Druckschrift 
Tractatus et sermones
Seite
152r
Einzelbild herunterladen
 

ſenſatio ſint determinata numero.ſciꝫ aut caro/ aut aquā/ aut aer.ecium ſenſibilia per iſta media ſintterminata numero. quia omne qd̓ſentitur per carnem. aut eſt tangibile aut guſtabile: omne quod ſentitur cierem vel aquam/ aut vtrēqꝫ. eſt ſonus/ odor/ vel color. oportetſcd̓m hūc numerum eſſe numerumſenſuum Tercia pars de ꝯueniēſenſuū. Conueniūt autem dictiſenſus in aliquibus conditiōibꝰ Primo quia omnes ſunt vires paſſiueſentimus enī uitus ſuſcipientesextramittentes. ꝓpter hoc obiectōeoꝝ dicuntur paſſibiles qualitates/qꝛ in ſenſu faciūt paſſiones: nec tamen ideo dicutur virtutes paſſiueqꝛ non ſint potentie actiue. Secūdo quia omnes ſunt perceptiui ſīgularium/ non vniuerſalium. eciam obiectorum pn̄tium abſētium. Tercio qꝛ ad hoc actuſentiant quatuor requirūtur. duo exparte ſēſus/ ſciꝫ ſpecies organū:duo extra/ ſciꝫ obiectum mediumEt ex parte ſpeciei requiritur conueniens proportio ſenſibilis ad ſenſum. Ex parte organi requiriturſit ꝯuenienter diſpoſitum. Ex porte obiecti requiritur conueniens preſentia: ex parte medij conueniēsdiſtantia. quia ſenſibile poſitum ſupraſenſū non ſentit̉. Et iſtis circūſtācijs poſitis ſenſꝰ non errat circaſenſibile ꝓpriū. hoc in magnate ſiue in magno gradu. vt exponitcomentator. Quarto cōueniuntquia oēs vnā habent originem. ſcili15cet ſenſū cōem/ quo velut centroquaſi linee q̄dā exeūt Quarta ꝑsde differētic ſēſuū Differūt at iſtiſēſꝫ eciam in aliqͥbꝰ Primo in organorū medioꝝ obiectoꝝ diuerſitate Secūdo differūt vtilitate. qꝛ duoilloꝝ/ ſcꝫ factus guſtꝰ ſunt incigisneceſſarij. alij ſunt ad bene eſſe aīolis ad ſcientium acquirendā Perguſtum enum diſcernimꝰ cibū bonūa nociuo: per factū corruptiuū & corruptiuo. Ideo hijs duobꝰ ſenibus ingenicuit natura mediū ītriſecū ꝓpter eoꝝ neceſſitatē. alijs autmediūi extrīſecū. Tercio differūt generalitate. qꝛ factꝰ eſt in mēbrisbus ī oībus aīalibus. Quarto inapp̄hendēdi retinendi verietate/qꝛ viſus cicius / velociꝰ/ remotiusapp̄hendit. tactꝰ aūt qꝛ groſſior eſtapp̄henſa fortiꝰ tenet Hec ſūt ergogenerales ꝯueniētie differēcie ſenſuū/ quāuis alique poſſint elie aſſignari. Quinta ꝑs De viſuSed dicendum eſt particulariter devniuſcuiuſꝫ ſenſus organo/ medioobietto. Et primo de viſu tanꝙͣ denobiliori Organū ergo viſꝰ ē oculꝰad que ꝑuenit neruꝰ optitꝰ ꝓtēſusa cerebro vſqꝫ ad pupillā que mittitur ſpūs viſibil̓ reupiēs ſpēs viſibiles ab humore criſtallino. eſt inpupilla. Sic igitur videmꝰ oculo/ ſꝫinſtrumentaliter. viſu aūt ſiue ꝟtute viſiua videmus effectiue prīcipoliter: ipſa vero viſione videmꝰ formaliter ſit de alijs ſēſibꝰ ꝓportionaliter eſt dicendum. Mediūp̄terea huiꝰ ſenſus eſt aer vel aqua