Qulυ I.Diſtin. XII.
45
Diſtin. XII.formam vnam: ſed plures: non quidem formas corporummixtoꝝ: quia he conſequuntur virtutes actiuas ⁊ paſſiuaspͥncipioruꝫ mundi: ex quibus eēntial̓r ītegrat̉. Et per hocpatet reſponſio ad quartum.¶ Utꝝ qͣtuor coeua ꝯueniēter aſſignant̉.V.ſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ īcōuenieD quintu) ter aſſignent̉ qͣtuor coeuaſ. celū empyreū: angelica naͣ: maͣ qͣtuor el̓toꝝ⁊ tp̄s: locus .n. ꝯſeꝗt̓ gn̄ationē reꝝ ſic̄ ⁊ tēpusI ſed de loco nulla fit mētio inter pͥma creata. gnec de tꝑe. ¶ Pͣ. tp̄s eſt accidēs qd̓dā. ſꝫ de alijs accn̄tibꝰnō fit mētio: ſed ītelligunt̉ cū ſuis ſubiectis creata. gͦ vr̄ ꝙnec de tꝑe dꝫ fieri. ¶ Pͣ. tp̄s eſt mēſura motꝰ pͥmi mobilisſed pͥmū mobile .ſ. firmamētū factuꝫ eſt 2º die. gͦ tp̄s in pͥncreationis nō fuit. ¶ Pͣ. ſuꝑioꝝ ⁊ īferioꝝ corpoꝝ nō eadēeſt maͣ. ſed in pͥnº creationis īſtituta eſt oīuꝫ corpoꝝ maͣ.vr̄ ꝙ debeāt eſſe. v̓ .ſ. celū empyreuꝫ: maͣ firmamēti: maͣ qͣtuor elemētoꝝ ⁊c̄. ¶ Pͣ. in qͦlꝫ ſex dieꝝ dr̄ dixit deꝰ: fiat: vtoſtēdat̉ opꝰ illius diei ꝑ v̓bū factū eſſe. cū gͦ informis maͣꝑ verbū facta ſit. vr̄ ꝙ in eius creatione debeat dici: dixitdeus fiat celū ⁊ terra. ¶ Pͣ. q̄rit̉ ẜꝫ ꝗd nūerus hoꝝ ſumatdd̓ꝫ ad hoc vltimū. pͦ ꝙ ꝑ opꝰ creatōisReſpondeO īſtituta eſt tota creatura qͣꝫtuꝫ ad eſſeſuū informe. vn̄ que nō pn̄t duci ad vnū īforme pͥnᵐ qd̓ eſtmaͣ: faciūt numerū in oꝑatōe creatōis. Sub̓a .n. ⁊ accn̄s nōreducunt̉ in vnā maͣꝫ: qꝛ accn̄tis ꝑs maͣ nō eſt. ⁊ iō nō ꝯueniūt in maͣ ex qua: pōt tn̄ dici aliqͦ mō accn̄s cōuenire cumſub̓a in maͣ in qua: ẜm ꝙ accn̄s eſt in ſub̓a: ⁊ ideo illd̓ accn̄sqd̓ eſt ſicut exͣ mēſurādo denoīans ſub̓e cōnumerat̉ .ſ. tp̄sSil̓r ſub̓a ſpūalis ⁊ corꝑalis nō reducunt̉ in vnā māꝫ: cuꝫſpūalia maͣ careāt ⁊ ita cōnumerat̉ angelus. Sil̓r ēt corporum celeſtiū ⁊ īferioꝝ nō eſt vna maͣ: ⁊ iō numerat̉ celū ⁊maͣ qͣtuor el̓toꝝ: ⁊ ſic opꝫ in creationis opere quatuor predicta cōnumerari.gͦ dd̓ꝫ. ꝙ locus eſt ſuꝑficies corꝑis loAd prmum cantis: ⁊ iō creatio loci cū creatōe corporalis nature ītelligit̉. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ accn̄tia quedamdenoīant illd̓ in quo ſunt: ſic̄ albedo: ⁊ talia ītelligunt̉ creata in creatione ſuoꝝ ſub̓oꝝ. ſi ſūt deillis q̄ eē pͥmū ꝯſequitur. vt figura ⁊ qͣꝫtitas ⁊ ho: q̄dā aūt denoīant ēt illud in qͦnō ſunt vt in ſub̓to: ſic̄ locꝰ. Nō .n. eſt locꝰ corꝑis cōtinētisin quo ē vt ſubiecto: ſꝫ corꝑis cōtēti: ⁊ tp̄s eſt nūerus oīummotuū: ⁊ ſi pͦ eiꝰ in quo eſt: vt ī ſub̓to .ſ. motꝰ pͥmi mobilis ꝑqueꝫ oēs alij numerant̉: vt in ioº meta. dr̄: ſed tn̄ alia eſt rōde tꝑe: ⁊ de loco: qꝛ locꝰ eſt idē ꝑ eēntiā: qd̓ ſuꝑficies corꝑislocātis: tp̄s aūt nō eſt idē nūero cū aliqͦ accidēte in ſub̓a fūdato. ¶ Et p̄terea locꝰ totū cōplemētū ſuū hꝫ in re: ſꝫ tꝑisrō aliquo mō cōplet̉ ex actione aīe nūerātis. vn̄ magis hꝫrōnē extrīſeci qͣꝫ locꝰ: ⁊ iō potius ꝯnūerat̉ pͦ creatis qͣꝫ locꝰ:vel alid̓ aliqd̓ accn̄s. Et p̄cipue hoc factū puto ad remouēdū antiquū errorē ph̓oꝝ qui tp̄s poſuerūt eternū p̄ter platonē. vt in 8º phyſicoꝝ dr̄. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ motꝰ celi īcepitſcd̓a die. ſꝫ nō oīa ſil̓ creata ſunt. vn̄ non pōt ītelligi de tꝑeqd̓ eſt nūerꝰ motꝰ pͥmi mobilis: ſꝫ oꝫ ꝙ vel ꝑ tp̄s ſignificet̉eiiuꝫ: vt ꝗdam dicunt vel tempus large ſumat̉ ꝓ numerocuiuſcūqꝫ ſucceſſionis: vt ſic tp̄s pͦ creatū dicat̉ qd̓ mēſuratipſam creationē reꝝ qua poſt non eſſe ī eſſe res ꝓdierunt.¶ Ad 4ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ firmamētū ẜm quoſdā eſt de naͣ īferioꝝcorpoꝝ: ⁊ ſic maͣ eius ītelligit̉ in maͣ qͣtuor el̓toꝝ: ⁊ ſic ſolūcelū empyreū erat alterius nature: ⁊ ꝗnta eēntia: ſed ſi dicamus firmamētū eē ꝗntā eēntiā: tūc ꝑ celū ītelligit̉ empireū celū: ⁊ celū criſtallinū ⁊ celū ſidereū: ſed qͣꝫtū ad naͣꝫinformē hoꝝ duoꝝ: celū .n. empyreū ſtatim in ſua creatōevltimū cōplemētū habuit. ¶ Ad 5ᵐ dd̓m. ꝙ v̓bū ꝓpͥe loq̄ndo īportat rōnē forme exēplaris ad creaturas: eo ꝙ v̓bum
Queſtioeſt ars. vt Aug. dicit. ⁊ ideo in ſenario dieruꝫ vbi formatiocreature narrat̉ ꝯuenienter mētio de v̓bo fit. vbi aūt narrat̉ ꝓductio informis materie filius oſtēdit̉ cauſa vt pͥnᵐ:⁊ nō vt v̓bum. vn̄ diuerſimode vtrobiqꝫ totius trinitatiscauſalitas oſtēdit̉. In creatione ſiꝗdem īformis maͣe deſignat̉ pr̄ noīe dei qui creauit: filius noīe pͥncipij: ſpūſſanctꝰnoīe ꝓpͥo: cū dr̄ ſpūs dn̄i. In formatione v̓o reꝝ ſignificat̉pr̄ vt dicēs: filius vt v̓bū: ſpūſſanctꝰ vt benignitas qͣ approbat̉ qd̓ factū erat. eodem nāqꝫ amore quo deus voluit vtcreatura fieret ei placuit vt maneret.¶ Expoſitio textus.Uia nomineterre ⁊c) Sciendū ꝙẜm Aug. qui ponit ī diſtinctōe reꝝ ordinē tꝑis: oꝫ ꝙ maͣ pͥma ītelligat̉ oīo informis: vt dcm̄ eſt: ⁊ ſic vocabit̉ nomine aq̄ vel terre: ꝓpter ſil̓itudinē tm̄. vt dicat̉ terra ꝓpter carētiam forme: terra .n. īteroīa el̓ta minus hꝫ de ſpē cū ſit magis el̓tuꝫ groſſum: aqͣ v̓oꝓpter receptibilitatē formaꝝ: qꝛ humidū eſt bn̄ receptibile ⁊ termīabile: ſed abyſſus dr̄ ex hoc ꝙ eſt turpis ꝑ accn̄svt in pͦ phyſicoꝝ dr̄. Abyſſus .n. dr̄ ab. a. qd̓ eſt ſine: ⁊ byſſo:qd̓ eſt genus lini cādidiſſimi .i. ſine candore: ⁊ hoc acciditmaterie rōne pͥuationis. vel dr̄ abyſſus qͣſi ſine baſi d̓ aliqͣmagna ꝓfūditate: ⁊ p̄cipue aquaꝝ ẜꝫ Auguſtinū: ⁊ ſil̓r materia pͥma abyſſus dr̄: inqͣꝫtū pͥuat̉ forma. ꝑ quā eē ſubſtātificuꝫ recipit. Sed ẜm alios ſanctos poſſumꝰ dicere: ꝙ adlitteraꝫ erat ſub forma ſubſtātiali terre vel aque. Terraautem erat inanis ⁊ vacua). Si intelligit̉ per terraꝫ materia īformis: ſic oportet exponi receptibilitas materie quodāmodo eſſe ſimilis receptibilitati loci inquantū in vnamateria manēte ſuccedūt ſibi diuerſe forme: ſicut ī vno loco diuerſa corpora: ꝓpter qd̓ plato locū: ⁊ maͣm: idem eſſedixit. vt in quarto phyſicoꝝ dicit̉. ⁊ ideo ea que ſunt loci.ſimilitudinarie de materia dicunt̉. vt materia dicat̉ inanis: ⁊ vacua ẜm carentiā forme: ſed vacua inquantum forma implet capacitatē materie inanis: inquantū forme eſtfinis in quem tēdit appetitus materie. Si autem terra ſumat̉ pro elemēto adhuc informi ſic ad litterā dicit̉ vacua⁊ inanis: ꝓpter carentiā corpoꝝ mixtoꝝ: quoꝝ ipſa eſt locus: ⁊ ad que quaſi ad finem ordinat̉. Sine aeris obſcuraqualitate ⁊c̄. ¶ Sciēdum ꝙ omnis pͥuatio quantū ad idqd̓ ſignificat̉ per nomē eſt nō ens: ſed tamē oportet ꝙ aliquid p̄ſupponat̉: quia enim p̓uatio eſt negatio in ſubiectovt in 4º metaphyſice dicit̉: vnde p̄ſupponit̉ ſubiectū ⁊ habilitas ipſius ad receptionē forme que pͥuat̉: ⁊ ideȯ cuꝫ tenebra opponat̉ luci ꝑ modū pͥuationis pōt tripliciter ſumiaut pro ipſo ſubiecto pͥuato: qd̓ eſt aer obſcurrus: ⁊ ſic conſtat tenebras aliquid eſſe ⁊ creaturas eſſe. Secūdo modopoteſt ſumi pro ipſa v̓tute aeris: per quā eſt receptiuus lucis: que eſt diaphonitas ẜm ꝙ non eſt ꝑfecta per lucem: ⁊ſic tenebra pōt dici obſcura qualitas aeris: que aliꝗd creatum eſt. Tertio modo ſumit̉ ꝓprie pro eo qd̓ ſignificat̉ pernomē: ⁊ ſic pͥuatio eſt non ens: ⁊ hoc modo per ſe loquēdonō pōt dici creata a deo: ſed ſolum per accidēs: inquantuꝫfecit naͣm opacā ex cuius oppoſitione ad corpus luminoſuꝫ tenebra relinꝗt̉: ſic̄ dr̄ tenebras in domo facere ꝗ claudit feneſtrā ( Primo ī v̓bo oīa diſponēdo ⁊c̄.) vr̄ hoc eē ſalſuꝫ: qꝛ nihil qd̓ fit in v̓bo eſt ſcm̄: ⁊ ita ī v̓bo deꝰ nihil oꝑat̉.¶ Ad qd̓ dd̓ꝫ ꝙ ẜꝫ quoſdā alicuiꝰ īpropͥe locutꝰ eſt: ⁊ eſt exponēdū oꝑat̉ in v̓bo. i. genuit v̓bū qd̓ eſt ars oīuꝫ oꝑandoruꝫ ꝑ ip̄m. Hoc aūt iō dicūt: qꝛ nō faciūt dr̄iaꝫ īter oꝑari ⁊facere: cū multū differāt. qꝛ facere ꝓpͥe eſt actꝰ rei trāſiensin exteriorē maͣꝫ. vn̄ ph̓s dicit in 6º ethicoꝝ artificialia eēfactibilia: ⁊ ſic deꝰ nō fecit aliꝗd ab eterno. Sed oꝑatio dr̄ꝗlꝫ actꝰ rei ēt ſi exterius nō trāſeat: ſic̄ ītelligere eſt oꝑatio