Druckschrift 
Scriptum super secundo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Seite
45r
Einzelbild herunterladen
 

Qulυ I.Diſtin. XII.

45

Diſtin. XII.formam vnam: ſed plures: non quidem formas corporummixtoꝝ: quia he conſequuntur virtutes actiuas ⁊ paſſiuaspͥncipioruꝫ mundi: ex quibus eēntial̓r ītegrat̉. Et per hocpatet reſponſio ad quartum. Utꝝ qͣtuor coeua ꝯueniēter aſſignant̉.V.ſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ īcōuenieD quintu) ter aſſignent̉ qͣtuor coeuaſ. celū empyreū: angelica naͣ: maͣ qͣtuor el̓toꝝ⁊ tp̄s: locus .n. ꝯſeꝗt̓ gn̄ationē reꝝ ſic̄ ⁊ tēpusI ſed de loco nulla fit mētio inter pͥma creata. gnec de tꝑe. Pͣ. tp̄s eſt accidēs qd̓dā. ſꝫ de alijs accn̄tibꝰnō fit mētio: ſed ītelligunt̉ cū ſuis ſubiectis creata. gͦ vr̄ ꝙnec de tꝑe dꝫ fieri. Pͣ. tp̄s eſt mēſura motꝰ pͥmi mobilisſed pͥmū mobile .ſ. firmamētū factuꝫ eſt 2º die. gͦ tp̄s in pͥncreationis nō fuit. Pͣ. ſuꝑioꝝ ⁊ īferioꝝ corpoꝝ nō eadēeſt maͣ. ſed in pͥnº creationis īſtituta eſt oīuꝫ corpoꝝ maͣ.vr̄ ꝙ debeāt eſſe. v̓ .ſ. celū empyreuꝫ: maͣ firmamēti: maͣ qͣtuor elemētoꝝ ⁊c̄. Pͣ. in qͦlꝫ ſex dieꝝ dr̄ dixit deꝰ: fiat: vtoſtēdat̉ opꝰ illius diei ꝑ v̓bū factū eſſe. cū gͦ informis maͣꝑ verbū facta ſit. vr̄ ꝙ in eius creatione debeat dici: dixitdeus fiat celū ⁊ terra. Pͣ. q̄rit̉ ẜꝫ ꝗd nūerus hoꝝ ſumatdd̓ꝫ ad hoc vltimū. pͦ ꝙ ꝑ opꝰ creatōisReſpondeO īſtituta eſt tota creatura qͣꝫtuꝫ ad eſſeſuū informe. vn̄ que nō pn̄t duci ad vnū īforme pͥnᵐ qd̓ eſtmaͣ: faciūt numerū in oꝑatōe creatōis. Sub̓a .n. ⁊ accn̄s nōreducunt̉ in vnā maͣꝫ: qꝛ accn̄tis ꝑs maͣ nō eſt. ⁊ iō nō ꝯueniūt in maͣ ex qua: pōt tn̄ dici aliqͦ mō accn̄s cōuenire cumſub̓a in maͣ in qua: ẜm ꝙ accn̄s eſt in ſub̓a: ⁊ ideo illd̓ accn̄sqd̓ eſt ſicut exͣ mēſurādo denoīans ſub̓e cōnumerat̉ .ſ. tp̄sSil̓r ſub̓a ſpūalis ⁊ corꝑalis nō reducunt̉ in vnā māꝫ: cuꝫſpūalia maͣ careāt ⁊ ita cōnumerat̉ angelus. Sil̓r ēt corporum celeſtiū ⁊ īferioꝝ nō eſt vna maͣ: ⁊ iō numerat̉ celū ⁊maͣ qͣtuor el̓toꝝ: ⁊ ſic opꝫ in creationis opere quatuor predicta cōnumerari.gͦ dd̓ꝫ. ꝙ locus eſt ſuꝑficies corꝑis loAd prmum cantis: ⁊ iō creatio loci cū creatōe corporalis nature ītelligit̉. Ad 2ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ accn̄tia quedamdenoīant illd̓ in quo ſunt: ſic̄ albedo: ⁊ talia ītelligunt̉ creata in creatione ſuoꝝ ſub̓oꝝ. ſi ſūt deillis q̄ eē pͥmū ꝯſequitur. vt figura ⁊ qͣꝫtitas ⁊ ho: q̄dā aūt denoīant ēt illud in qͦnō ſunt vt in ſub̓to: ſic̄ locꝰ. Nō .n. eſt locꝰ corꝑis cōtinētisin quo ē vt ſubiecto: ſꝫ corꝑis cōtēti: ⁊ tp̄s eſt nūerus oīummotuū: ⁊ ſi pͦ eiꝰ in quo eſt: vt ī ſub̓to .ſ. motꝰ pͥmi mobilis ꝑqueꝫ oēs alij numerant̉: vt in ioº meta. dr̄: ſed tn̄ alia eſt rōde tꝑe: ⁊ de loco: qꝛ locꝰ eſt idē ꝑ eēntiā: qd̓ ſuꝑficies corꝑislocātis: tp̄s aūt nō eſt idē nūero cū aliqͦ accidēte in ſub̓a fūdato. Et p̄terea locꝰ totū cōplemētū ſuū hꝫ in re: ſꝫ tꝑisrō aliquo mō cōplet̉ ex actione aīe nūerātis. vn̄ magis hꝫrōnē extrīſeci qͣꝫ locꝰ: ⁊ iō potius ꝯnūerat̉ pͦ creatis qͣꝫ locꝰ:vel alid̓ aliqd̓ accn̄s. Et p̄cipue hoc factū puto ad remouēdū antiquū errorē ph̓oꝝ qui tp̄s poſuerūt eternū p̄ter platonē. vt in 8º phyſicoꝝ dr̄. Ad 3ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ motꝰ celi īcepitſcd̓a die. ſꝫ nō oīa ſil̓ creata ſunt. vn̄ non pōt ītelligi de tꝑeqd̓ eſt nūerꝰ motꝰ pͥmi mobilis: ſꝫ oꝫ ꝙ vel ꝑ tp̄s ſignificet̉eiiuꝫ: vt ꝗdam dicunt vel tempus large ſumat̉ ꝓ numerocuiuſcūqꝫ ſucceſſionis: vt ſic tp̄s pͦ creatū dicat̉ qd̓ mēſuratipſam creationē reꝝ qua poſt non eſſe ī eſſe res ꝓdierunt. Ad 4ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ firmamētū ẜm quoſdā eſt de naͣ īferioꝝcorpoꝝ: ⁊ ſic maͣ eius ītelligit̉ in maͣ qͣtuor el̓toꝝ: ⁊ ſic ſolūcelū empyreū erat alterius nature: ⁊ ꝗnta eēntia: ſed ſi dicamus firmamētū eē ꝗntā eēntiā: tūc ꝑ celū ītelligit̉ empireū celū: ⁊ celū criſtallinū ⁊ celū ſidereū: ſed qͣꝫtū ad naͣꝫinformē hoꝝ duoꝝ: celū .n. empyreū ſtatim in ſua creatōevltimū cōplemētū habuit. Ad 5ᵐ dd̓m. ꝙ v̓bū ꝓpͥe loq̄ndo īportat rōnē forme exēplaris ad creaturas: eo ꝙ v̓bum

Queſtioeſt ars. vt Aug. dicit. ⁊ ideo in ſenario dieruꝫ vbi formatiocreature narrat̉ ꝯuenienter mētio de v̓bo fit. vbi aūt narrat̉ ꝓductio informis materie filius oſtēdit̉ cauſa vt pͥnᵐ:⁊ nō vt v̓bum. vn̄ diuerſimode vtrobiqꝫ totius trinitatiscauſalitas oſtēdit̉. In creatione ſiꝗdem īformis maͣe deſignat̉ pr̄ noīe dei qui creauit: filius noīe pͥncipij: ſpūſſanctꝰnoīe ꝓpͥo: cū dr̄ ſpūs dn̄i. In formatione v̓o reꝝ ſignificat̉pr̄ vt dicēs: filius vt v̓bū: ſpūſſanctꝰ vt benignitas qͣ approbat̉ qd̓ factū erat. eodem nāqꝫ amore quo deus voluit vtcreatura fieret ei placuit vt maneret. Expoſitio textus.Uia nomineterre ⁊c) Sciendū ꝙẜm Aug. qui ponit ī diſtinctōe reꝝ ordinē tꝑis: oꝫ ꝙ maͣ pͥma ītelligat̉ oīo informis: vt dcm̄ eſt: ⁊ ſic vocabit̉ nomine aq̄ vel terre: ꝓpter ſil̓itudinē tm̄. vt dicat̉ terra ꝓpter carētiam forme: terra .n. īteroīa el̓ta minus hꝫ de ſpē cū ſit magis el̓tuꝫ groſſum: aqͣ v̓oꝓpter receptibilitatē formaꝝ: qꝛ humidū eſt bn̄ receptibile ⁊ termīabile: ſed abyſſus dr̄ ex hoc ꝙ eſt turpis ꝑ accn̄svt in pͦ phyſicoꝝ dr̄. Abyſſus .n. dr̄ ab. a. qd̓ eſt ſine: ⁊ byſſo:qd̓ eſt genus lini cādidiſſimi .i. ſine candore: ⁊ hoc acciditmaterie rōne pͥuationis. vel dr̄ abyſſus qͣſi ſine baſi d̓ aliqͣmagna ꝓfūditate: ⁊ p̄cipue aquaꝝ ẜꝫ Auguſtinū: ⁊ ſil̓r materia pͥma abyſſus dr̄: inqͣꝫtū pͥuat̉ forma. ꝑ quā eē ſubſtātificuꝫ recipit. Sed ẜm alios ſanctos poſſumꝰ dicere: ꝙ adlitteraꝫ erat ſub forma ſubſtātiali terre vel aque. Terraautem erat inanis ⁊ vacua). Si intelligit̉ per terraꝫ materia īformis: ſic oportet exponi receptibilitas materie quodāmodo eſſe ſimilis receptibilitati loci inquantū in vnamateria manēte ſuccedūt ſibi diuerſe forme: ſicut ī vno loco diuerſa corpora: ꝓpter qd̓ plato locū: ⁊ maͣm: idem eſſedixit. vt in quarto phyſicoꝝ dicit̉. ⁊ ideo ea que ſunt loci.ſimilitudinarie de materia dicunt̉. vt materia dicat̉ inanis: ⁊ vacua ẜm carentiā forme: ſed vacua inquantum forma implet capacitatē materie inanis: inquantū forme eſtfinis in quem tēdit appetitus materie. Si autem terra ſumat̉ pro elemēto adhuc informi ſic ad litterā dicit̉ vacua⁊ inanis: ꝓpter carentiā corpoꝝ mixtoꝝ: quoꝝ ipſa eſt locus: ⁊ ad que quaſi ad finem ordinat̉. Sine aeris obſcuraqualitate ⁊c̄. Sciēdum ꝙ omnis pͥuatio quantū ad idqd̓ ſignificat̉ per nomē eſt nō ens: ſed tamē oportet ꝙ aliquid p̄ſupponat̉: quia enim p̓uatio eſt negatio in ſubiectovt in 4º metaphyſice dicit̉: vnde p̄ſupponit̉ ſubiectū ⁊ habilitas ipſius ad receptionē forme que pͥuat̉: ⁊ ideȯ cuꝫ tenebra opponat̉ luci ꝑ modū pͥuationis pōt tripliciter ſumiaut pro ipſo ſubiecto pͥuato: qd̓ eſt aer obſcurrus: ⁊ ſic conſtat tenebras aliquid eſſe ⁊ creaturas eſſe. Secūdo modopoteſt ſumi pro ipſa v̓tute aeris: per quā eſt receptiuus lucis: que eſt diaphonitas ẜm ꝙ non eſt ꝑfecta per lucem: ⁊ſic tenebra pōt dici obſcura qualitas aeris: que aliꝗd creatum eſt. Tertio modo ſumit̉ ꝓprie pro eo qd̓ ſignificat̉ pernomē: ⁊ ſic pͥuatio eſt non ens: ⁊ hoc modo per ſe loquēdonō pōt dici creata a deo: ſed ſolum per accidēs: inquantuꝫfecit naͣm opacā ex cuius oppoſitione ad corpus luminoſuꝫ tenebra relinꝗt̉: ſic̄ dr̄ tenebras in domo facere ꝗ claudit feneſtrā ( Primo ī v̓bo oīa diſponēdo ⁊c̄.) vr̄ hoc eē ſalſuꝫ: qꝛ nihil qd̓ fit in v̓bo eſt ſcm̄: ⁊ ita ī v̓bo deꝰ nihil oꝑat̉. Ad qd̓ dd̓ꝫ ꝙ ẜꝫ quoſdā alicuiꝰ īpropͥe locutꝰ eſt: ⁊ eſt exponēdū oꝑat̉ in v̓bo. i. genuit v̓bū qd̓ eſt ars oīuꝫ oꝑandoruꝫ ꝑ ip̄m. Hoc aūt iō dicūt: qꝛ nō faciūt dr̄iaꝫ īter oꝑari ⁊facere: cū multū differāt. qꝛ facere ꝓpͥe eſt actꝰ rei trāſiensin exteriorē maͣꝫ. vn̄ ph̓s dicit in 6º ethicoꝝ artificialia eēfactibilia: ⁊ ſic deꝰ nō fecit aliꝗd ab eterno. Sed oꝑatio dr̄ꝗlꝫ actꝰ rei ēt ſi exterius nō trāſeat: ſic̄ ītelligere eſt oꝑatio