CATILINAE

adnitente. M. Craſſo: qui eū ī ffeſtū inimicumGn. po. cognouerāt. Neqꝫ tamēſenatus ꝓuīciāinuitus dederat: quippę foedū hoīem a re. p. ꝓcul eſſe uolebat, ſimul quia boni conplures præſidium in eoputabāt. Etiā tū potentia pompeiformidoloſa erat. Sed is Piſo ī ꝓuīciā ab equitibꝰ Hiſpāis, quos ī exercitu ductabat, iter faciēsocciſus ē. Sūt ꝗ ita dicūt īperia eiꝰ iniuſta ſuperbia crudelia barbaros neqͥſſime pati. Alii āt equites illos, Gn. Pō. ueteres fidoſqꝫ clientes ex uolūtate eius Piſonem aggreſſos: nūꝗͣ Hiſpāos præterea, tale facinus feciſſe: ſed imperia ſæua multa antea perpeſſos. Nos eam rem in medio relinquimus: De ſuperiori couiuratiōe ſatis dictū ēIAtiſia, ubi eos, quos paulo āte memorauic cōuēiſſe uidet: tāetſi cū ſingulis multa ſæApe egerat tū ī re fore credēs, uniuerſos appellare cohortari & ī abditā ꝑtē ædiū ſeceſſit: arqꝫ ibi omnibꝰ arbitris ꝓcul amotis, orationē huTiuſcēodi habuit Ni uirtꝰ fideſqꝫ ueſtra, ſpectatamihi forēt nequaquā opportuna res cecidiſſet:Spes magna dominationis in manibus fruſtrafuiſſet: neqꝫ ego per ignauiam, aut uana ingēia,incerta ꝓ certis captarem: Sed qꝛ multis & magnis tempeſtatibus uos cognoui fortes fidoſꝗmihi: eo animus auſus eſt maximū & pulcherrimū facinꝰ incipere: ſimul ꝗa uobis eadem q̄mihi bōa malaqꝫ intellexi: Nā idem uelle idemnolle: eat res demū firma amicitia ē. Sed ego q̄

perius qūo res fieri nō potuiteo ꝙ catilina proꝑaſſet ſignū ante curiā dare cōiutatoribꝰ cū armati hoīes nō.dū cōueniſſent: itaꝙꝫ ut cōſilium illud diſſolutū fuiſſet Piſo ꝗ eius cōiuratōis princeps erat queſtor miſſus &ī hiſpaniā ꝓ p̄tore. Poſtea: poſtꝗͣ diſſolutū ē conſiliū coniurationis: ꝗa ī tp̄e n̄ conuenerāt armati cū catilia ſignum dedit. Piſo: eius coniurationis prīceps. Citeriorē his. duplex ē hiſpāia .ſ. hiſpania citra hiberū fluuiūque citerior ap pellatur & hiſpania ultra hiberum que ulterior appellatur. hic aūt Piſo in citeriotē hiſpaniāmiſſus ē pro p̄tore: cūqꝫ q̄ſtor eēt in urbe. Pro p̄tore loco p̄toris. Nitē. ut hæc ſibi prouincia dareturQuod ꝓ quia. Infeſtum: contrariū & aduerſumCn. Pom. cuius opes nimium plulꝗͣ uellet creſcere uidebat. Neqꝫ tamen ꝓ ꝗͣuis cralius nixus fuiſſet ut in prouinciam mitteretur, piſo, tamen ſenatus non contra uoluntatem ſuam conceſſerat. Inuitus: contra uolūtatem ſuam. Fœ. pernitioſum.& crudelem. Procul a re. P. remotum a re. P. pōpeii: a quo aliquid pernitioſum metuebat rei. P.potētia: nāqꝫ pompei ultra opes ciuitas exercuiſſeuidebatur: itaqꝫ timebatur ne periculum aliquodrei. p. inferret. In eo: piſone. Etiam tum iam. tūuſqꝫ eo tēpore. Erat formi. timebatur & ideo ſibiaduerſariū pari uolebāt. Quos ductabat: quosipſe dux habebat ī exercitu ſuo. Iter faciēs: agmēexercitus ducens in hiſpaniam occiſus eſt. Suntſ. aliqui qui dſicunt cauſam cædis fuiſſe ꝙ nimiscrudeliter piſo imperabat hiſpanis: & propter eācrudelitatem eā interfeciſſe. Eius: piſonis. Iniuſta: ultra iuſtitiam. Superbia .i. arrogātia. Crudelia: plena crudelitatis. Barbaros: hiſpanos. aliidicūt non tam fuiſſe crudele imperiū piſonis cauſam ꝗͣ caritatē pompeni: qua milites illi commotiꝙ quondam ſub pompeii militauerāt uoluntateipſius pompeii piſonem interfecerunt ueteres antiquos. Fidos: fideles. Clientes: qui ſub clientelapom. ante fuerant: & hæc eā eſt cur dicant hoc facimus cā pompeii factum fuiſſe. Nūqͣ hiſpanoshiſpani autem nūqͣ hoc facinus commiſerunt: utimperatores ſuos interfecerēt: ergo credēdū ē necnūc auſos fuiſſe niſi ut pompeio obſequerēt̉. p̄terea p̄terꝗͣ ꝙ piſonē īterficeret. Sæua imp. anteaperpeſ. ergo arguit auctoritate pompeii eū fuiſſeut piſo interficeretur. Eā rē in me. re hoc aliorūuolumus eſſe iudiciū. Suꝑiori coniuratiōe: cuiuspriuceps erat piſo. Tametſi. i. quāuis.c Atilina ubi eos quos. i ſenatorii ordinis& equeſtris hoīes: Cū ſingulis multa: ꝗͣuis ſingulos ſæpe alloquutꝰ fuerat. In te fore. i. inutilitate rei fore. Vniuerſos appe. alloqui ſimuloēs. Cohortari .ſ. uniuerſos. In abditā ꝑtē .i. īſecretā ꝑtē: ne ſua uerba ꝑcipi poſſent: niſi ab iſtis qui ſimulcū eo cōuenerāt. Ibi in ea parte eorū ſecreta. Arbitris .i. omnibus expulſis præter eos qui ſecū conſenſerant. arbitri proprie dicuntur qui aliene rei quaſi teſtes interſunt. Niſi ueſtra uirtus. In hac oratione captatbeniuolentiam ab auditoribus laudat .n. eos a fortitudine atqꝫ fidelitate: captat. n. beniuolentiam a re ipſa:ſed ꝑ īſinuationē. Nā cū rē ſceleratā aggreſſurꝰ ſit dicit ſe facinꝰ pulcherrimū atqꝫ honeſtiſſimū factuꝝ eē.Niſi ueſtra: Cæpit bēiuelētiā ab auditoribꝰ: quorū uirtutē & fidē laudat fides fortitudo ai. Expectata ſa foret ſatis ꝓbata. Neqnaꝗͣ fruſtra neqꝫ ego ſi uos ignauos & uāi ingēit hoīes eē cognoſceremꝰ: ego n̄ relinq̄rēcerta ꝓ īcertis ignauiā uulgo dicit̉ uilta de aīo. Vana ingēia: leua & inconſtātia. Sed ꝗa multis magnis: eccerē ꝓ re dicit .n. coniurationē: ꝗͣ tractare cœpit facinꝰ maximū atqꝫ pulcherrimū eē. Tēpeſtatibꝰ: ꝑiculis:tēpeſtas hoc loco ſignificat ꝑiculū. Fortes fideleſqꝫ: fortitudīe & fidelitate præſtātes ei: iō maximū ad qͣntititatē pulcherrimū ad qͣlitatē referēs: Vult .n. n ſolū magnū: ſed ēt honeſtū eē hoc facimꝰ ꝗd̓ incœpit: ut in ſequētibꝰ oſtēdit: ſimul ꝗa alias rationes affert cauilina cur his iuuēibꝰ confiſus fuerit: dicit .n. præterea uobisconfiſus ſum: quia nihil mihi utile ē neqꝫ pernitioſum ꝙ non uobis quoqꝫ. Simul: ꝗa auſus tantum & tamhoneſtum facimꝰ aggredi. Nā idē uelle: prœterea fidē maximam uobis adhibuſ: ꝗa ꝙ uobis utile atqꝫ ꝑnitioſum eſt nihil quoqꝫ & ob eam rem ſequitur: ut id uelitis qd̓ ego: ſed ꝗa idōuelle atqꝫ nolle firma eſt amicitia relinquitur ut unbis fidem maximam adhibeam: quibª eadē ſunt bona atqꝫ mala quæ mihi eſſe uidetis.

bi i ii