Qō I.D VIII.

M.IIII. CIII.quādo color videt̉ in die lux non ſentitur: ſed verum ꝙ ꝑlucem videt̉ color: quia facit colorem eſſe viſibilē in actuAlij dicūt ꝙ lux non habet eſſe firmum ⁊ ratum in naturaſed eſt tantum intentio: ſicut enim dicit̉ ꝙ ſpecies colorisper aerē ad pupillam delata in aere non habet eſſe naturale: ſꝫ ſpūale. vnde ⁊ per eandē partē aeris ſpēs albedīs ⁊ nigredīs deferunt̉: ita etiā intētio corꝑis lucidi ī aere relictaeſt lumē. Et hec opinio valde ꝓbabilis eſt. ¶ Primo quiacum lumē det eſſe ſpirituale colori multo fortius videturꝙ ipſum ſpūale eſſe habeat. ¶ Secūdo: qꝛ nulla qualitashabēs eſſe naturale īmediate ſuꝑpoſita organo viſus pōtvideri: lumē autē videt̉ cōtingēs pupillam: vnde videt̉ ꝙeſſe ſpirituale habeat: ſed hoc nō videt̉ vſqꝫqꝫ verum: ꝗaper illud quod habet eſſe intētionis tantū non ſequit̉ trāſmutatio niſi ẜm operationem anime vt in vidēdo ⁊ audiēdo: per illuminationē autem videmus ſenſibiliter naturales tranſmutationes fieri per caliditatē ex radijs ſolis cōſequētem. vnde non pōt eſſe ꝙ habeat eſſe intētionis tantum. Et ideo dicūt alij quibus conſentiēdum videt̉ mihiꝙ lux eſt forma accidētalis habēs eſſe ratum ⁊ firmum innatura: ⁊ ꝙ ſicut calor eſt qualitas actiua ignis: ita lux eſtqualitas actiua ipſius ſolis ⁊ in alijs eſt ẜm ꝙ magis cumſole cōmunicant qui totius luminis eſt fons. Unde Auic̄.dicit ꝙ nulla actio eſt a corporibus ſuꝑioribus in īferioraniſi mediāte luce: ſicut ignis etiaꝫ agit mediāte calore: vn̄lux ⁊ lumē differunt: ſicut calor in ſubiecto per ſe calido ⁊in calefacto. Et quia celum eſt primum alterās: inde ſequitur ꝙ omnis alteratio que eſt in inferioribus perficiaturper virtuteꝫ lumīs: ſiue ſit alteratio ẜm eſſe naturale: ſiueẜm ſenſum: ⁊ ex hoc habet lux ꝙ omnibus corporibus generationē conferat: vt dicit Dyoniſius: ex hoc etiam eſt ꝙcoloribus eſſe ſpūale cōfert: ſcd̓m qd̓ eſſe recipiunt̉ in medio ⁊ in organo. vnde ⁊ ipſum lume virtutem ſpiritualemhabet: ⁊ inde eſt etiam ꝙ ẜm Auguſtinum lumen eſt medium in omni ſenſu: ſed ī viſu pͥmo ⁊ īmediate. qualitatesenim viſibiles ſunt pͥores ceteris ꝓut ẜm eſſe formale ſuntinuēte in corporibus inferioribꝰ ẜm ꝙ cōueniūt cum corpore celeſti: vt patet in ſecūdo de anima. ⁊ in 2º de gn̄atione: ſed alioꝝ ſenſuum mediātibus alijs qualitatibus.Ad primuꝫ ersº dicēdum: ꝙ ſicut tenebra ſumit̉quādoqꝫ pro aere obſcurato: vt ſupradictū ē: ita etiaꝫ lux pro corpore lucido ſumit̉: ⁊ ſic poteſt ītelligi ꝙ Auguſt. lucē alijs corporibus cōnumerat per modum loquēdi: quo etiam cōmenta. in ſecūdo de aīa calorēnaturalem corpus eſſe ꝓbat: nihilominus Auguſtinus nōintendit hoc aſſerere quaſi fidei cōueniēs: ſed ſicut vtenshis que philoſophiā addiſcēs audierat. Et ideo ille auctoritates parū cogūt. ¶ Ad 2ᵐ dicēdum: ꝙ non intelligiturconiunctio ⁊ ſeparato luminū: niſi ẜm intēſionem ⁊ remiſſionem luminis multiplicatis vel ſubtractis luminaribusquorum radij confuſi eſſe dicunt̉ propter luminarium diſtinctionem. ¶ Ad 3ᵐ dicēdum: ꝙ illa diuiſio ignis ſic intelligēda eſt: vt ꝑ lucem intelligat̉ ignis ẜm ꝙ in propriamateria eſt: vt ſic ꝯiūctiue ſumat̉. per alia v̓o ẜm ꝙ eſt inmateria aliena: per carbonē quidem ẜm ꝙ eſt in ſicco terreſtri: per flāmam autem ẜm ꝙ eſt in humido aereo: ⁊ ſicipſemet ſe exponit in libro de animalibus. ſed tamē auctoritates Ariſtotelis que exemplis īductis ſumunt̉ nihil valent. quia ipſemet teſtat̉ in pͥncipio de generatione ꝙ ī eisnon querit ſubiectū ſed modū: vnde inducit ea nō ad aſſerendū: ſed quia erant ſuo tēpore apud quoſdam ꝓbabilia.¶ Ad quartū dicēdū ẜm Auic̄. ꝙ cum dicit̉ radius moueri vel deſcēdere nō ꝓprie dicit̉: ſed trāſumptiue: ex eo .ſ. ꝙalteratio illuminationis incipit ab eo qd̓ ſupra nos eſt: perquē etiā modum poſſumus dicere calorē aſcēdere vel de-

ſcēdere. ¶ Ad 5ᵐ dicēdum: ꝙ radius non dicitur reuerberari ad corpus ſolidum: ſicut repulſum ẜm motum localēſicut pila quedam: ſed inquātum obſiſtit ſua denſitate illuminationem: per quem etiam moduꝫ alie qualitates reflectunt̉. ¶ Ad ſextum dicendum ꝙ ex interfectione radiorum non ſequit̉ calor ſicut ex confricatione corporuꝫ.ſed quia ex ꝯcurrentibus multis radijs: ad vnum punctūoportet multiplicari lumen ⁊ ex hoc multiplicat̉ calor inquantum lumē: ex hoc ꝙ eſt qualitas pͥmi alterātis: haberꝙ ad alterationem iuuet: ⁊ p̄cipue ẜm illam qualitatē queeſt ſimpliciter: ⁊ maxime actiua .ſ. calor: ac per hoc virtuti pͥmi alterātis maxime conformis. ¶ Ad ſeptimuꝫ dicēdum: ꝙ forma ſubſtātialis educit̉ in actum per virtutemceli: ⁊ ideo oportet̉ ꝙ lumen quod per celum in inferioraagit generationem rebus conferat. ⁊ ad formam ſubſtātialem moueat inquantum agit in virtute ipſius celi: ſicutetiam calor ignis mouet ad formam ſubſtantialem igniẜm ꝙ agit in virtute forme ſubſtātialis a qua fluit. ¶ Adoctauum dicēdum: ꝙ lux: ⁊ etiam lumen in genere qualitatis eſt: vt dicit Auicēna: ⁊ quia paſſionem in ſenſu infert:oportet ꝙ ſit in tertia ſpecie: nec tamen oportet ꝙ contrarium habeat: eo ꝙ eſt qualitas illius corporis: quod a contrarijs natura remouit: vt ſit vniuerſaliter mouēs alterās¶ Ad nonum dicēdum: ꝙ ſucceſſio que eſt in alia rationealiarum qualitatum contingit ex hoc ꝙ in patiente eſt qͣlitas contraria que reſiſtit actioni alterantis: quā oportetſucceſſiue expelli. Sed cum lux non habeat contrarium:ſicut nec forma ſubſtantialis: dyaphanum ad preſentiamilluminantis ſtatim lumen recipit: ſicut materia facta neceſſitas per alterationeꝫ precedentē recipit formam ſubſtantialem. Et ideo ſicut generatio eſt terminus alterationis: ita illuminatio motus localis: quo illuminās ſit p̄ſensilluminato. vt dicit Cōmen. in ſexto phyſicoruꝫ. ¶ Ad decimum dicēduꝫ: ꝙ ſicut dicit Dyoniſius in quarto capitulo de diuinis nominibus lumen ſolis recipitur in diuerſiscorporibus diuerſimode ẜm diuerſam capacitatem eorū:⁊ ideo aliqua ſunt que illuminantur in ſuperficie tantumvt corpora opaca. Aliqua vero ſunt quę illuminantur etiāin profundo: ſicut dyaphana: que tamē luceꝫ non retinēt.quia imꝑfecte lumen recipiunt. vnde oportet ꝙ lumen ineis ceſſet abſente illumināte. Alia v̓o ſūt que ꝑfectiꝰ lumērecipiūt ⁊ lumē tenēt vt carbūculus ⁊ huiuſmodi.¶ Utrū productio lucis cōueniēter recitet̉. IIII.ſic proceditur. videturO quartuꝫ ꝙ inconuenienter luciIoproductio recitetur. Cum eniꝫ deus lux ſit: nōdecet eum vt a tenebris opera ſua inchoet: ſedIante luceꝫ tenebre fuerūt. ergo videtur ꝙ luxdebeat eſſe de primo creatis: non ad opus diſtinctionis: ſꝫad opus creationis pertinens. ¶ Preterea. lux īueniturin pluribus corporibus: nec omnium corporū eſt lux vna.ergo videtur ꝙ inconuenienter vnius tantum lucis productio deſcribatur in illo tantum loco exiſtentis: vbi nūceſt ſol vt in littera dicitur. ¶ Preterea. dies et nox nonfuerunt niſi ẜm acceſſum ⁊ receſſum luminarium: ſed hocnō poteſt eſſe: niſi per motum circularem lux deferatur:cum ergo firmamentum quod circulariter mouetur ſecūda die ſit factum: videtur ꝙ inconuenienter in prima dieẜm lucem: tunc creatam fuiſſe dies ⁊ nox commemoratur. ¶ Preterea. omne quod fit ex aliquo: fit ex incontingenti: ideſt contrario. vt ex primo phyſicorum patet: ſedſoli non eſt aliquid cōtrarium. ergo nō poteſt eſſe ꝙ ex luce tūc creata ſol factus fuerit. ¶ Preterea. vt in ſecundometheororum habetur nubes ex vaporibus congregaturqui ex terra ⁊ aquis reſoluti ſuperius aſcēdūt: ſed corpora