Diſtin. XII.Queſtio I.

Diſtin. XII.dei qui eſt plena lux. Et ideo in oꝑibus creatiōis meridiesnō nominatur. ¶ Ad ſeptimum dicēdū: ꝙ in pͥma die ẜmAuguſtinū formatio narratur ipſius ītellectualis nature.cuius cognitio eē eius in ꝓpria natura natural̓r ſeꝗtur: ⁊ iōſui ipſius cognitionem matutinam nō hꝫ: ſꝫ veſpertinam.Simil̓r ⁊ ſeptima dies pertinet ad quietē dei in ſeipſo exoībus oꝑbus que ꝓpter ſe fecit. ⁊ hec quies nullo defectuclauditur: ⁊ ꝓpter hoc ī die illa veſpere nō noīatur. ¶ Adoctauū dd̓m: ꝙ ſi angelus cognitiōe creature accepta: eamin laudē creatoris nō referret: in ipſa creatura ſiſtēs nox ineo fieret. hoc enim eſſet ꝑuerſe frui creatura. hoc autē noncōuenit beatis angelis ꝗ ꝑ lucem ſignificātur: ⁊ ideo in illodierū ſenario nox nō cōmemoratur. vel poteſt dici ẜꝫ aliāviaꝫ ꝙ mane ⁊ veſpere ponuntur: qꝛ ſunt pͥncipia diei ⁊ noctis. ibi autē oſtēditur inſtitutio pͥncipioꝝ nature ex quibꝰoīa ꝓpagata ſunt: ⁊ iō ponunt̉ extrema relictis medijs.IIII.¶ Utrum pͥma materia fuerit informis.ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ pͥmaO quartuꝫ materia informis erat. Ila enim materia cōmunis erat oībus elemētis.qꝛ ex illa oīa facta ſūt: ſꝫ elemēta nō cōueniūt niſi in materia īformi. gͦ pͥma maͣ oīo īformis erat.¶ Pͣ. Auguſtinus dicit in libº cōfeſſionum ad deū loquēs.Docuiſti dn̄e famulū tuū ꝙ pͥuſqͣꝫ iſta faceres n̄ aliꝗd eratnec ſpecies nec color ⁊c̄. nec tamē oīo nihil erat: qꝛ īformitas quedā erat. gͦ pͥma maͣ oīno forma carebat. ¶ Pͣ. ſi illamaͣ formam aliquā habebat: aut habebat formā corporismixti: aut corporis ſimplicis: ſꝫ nō corporis mixti: qꝛ ſic eētmixtū pͥus corporibus ſimplicibus qd̓ eēt cōſonū pōt Anaxagore. gͦ oꝫ ꝙ haberet formā corporis ſimplicis: ⁊ ſic redibit opinio antiquoꝝ naͣliuꝫ: ꝗ ponebāt vnū elemētū oīumvel ignē vel aquā vel aerē. ¶ Si dicat̉ ꝙ non habebat aliquā harū formaꝝ: ſꝫ aliam. ¶ Cōtra. omne qd̓ generat̉: generat̉ ex ſuo cōtrario: ſꝫ ex iſta pͥma maͣ exiſtete ſub formacorporali facta ſunt elemēta. gͦ opꝫ ꝙ habuerit cōtrarietatem ad elemēta que ex ea facta ſunt: ſꝫ cōtrarietas pͥmorūcorpoꝝ nō pōt extēdi vltra quaternariū numeꝝ: vt in ſcd̓ode gnone ꝓbatur. gͦ oportuit maͣm illam eē ſub forma alicuius qͣtuor elemētoꝝ: ſi fuit ſub forma aliqua corporali: ⁊ita vnū tm̄ eēt elemētū pͥmū: qd̓ īprobat ph̓s. oportuit gͦ ꝙmateria illa oīno fuerit īformis.Sed contra oē eē eſt a forma. ſi gͦ ma prima fuit ante reꝝ diſtīctiōeꝫ: opꝫ ꝙ formā aliquāhabuerit. ¶ Pͣ. ſicut ſe hꝫ corpus naͣle ad diuerſas figurasita ſe hꝫ maͣ pͥma ad formas ſubſtātiales: ſꝫ impoſſibile eſteē aliquod corpus abſqꝫ oī figura. ergo impoſſibile eſt eſſemaͣm abſqꝫ omni forma.Reſpondeoᵈᵐᵐ ᵐᵐateria pͥma dr̄ dupl̓r. vel itaꝙ pͥmū importet ordinē nature: vl̓ itaꝙ importet ordinē temporis ẜm ꝙ importat ordinē nature materia pͥma eſt illud in quo vltimo ſtat reſolutio corporū naͣlium: qd̓ opꝫ eſſe abſqꝫ oī forma: qꝛ omne ſubiectū qd̓hꝫ formā eſt diuiſibile ī formaꝫ ⁊ ſub̓m forme: ⁊ ideo qꝛ oīscognitio eſt per formā: hec maͣ pͥma eſt ſcibilis: vt dicit ph̓sin pͥmo phyſic. ẜm analogiā tm̄: ꝓut dicimus illd̓ eē maͣmpͥmā: qd̓ ita ſe hꝫ ad oīa corpora: ſicut ſe hꝫ lignū ad lectum:⁊ qͣꝫuis maͣ pͥma ſic accepta nō habeat aliquā formā partēeēntie ſue: nunqͣꝫ tamen diuidit̉ ab oī forma: vt ꝓbat Auicin ſua metaphiſica: īmo quādo amittit vnam formā acquirit aliam ẜm ꝙ corruptio vnius eſt generatio alterius. ⁊ iōmateria pͥma ſic accepta nō potuit eē duratiōe ante corpora ex ea formata. Alio mō dr̄ maͣ pͥma ẜm ꝙ pͥmū importatordinē tēporis: illud .ſ. qd̓ duratiōe p̄ceſſit ordinatā diſpoſitionē partiū mūdi: qͣlis nūc cernit̉ ẜm eos qui ponūt mundum nō ſemper fuiſſe: nec a pͥncipio creatiōis omnia diſtin

cta fore: ⁊ ſic accipiendo primam materiam: oportuit eamhabere aliquam formam. Sed circa hoc antiqui philoſophi diuerſificati ſunt. quidam eniꝫ poſuerunt eam eſſe totam ſub vna forma: ponētes vnum elementorum omniuꝫpͥmam maͣm eē vel aliquid īter ea. ⁊ ex iſto oīa generari cōſtituunt denſitate ⁊ raritate. ¶ Alij vero poſuerūt eaꝫ ſubpluribus formis: nō tamē ordinatis adinuicē: ſꝫ quadā confuſiōe permixtis que creatoris operatiōe ad ordinē ⁊ diſtīctionē reducte ſunt: ⁊ hͦ tn̄ diuerſimode poſuerunt: vt ph̓snarrat: qd̓ ad preſens nō ꝑtinet. ⁊ he oēs poſitiones a philoſopho ſufficiēter īprobate ſunt. Moderni etiā in has duasvias diuiduntur. quidam enim ponūt materiam illam primam totam ſub vna forma creataꝫ: ſed ne in antiquū errorem labi videant̉: ponūt illam formā nō eſſe vnū quatuorelemētoꝝ: ſed aliquid qd̓ ſe hꝫ in via ad eas: vt imꝑfectumad ꝑfectū: ſicut forma embryonis ſe hꝫ ad aīal ꝯpletū: ſedhoc nō poteſt ſimil̓r dici in elemētis: qꝛ ẜm cōmētatorē iniiº. metaphyſice. prima habilitas que eſt in materia eſt adformā elemēti. vnde nō inuenitur aliqua forma media inter materiam primam ⁊ formaꝫ elemēti: ſicut īueniunturmulta media īter materiam pͥmam ⁊ formaꝫ aīalis: quarūvna alteri ſuccedit quouſqꝫ ad vltimam ꝑfectionē veniat̉:ītermedijs multis generatiōibus ⁊ corruptiōibus: vt Aui.dicit. ¶ Et preterea cum tunc naturalia pͥncipia inſtitutafuerint: oporteret etiā nūc in naturali elemētoꝝ generatione aduertere aliam formam ante formā elemēti: qd̓ eſt cōtra ſenſum: niſi forte dicatur ẜm poſitionē libri. fontis vite:eſſe vnā pͥmā formā: ⁊ ſic in maͣᶠ pͥmo īductam fore formaꝫcorporalē cōmunē: ⁊ poſtmoduꝫ formas ſpāles diſtinctas.Sꝫ hāc poſitionē Auic. improbat: qꝛ omnis forma ſubſtantialis dat eē completum in genere ſub̓e. quicꝗd autē aduenit poſtqͣꝫ res eſt in actu eſt accidēs. eſt enī in ſubō qd̓ dicit̉ens in ſe completū. vn̄ oporteret oēs alias formas naͣles eēaccidētia: ⁊ ſic rediret antiquꝰ error ꝙ gnaͣtio eēt idē qd̓ alteratio. vn̄ ipſe vult ꝙ ab eadē forma per eſſentiā: ignis ſitignis ⁊ corpus ⁊ ſubſtātia. ⁊ ideo tenēdo viaꝫ alioꝝ ſanctorum: qui ponunt ſucceſſionem in operibus ſex dieruꝫ: videtur mihi dicēduꝫ ꝙ pͥma materia fuit creata ſub pluribusformis ſubſtātialibus: ⁊ ꝙ oēs forme ſubſtātiales partiumeſſentialiuꝫ mūdi in pͥncipio creatiōis ꝓducte ſunt. ⁊ hoc ſacra ſcriptura oſtendit que celum terram ⁊ aquam in principio cōmemorat. ⁊ hoc etiam magiſter dicere videtur ponens in illa īformi maͣ hoc terreum elemētū in medio cōſiſtere ⁊ aquas rariores fuiſſe in moduꝫ nebule ſupra extenſas: ſꝫ dico ꝙ virtutes actiue ⁊ paſſiue nōdū in pͥncipio partibus mūdi collate fuerāt. ẜm quas poſtmodū diſtingui etordinari dicūtur. ⁊ hoc eē poſſibile pꝫ ſi ſuſtinere volumusopīonem Auicē. qui ponit elemēta in mixto remanere ẜmformas ſubſtātiales qͣꝫtum ad primum eē. trāſmutari autēqͣꝫtum ad 2ᵐ: ſcilicet quantum ad qualitates actiuas ⁊ paſſiuas: eſt enim mixtio miſcibilium alteratoruꝫ vnio. vndepoſſibile eſt materiaꝫ eſſe ſub forma ſubſtātiali ſine hoc ꝙhabeat qualitates actiuas ⁊ paſſiuas in ſui complemēto. ⁊ſic cū eē pͥmū naͣl̓r p̄cedat eē 2ᵐ: exp̄ſſus ē ordo naͣe ī ſucceſſiōe tꝑis. duꝫ res pͥus fiunt ī eſſe pͥmo qͣꝫ ꝑficiant̉ ī eſſe ſcd̓o.Ad primumᵍͦ dᵈᵐ: ꝙ illa materia pͥma q̄ vna nūmero eſt in oībus elementis vt parseſſentie eoꝝ: eſt oīno informis in ſua eēntia cōſiderata: ſedhoc nō potuit elemēta duratiōe p̄cedere. vn̄ illa materia q̄duratiōe p̄ceſſit corꝑalis fuit nō vna ꝑ vnitatē eēntie: ſedper ſimilitudinem īformitatis quātuꝫ ad formas ſecūdas.¶ Ad ſcd̓m dicēdum: ꝙ cuꝫ Auguſtinus nō ponat ordineduratiōis ſed nature tātum: ẜm ip̄m oportet dicere ꝙ materia pͥma eſt omnino īformis. qd̓ non poteſt eſſe ẜm alioꝝpoſitionē ſanctoruꝫ. ¶ Ad tertiuꝫ dicēduꝫ: ꝙ nō habebat