V.Diſtin.
Diſtin.ſtatim in eis gratiā infudit. ¶ Pͣ. gratiā per naͣlia nullusmereri potuit: per que tamē ad eam ſe p̄parare poteſt: ſedp̄paratio ad gratiam poteſt eſſe etiā per vnum motum liberi arbitrij: ſicut pꝫ ī cōtritiōe. ergo videt̉ ꝙ cū motū li.arbi. habuerint ī prīcipio creatiōis ſue ꝙ pro nihilo differtur gratie collatio. ⁊ ita vr̄ ꝙ ſtatim gratiaꝫ habuerūt.ReſpōdeO gam eniꝫ dicūt ꝙ angeli nō in gratia: ſꝫdd̓m ꝙ circa hoc eſt duplex opinio: quin naͣlibus tātum creati ſūt: ⁊ hec opinio ē cōmunior. Alijvero dicūt angelos ī gratia creatos eē: haruꝫ autē opinionū q̄ verior ſit nō poteſt efficaci rōne deprehēdi: eo ꝙ creaturarum pͥncipiū ex ſimplici creatoris volūtate depēdetquā rōnē īueſtigare īpoſſibile eſt: tamē ẜm cōuenientiamad alia eius opera pōt vna pars alia ꝓbabilius ſuſtineri.Illa eniꝫ opinio q̄ ponit angelos in naͣlibus tātuꝫ creatoscōſonat illi opinioni q̄ ponit oīa ſimul in maͣ: nō auteꝫ perſpecies diſtinctas creata: qꝛ ſicut ſe habet maͣ īformis adformas corporales: ita naͣ angelica ad gratiā. Illa autemopinio q̄ ponit angelos in gratia creatos magis cōſonat illi opinioni: que ponit oīa in exordio creatiōis per ſpeciesdiſtīcta: q̄ opinio mihi magis placet abſqꝫ alterius partisp̄iudicio: qꝛ huic poſitiōi p̄cipue quātū ad gr̄aꝫ angeloruꝫplures ſanctoꝝ auctoritates cōſonare vidētur.ergo dicēduꝫ. ꝙ ẜm Auguſtinū ī illaAd primum diſtinctiōe operū q̄ ī pͥncipio Gene.memorātur: nō deſignatur ſucceſſio tēporis: ſed ordo nature tātuꝫ. ẜm ꝙ in via generatiōis eſt imꝑfectū ante perfectū ⁊ in eodē potētia ante actuꝫ. quāuis actus ſimpliciter precedat potētiaꝫ. ¶ Ad ſecūdum dicēdum. ꝙ dicuntur angeli nō potuiſſe proficere: nō qꝛ mereri nō poterāt.ſed quia ꝑ ſuam virtutē in gloriā trāſferri nō poterāt: niſiampliori lumine īfuſo. ¶ Ad tertiū dicēduꝫ. ꝙ oportet dicere angelos qui peccauerūt ab aliquo qd̓ habuerūt cecidiſſe: ſiue ī gratia creati fuerint ſiue nō ſaltem ab īnocentia vel rectitudine naturali: ⁊ ideo hoc qd̓ dicit̉: ꝙ ceciditab eo qd̓ nōduꝫ receperat: referēduꝫ eſt ad caſuꝫ a gloria:qd̓ patꝫ ex hoc qd̓ p̄mittitur. Beate vite dulcedinē nō guſtauit ⁊c̄. ¶ Ad quartū dicenduꝫ. ꝙ ſicut in diaphano eſtaliquid de natura lucis: licꝫ imꝑfecte. cōpletur autē quādo efficit̉ lucidū in actu: ita etiā in pͥncipio creatiōis angelorum erat ī eis aliꝗd de natura lucis vel gratie: vel ſaltēnaturalis ītellectus tātuꝫ. vnde oportet vt per hoc qd̓ dicitur fiat lux ītelligat̉ de luce ꝑfecta: que ē gloria: que nōprius bonis īfuit qͣꝫ a malis diuiſi eēt: ſi tamē ītelligaturcelū factū prius tēpore ante lucē: ſi autē ītelligat̉ nō priusfactū tempore: ſꝫ natura. vt Auguſtinus exponit in pͥmoſuꝑ Geneſiꝫ: tūc poteſt ītelligi de luce gratie: ⁊ ꝑ tenebrasnō ītelligit̉ peccatū angelorum: ſed īformitas corporaliscreature que formāda reſtabat: vt ipſe in eodem exponit¶ Ad quintū dicendū. ꝙ ex īclinatōe gratie in bonuꝫ nōpoteſt ꝯcludi ꝙ habēs gratiaꝫ a bono diuerti nō poſſit ētſi nihil habeat retrahēs: niſi ſit ꝑfecta gratia que fini coniungat: qualis ē in beatis: quia habēs gratiā nō agit ex neceſſitate gratie: ſicut nec neceſſitate nature q̄ in bonū etiāordinata ē: ſed ex libertate volūtatis. Qui autē aliaꝫ opinionē ſuſtinēt reſpondēt ad auctoritates exponētes gratiam nō pro gratia gratū faciēte: ſed pro alia gratia gratisdata: ſicut ē ꝑſpicacitas īgenij vel aliquid huiuſmodi ī hominibus: dicūt autē ad alias ratiōes ꝙ deus gratiā diſtulit vt oſtēderetur ꝙ diſtat īter poſſibilitatē nature ⁊ gratie: vt ſic creatura magis beneficium gratie acceptū hret.¶ Expoſitio textus.Ula Nt ꝯe ratiōe felicitatis vt felix eaeuentus igrati fuerūt ⁊c̄. Eſt .n.lt̉que ad ipſum ꝑtinent nō ignoret: quāuis non
Vrequirat̉ ad eam omniū ſcientiaꝫ habere. ¶ Uniuerſaliter autē ⁊ ſūme ꝑfectum eſt ⁊c̄. Huic cōſonat qd̓ philoſophus dicit in quinto metaphyſice: illud eē ſimpliciter ꝑfectum qd̓ habet in ſe omnes perfectiōes que in generibusrerum inueniuntur: ⁊ hanc perfectionem ibidem Cōmentator dicit eſſe in deo.¶ De confirmatione ⁊ conuerſione ſtātium ⁊auerſiōe ⁊ lapſu cadētiū.¶ Diſtin. V.Oſt hec conſideratio adducit inꝗrere quales effecti ſūt dum diuiderentur auerſiōe ⁊ cōuerſiōe. Poſtcreationē nāqꝫ mox quidaꝫ cōuerſiſunt ad creatorē: quidā auerſi. Cōuerti ad deuꝫ fuit ei charitate adherere: auertꝭodio habere vel īuidere. Inuidie nāqꝫ mater ēſuꝑbia: qꝛ voluerūt ſe parificare deo: ī ꝯuerſisqͣſi ī ſpeculo relucere cepit dei ſapiētia qͣ illuminati ſūt: auerſi vero excecati ſūt. Et illi ꝗdeꝫ cōuerſi ſūt ⁊ illumīati a deo gratia appoſita. Iſtivero ſūt excecati nō īmiſſione malicie: ſꝫ ex deſertiōe gratie: a qua deſerti ſūt. nō ita ꝙ priꝰ dedita ſubtraheret̉: ſed qꝛ nūquā ē appoſita vt cōuerterent̉. hec eſt ergo cōuerſio ⁊ auerſio: quadiuiſi ſūt qui natura boni erāt: vt ſint alij ſupraillud bonū qd̓ habebāt per iuſtitiā boni: alij illocorrupto per culpam mali: conuerſio iuſtos fecit: ⁊ auerſio iniuſtos: vtraqꝫ fuit volūtatis: ⁊voluntas vtrinqꝫ libertatis.¶ De libero arbi. breuiter tangit ꝗd decēs ſit.Abebāt .n. oēs lib. arbi. qd̓ eſt liberaApoteſtas ⁊ habilitas volūtatis rōnalis. Poterāt .n. volūtate eligere qd̓libet ⁊ rōne iudicare .i. diſcernere: in ꝗbus cōſtat lib. arbi. Nec creati ſūt volētes auerti ⁊ cōuerti: ſꝫ habiles ad volendumhoc vel illud: ⁊ poſt creationē ſpōtanea volūtate alij elegerūt malū: alij bonū: ⁊ ita diſcernitdeus lucē a tenebris: ſicut dicit ſcriptura .i. angelos bonos a malis: ⁊ lucē appellauit dieꝫ ⁊tenebras noctem: qꝛ bonos angelos gratia ſuailluminauit: malos vero excecauit.¶ Poſt creationē aliꝗd datū ē ſtātibus ꝑ qd̓ cōuerterent̉ nec merito aliquo .ſ. gratia cooꝑata.IIāt q̄rit̉ vtꝝ poſt creatōeꝫ ꝯuerſiōisaliꝗd collatū ſit ꝑ qd̓ ꝯuerterēt̉ .i. diligerēt deū: dicimꝰ: qꝛ ē eis collata gr̄acooꝑans: ſine qͣ nō pōt ꝓficere rōnal̓creatura ad merituꝫ vite. Cadere .n. pōt ꝑ ſe: ſꝫ.ꝓficere nō pōt ſine gratia adiuuante.¶ Qua gr̄a īdigebat angelꝰ: ⁊ qͣ nō.On īdigebat angelus gr̄a ꝑ quā iuſtificaret̉: qꝛ malus nō erat: ſꝫ qua ad digēdū deū ꝑfecte ⁊ obediēdū adiuua