Tituli libri primi
De capitis diminutione.Supͣ titu. proxi. habita fuit mentio decapitis diminutionē Ideo de ip̄a incidenter hic ponit hāc rubricā. Eſt āt capitis diminutio pͥoris ſtatus ꝑmutatioff. e. l. i. et. jͣ. e. in prin. et ita caput poniturꝓ ſtatu Statꝰ āt a qͥbuſdā dr̄ hoīs conditio in qua plurimū p̄t. vel appellat̉ ſtatus libertas et ciuitas vel ciuitas ſolavel patria ptās vel ſua ꝓpria ptās velius. Tria eī ſunt que habemus p̄cipuelibertatē et ciuitatē et familiā. Un̄ diſtinguit̉ capitis diminutio quia alia eſtmaxima. alia media. alia mima. Maxīa ēcū qͥs amittit ciuitateꝫ et libertatē vt ſidamnet̉ in metallū vel ſi maior xx. ānispatiat̉ ſe venūdari ad p̄ciū ꝑticipanduꝫvel ſi manumiſſus reuocet̉ in ſeruitutēex ingratitudine. Minor ſiue media capitis diminutio eſt cū ciuitas amittit̉ etlibertas retinetur vt in his qͥ deportāt̉in inſulā. Minima ē cū libertas et ciuitas remanet. ſed ſtatus hoīs circa familiā cōmutat̉ ſiue quia pͥmo erat in aliēaptāte et emancipat̉ ſiue qꝛ pͥmo erat ſuiiuris et poſtea adoptat̉ vel arrogatur.jͣ. e. §. ij. et iij.De legitima pr̄onoꝝ tutela.Dictū eſt sͣ de legitima tutela q̄ defert̉agnatis ex ꝟbis et ſnīa legis xij. tabul̓.nūc vult tractare de legitima pr̄onoꝝtutela q̄ defert̉ patronis circa perſonasimpubeꝝ libertoꝝ ex ſnīa legis et interp̄tatione xij. tabu. tm̄. jͣ. e. ꝑ totū.De legitima parētū tutela.Quia etiam parentū legitima tutela exmente legis xij. tabulaꝝ exemplo pr̄onorum tutele deſcendit Ideo ponit de ea¶ De quo ſciendū ꝙ qn̄ pater filiū ſuūimpuberem emancipauit ip̄e filij ſui legitimā nanciſcit̉ tutelam vt. jͣ. eo. ꝑ totū.De fiduciaria tutela.Quia fiduciaria tutela etiā legitima eſt
Ideo de ea hic ponit ¶ De quo ſciēdūꝙ qn̄ parētes impuberes ſuos liberosemancipant eoꝝ nanciſcunt̉ tutelā ⁊ parentibus mortuis liberi eoꝝ virilis ſexus qͥ tn̄ legitime etatis fuerint videlꝫxxv. ānoꝝ et alias habiles tutores fiuntimpubeꝝ quoꝝ parens prius fuit tutor.jͣ. e. ꝑ totū. et hoc ꝓcedit ſiue iſti liberinūc tutores remanſerūt in ptāte ſiue etiam fuerunt emancipati. Idem etiaꝫ ſiimpuberes remanſerūt in poteſtate. dūtn̄ poſt mortem parentis non ſunt recaſuri in poteſtatem ſui patris quia tuncſemper ſunt in fiduciaria tutela ẜm gl.hic̄. in verbo liberi. et vocatur hec tutela fiduciaria quia lex fiduciam habet defratre ꝙ ſuorum fratrū et ſororum et aliorum qui in poteſtate vel tutela vt p̄mittitur fuerunt ſui parentis fiduciagerere debet tutelam.De attiliano tutore vel eo qͥ ex lege iulia et ticia dabatur.Dictū eſt sͣ de tutela teſtamentaria ⁊legitima. ſed quia deficientibus eis dat̉tutor per iudicem. Unde hic poniturde datiua tutela et quia datiua tutelacommittebatur olim ꝑ legem attiliamet iuliam et ticiaꝫ. Ideo ponit hic de attiliano tutore vel de eo qui dabatur exlege iulia et ticia. Olim enim ex lege attilia rhome committebatur datio tutoris pretori vrbano et maiori ꝑti tribunoꝝplebis. in prouincijs aut p̄ſidibusearum ex lege iulia et ticia poſtea deſierunt dari tutores ex legibus illis quiaſemiplene tractabant de huiuſmodi cōmiſſione tutele. Unde conſules hec oīafacere inceperūt et pretores ex auctoritate conſtitutionū idem fecerunt ſꝫ hodie qui iudices dare poſſunt. vide quoddixi. C. qui dare tu. poſ.De excuſationibus tutorum et