Druckschrift 
Scriptum super secundo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Seite
19r
Einzelbild herunterladen
 

Diſtin. III.

OIſtāto ē virtuoſius ⁊ nobiliꝰ: ⁊ hoc mō dicimꝰ ꝙ angeli ſuꝑiores ſufficiēter ꝑ formas vl̓es cognoſcūt res: ſicut deꝑ eēntiā ſuā perfecte cognoſcit oīa. Ad qͣrtū dd̓ꝫ ꝙ rōꝓcederet ſi forme vl̓es ſuperioꝝ non eēt ſufficiētes adcognitiōem ꝓprioꝝ: qd̓ falſū eſt: qꝛ oīa que cognoſcit īferior per formas ꝑticulares cogͦſcit ſuꝑior ꝑ vl̓es: vel etiāplura: ⁊ qꝛ ex cauſis vl̓ibꝰ ꝯfirmāt̉ ꝑticulares: inde eſt ꝙſcīa inferioꝝ ꝑficit̉ ꝑ ſuꝑiores. Utrum angeli intelligant particularia.ꝓcedit̉ ſic. vr̄ ꝙ āgeli ꝑD tertium formas ītellectuales ꝑAticularia non cognoſcāt: vbi enī inuenit̉ vnonaͣ cōis nō ē diuerſitas ī operatiōe ꝯſequēteInaͣm: ſed naͣ ītellectualis ē ī āgelis ⁊ ī nob̓: cūqͦ ītell̓s nr̄ nō poſſit eē ſingulariū: vr̄ ꝙ nec angelicus. Pͣ. oīs cognitio ē per aſſimilatiōem: ſꝫ quodlibet ſingulare ī rebꝰ maͣlibꝰ: ē ſingulare ꝑ maͣm: cū gͦ ſpēs rerumī mēte āgelica ſint oīo a maͣ ⁊ a ꝯditiōibꝰ maͣlibꝰ abſolute: cū ītell̓s āgeli nō ſit minꝰ īmaͣlis ītellectu humano. viꝙ nō poſſit eē prīcipiū cognoſcēdi ſingulare ꝓut ē in ſuaſingularitate: ꝯſiſtēs. Pͣ. ſi cognoſcut ſingularia diuerſa. gͦ aut vno aūt pluribꝰ. ſi vno cū particularia ſint īfinita: vr̄ ꝙ ī ītellcū āgeli ſit vnū quo cognoſcāt īfinita: ⁊ ſiceqͣbit̉ ītellcū diuīo. Si āt pluribꝰ oportebit eē multitudinē ſpēꝝ ī ītellcū āgeli exn̄tium ẜm multitudinē indiuiduoꝝ que pn̄t eē: ⁊ ita erūt īfinite ſpēs ī actu ī mēte āgeliquod ē incōueniēs. Pͣ. eē multoꝝ ſingulariū depedetex cauſis cōtingētibꝰ ad minꝰ qͣꝫtū ad gn̄atiōem: ſicut generatio platōnis ex volūtate pr̄is eiꝰ: vt .ſ. cōmiſceret̉ eiꝰmr̄i. ſi gͦ āgeli cognoſcūt ſingularia: vr̄ ꝙ cognoſcūt futura ꝯtingētia: qd̓ negat̉: qꝛ hoc ſoliꝰ dei eſt. gͦ vr̄ ꝙ ſingularia nō cognoſcant.officiū quorūdā āgeloꝝ ē cuſtodireSed contra. hoīes: vt a ſāctis tradit̉: ſꝫ hoc nō p̄teē niſi hoīes quos cuſtodiūt cognoſcāt. gͦ vr̄ ꝙ ſingulariahoīum cognoſcāt. ⁊ eadē rōne aliaꝝ ſpēꝝ. Pͣ. cognitioāgeloꝝ ē ꝑfectior qͣꝫ nr̄a: ſed nos ſcimꝰ nō tm̄ vl̓ia: ſed ētſingularia. gͦ vr̄ ꝙ multo fortiꝰ angeli.dd̓m ꝙ p̄ter illā pōnem que pōit angeReſpōdeo los ſingulariū cognitōem nō hēre: queheretica ē: ⁊ veritati ſacre ſcripture ꝯͣria: ſūt diuerſe opiniones de mō quo āgeli cognoſcūt ſingularia. Quidā enīdicūt ꝙ āgeli ꝑ formas īnatas ſolū cās vl̓es cognoſcūt: ſꝫex rebꝰ ip̄is accipiūt: vn̄ ſingularia ⁊ cauſis vl̓ibꝰ ꝓductacognoſcāt. Sꝫ hoc nō vr̄ cōueniēs: qꝛ illud qd̓ ē acceptū a re ſingulari nō ducit ī cognitiōem ſingularis eiusniſi qͣꝫdiu ſeruāt̉ ī eo ꝯditiōes maͣles īdiuiduātes illd̓. qd̓nō pōt eē niſi ſpē exn̄te ī orgāo corꝑali: vt ī ſēſu ⁊ imagīatiōe. vn̄ cū āgeli orgāo corꝑali careāt ēt ſi a rebꝰ ſpēs abſtraherēt: nō poſſēt ꝑ ho ſpēs ſingulariū cognitōem hr̄e.Iō alij dixerūt ꝙ oīa ſingularia ꝓducūt̉ ex cauſis vl̓ibꝰordīatis ī naͣ: vn̄ cū apud āgelū ſint forme ordinis cāruꝫvniuerſi. ꝑ hō̓ formas oīa ſingularia cognoſcere pōt. ⁊ h̓vr̄ via Auicē. Sed tn̄ nō ē ſufficiēs ſcd̓m fidē noſtraꝫ: qꝛī cāis vl̓ibꝰ nō cognoſcitur aliquid ẜm ꝯditiōes īdiuiduales. vt .ſ. cognoſcat̉ ꝓut ē hic ⁊ nūc ⁊ ho. vn̄ dicit ip̄e Aui.ꝙ deus nō coguoſcit particularia particulariter. vt .ſ. hͦnūc eē: ⁊ nūc nō eē: ⁊ eſt ſil̓e de eo qui cognoſcit eclypſimī cauſis ſuis vl̓ibus qui nō cognoſcit hāc eclypſim ſcd̓mquod eſt hic: vt nūc īcipiēs: ⁊ nūc finiēs: niſi ſenſu percipiat. Et ideo ad hāc pōnem quidam addiderūt ꝙ ex applicatiōe harum ſormarū vl̓ium ad hoc particulare vl̓ illd̓determīatur āgeli cognitio: vt hoc ſingulare cognoſcat.Sed hoc iterum nō videtur ſufficiens: qꝛ hec applicatiovl̓ium cauſaruꝫ ad ſingulare: aut eſt ad ſingulare qd̓ eſt

ī ītellectu āgeli: ⁊ ſic ſuppoſito ſupponeretur illud d̓ quodubitatur .ſ. ſingularia eſſe in ītellectu āgeli vel ad ſingulare quod eſt ī re: ſicut dicere videtur: vt ſi lux ſolis eſſetītelligēs ītelligeret corpora: ad que radij ſui applicātur.hoc aūt eē nō pōt: quia cum cognitio nō. ſit niſi ẜm aſſimilatiōem: impoſſibile eſt ꝙ cognitio extēdat ſe vltra id inquo eſt aſſimilatio. ſi ergo lux ſolis vel ītellectus angeliaſſimilatur rei quā irradiat: hoc nō poteſt eſſe niſi vel eoꝙ illud qd̓ eſt rei recipitur in ītellectu: aut ī luce ſolis: ⁊hoc ip̄i nō ponūt: quia rediret prima poſitio: vel ex eo ꝙa ſole aliquid circa rem ponitur: ⁊ ſic nō cognoſceret dere niſi hoc quod circa eā pōit. ſicut ſi ſol cognoſceret naturam luminis: ⁊ nō propriam ratiōem huiꝰ vl̓ illius coloris: que eſt ex diuerſa recipientium proportione: ⁊ ſil̓retiam āgelus per hō applicatiōem propriam cognitiōeꝫde rebus nō haberet: cum propriam naturam ip̄i rei nōꝯferat. Alij vero dicūt ꝙ ex ꝯiūctiōe vniuerſalium quecogͦſcūt: reſultat cognitio parcularis ẜm ꝙ ex pluribꝰ formis ꝯgregatis reſultat quedam collectio accidētiū: quānō eſt reperire in alio. Sed hec etiam nō eſt ſufficiēs: qꝛforme īdiuiduatio nō eſt niſi ex materia. vnde qͣꝫtūcūqꝫforme aggregētur ſemper remanet collectio illa cōicabilis multis quouſqꝫ intelligatur per materiam indiuiduata: vnde cognitis ho formis aggregatis non cognoſciturſortes vl̓ plato. Et ideo al̓r dicēdum ꝙ eadem ratio ēcognitiōis ſingularium in deo ⁊ in angelis. vnde cōſiderādum eſt qualiter deus ſingularia cognoſcat: opꝫ enimillam virtutem qua cognoſcit ſingulare habere apud ſerei ſimilitudinem qͣꝫtuꝫ ad conditiones indiuiduantes:⁊ hec eſt ratio: quare per ſpeciem que eſt in ſenſu cognoſcitur ſingulare: ⁊ nō per ſpeciem que eſt in intellectu: oꝫautem vt apud artificem ſit ſimilitudo rei per artem cōdite ẜm totuꝫ illud quod ab artifice producitur: ⁊ ꝓpterhoc edificator per artē cognoſcit formam domus: quaminducit in materiam: nō autem hanc domū vel illaꝫ niſiper hoc ꝙ a ſenſu accipit: quia ipſe materiam nō facit: ſꝫdeus eſt cauſa rei: non ſolum qͣꝫtum ad formam: ſed etiāquātum ad materiam que eſt principium indiuiduationis. vnde idea in mente diuina ē ſimilitudo rei quātumad vtrūqꝫ .ſ. materiam ⁊ formam. ⁊ ideo per eam cognoſcūtur res: nō tātuꝫ ī vniuerſali: ſed etiam in particulari.forme aūt que ſūt ī mēte angeli ſūt ſimillime rōnibꝰ idealibus in mēte dīna exiſtētibus: ſicut deducte īmediateexēplariter ab eis. vnde per eas angeli cognoſcere poſſūtrerū ſingularia: qꝛ ſūt ſil̓itudīes reꝝ ēt qͣꝫtū ad diſpōnesmaͣles īdiuiduātes: ſicut ⁊ rōnes vel idee reꝝ exiſtentesAd primum gͦdd̓m ꝙ ītell̓s humanꝰ eſt vltimus(in mente diuina.in gradu ſub̓aꝝ intellectualiū: ⁊ iō ē in eo maxīa poſſibilitas reſpectu aliaꝝ ſub̓aꝝ intellectualiuꝫ: ⁊ ꝑꝑ hoc recipit lumē ītelligibile a deo debiliꝰ ⁊ minꝰ ſil̓e lumini diuini intell̓s: vnde lumē intellectuale in eo receptū nō ē ſufficiēs ad determinādum ꝓpriā rei cognitiōem: niſi ꝑ ſpecies a rebꝰ receptas qͣs oꝫ in ip̄o recipi formal̓r ẜꝫ modūſuū. ⁊ iō ex eis ſingularia nō cognoſcūtur que indiuiduātur ꝑ maͣm niſi ꝑ reflexiōem qͣꝫdā intell̓s ad imaginationē ⁊ ſenſum: du .ſ. ītell̓s ſpēm vl̓em quā a ſingularibusabſtraxit: applicat forme ſingl̓ari ī imagīatōe ẜuate. Sꝫī āgelo ex ip̄o lumīe determināt̉ ſpēs: ꝗ bꝰ fit ꝓpria rerūcognitio ſine aliqͦ alio accepto: ⁊ iō cū illud lumē ſit ſil̓itudo totiꝰ rei inqͣꝫtū ē exēplariter a deo traductū per hoſpēs ꝓpͥa ſingl̓ariū cognitio hr̄i p̄t: ⁊ ita pꝫ ꝙ ſcd̓m gradūnaͣe ītellectual̓ ē ēt diuerſus ītelligēdi modus. Ad 2ªdicendum ꝙ eſſentia diuina quāuis ſit actus purus: tamen ē ſimilitudo materie ſcd̓m ꝙ omne ens quātūcūqꝫ

c 3