucidum ſubſtātia ſolis fuit: ſed dicit̉ ex eo ſol quarta die factus ꝑ additionemnoue v̓tutis: ſicut dicitur ex homīe nō muſico fieri homomuſicus. ¶ Ad quintū dicēdum: ꝙ nō fuit nubes ẜm veritatē ſubſtātie. ſed ẜm ſimilitudinē proprietatis: quia ſic̄nubes lucida recipit lumē a ſole in minori claritate qͣꝫ ſitī ipſo fonte: ita etiā ſub̓a ſolis habuit pͥmo lumē imꝑfectū:qd̓ poſtmodū quar ta die ꝯſūmatum eſt.V.¶ Utrum pr̄ faciat oīa per filium.ſic proceditur. videtur ꝙO quintu) pater non faciat omnia ꝑIfilium. Illud enim per quod fit aliquid īmediatius ſe habꝫ ad effectum qͣꝫ facies per ip̄ꝫ.A ſed filius nō eſt immediatius prīcipium rerūqͣꝫ pater cum ambo eque immediate operentur. ergo pater per filium non operatur: ¶ Pͣ. per. denotat habitudinem cauſe: ſed filius reſpectu nullius quod eſt ī patre cauſa vel principium dici poteſt. ergo filius non eſt per quempater operatur. ¶ Pͣ. ẜm Damaſcenum: excogitatio deieſt opus eius: ſed non poteſt dici ꝙ pater ſit ſapiēs per filium vel intelligēs: ergo videt̉ ꝙ nec per filium oꝑetur:cum idem ſit deo eſſe quod operari. ¶ Pͣ. per. notat cauſam mediaꝫ: filius autē eſt cauſa pͥma. ergo videt̉ ꝙ nō cōueniēter dicatur pr̄ per filium oꝑari.Sꝫ contra eſt qd̓ dicit̉ ad hebre. pͥmo. Queꝫ conſtituit he. vni. per quē fecit ⁊ ſecula. ¶ Pͣ.quilibet artifex per ſuam artem oꝑatur. ſed ẜm Auguſtinum filius eſt ars patris plena rationū viuētium. ergo pater per filium operatur.Reſponde C dupliciter. Uno modo operari ꝑ virdicēdo ꝙ operari per aliqueꝫ diciturtutem alicuius: ſicut dicitur baliuus oꝑari per regem .ſ. ꝑpoteſtatē regis ſibi cōmiſſaꝫ que immediatior eſt operi qͣꝫvirtus eius: ⁊ hoc modo nec pater per filiuꝫ: nec filius perpatrē dicitur oꝑari: quia vna ⁊ indiuiſibili virtute ambooperantur. Alio modo dicit̉ aliquis operari per aliquem:ſicut per operantē. Et hoc modo rex per baliuum operaridicit̉. ⁊ huius diſtinctionis ratio eſt: quia cum operatio ſitmedium inter operanteꝫ ⁊ oꝑatum cauſalitas importataper prepoſitionē. per. poteſt referri ad operationem ẜm ꝙexit ab operāte: ⁊ ſic dicitur aliquis oꝑari per illuꝫ qui eſtcauſa ꝙ iſte oꝑetur: ⁊ eſt ille cuius virtute operatur. vl̓ poteſt referri ad operationē ẜm ꝙ terminatur ad oꝑatum: ⁊ſic dicitur aliquis operari per illud quod eſt ab oꝑante ordinatum ad operatuꝫ: vt cauſa. vnde deſignatur auctoritas in operante reſpectu eius per quem operatur: in quo ēcauſalitas reſpectu operati: ſed hoc contingit dupliciter.Uno modo quādo illud quod ordīatur ab oꝑante: vt cauſa operati eſt cauſa eius ẜm virtutem aliam a virtute operantis: quaꝫ tamē ab ipſo recipit: ⁊ hoc oportet eſſe inſtrumentum operantis: inquantum eſt motum ab operante