Titulus.IX.
terraꝝ orbē lacerationes ſanctorūqꝫ cedes egeratradix illa miſeriaꝝ noſtraꝝ gothoꝝ gēs que ab īꝑatore valente in fedus recepta fuerat: propter ītollerabilē auariciā maximi ducis: fame ⁊ iniurijſcōpulſi in arma ſurgentes: primo victo valentisexercitu ſeſe ꝑ trachias diffuderūt: omnia incendijs: rapinis: cedeqꝫ vaſtantes. Quibꝰ cognitisvalens antiochia egreſſus cuꝫ aduerſus gothosbellum inſtrueret: ſera peccati penitentia ſtimulatus. clericos ep̄os. ceteroſqꝫ ſāctos: quos ip̄e prauo ductus cōſilio a ſedibꝰ ſuis expulerat: reuocari ab exilio imꝑauit. ¶ Itaqꝫ xv. imperij eiꝰ anno lachrymabile illud bellū in trachia cuꝫ gothisiā tunc virum exercitatione rerūqꝫ abundātia inſtructiſſimis geſſit. Ubi ad primū ſtatim gothorū impetū ꝑturbate romanoꝝ equitū turme: nuda peditū deſeruere p̄ſidia. Que mox hoſtiū eqͥtatu circūdata ac ſagittaꝝ nubibus obruta: cumamentes hūc illucqꝫ fugitarent: funditꝰ ceſa ſunt:Ipſe autē imꝑator valens in fugā verſus: ſagitta ſaucius cuꝫ nimio dolore ſepe equo dilaberet̉:egre in cuiuſdā villule caſam a ſuis deportatꝰ eſtCūqꝫ ibidē laterēt: ab inſequentibꝰ hoſtibꝰ deprehenſus ſubito igne cōſumptꝰ ē. Iuſto dei iudicioab illis igne crematꝰ quos igne ꝑfidie arriane cremauerat ipſe. Et ip̄i illū viuū incenderūt: qͥ propter eū etiam mortui vicio erroris arſuri erant:Gothi ꝟo ociſo imꝑatore ac plena potiti victoriaiam ſecuri ad vrbē cōſtantinopolitanā ꝓperantCunqꝫ illā potentiſſimā vrbiū obſidione cōtinuacoartarēt: dn̄ica valentis vxor auguſta multa pecunia largita ab vrbis vaſtatōe hoſtes ſubmouitimperiūqꝫ cognatis qͥ occidētale gubernabāt imperiū fidelit̓ ſeruauit. ¶ Et in hoc Hierony. finitcron. ſuā quā ſecutus eſt vbi dimiſerat EuſebiusEt ꝓſequit̉ exinde eā poſt Hiero. Proſper. Beda ⁊ ſigiſbertus monachus.Capitulū. VIIAlente imperato.¶ v re heretico occiſo a gothis: gratianuseius nepos: ⁊ valentiniani ſenioris filius: qui cū valentiniano filio p̄dicti valentiniani ⁊ fratre ſuo occidentale regebat imꝑiuꝫ: romani faſtigij obtinet principatum. Cepit aūt imꝑareanno domini. ccclxxxj. ⁊ imꝑauit ſex annis poſtmortē patrui eius. ¶ Fuit autē gratianus hic vtteſtat̉ Iacobꝰ de col̓. literis nō mediocrit̓ eruditꝰcarmē facere: ornate loqui more rhetoꝝ cōtrouerſias explicare. Erat pret̓ea armis exercitatiſſimꝰNā qͦtidie ſe more maioꝝ ſpiculis ac miſſilibꝰ exercebat. Fuit inſuꝑ vini ꝑcus: cibi ſomniqꝫ ac libidinis victor. Et vt dicūt hiſtorie: cūctis bonisactibꝰ plenꝰ: ſi circa curā reipublice ſerio ſuis animū occupaſſet: a qua alienus nō volūtate ſed exercitio fuit. ¶ Cum igit̉ poſt mortē valentis ī oriente collapſum ſtatum reipublice videret: eadē ꝓuiſione qua quondā nerua electus ē imꝑator perquem reſpublica reꝑata eſt ꝑ traianū: ip̄e gratianus accitū ab hyſpania theodoſiū: fauentibꝰ cunctis apud ſmirmū purpurā induit: ⁊ in ꝯſortium
imperij aſciuit: ip̄mqꝫ orientalibꝰ ꝓuincijs p̄fecitIta theodoſius factus imꝑator: afflictā rēpublicam ira dei: reꝑandā credidit miſcd̓ia dei. Namomnē ſui fiduciam ad ſpem chriſti conferens: maximas illas ſciticas gentes maioribus antea formidatas: ab alexandro quoqꝫ magno euocatas:ac tūc maxime fortiſſimas: vtpote que occiſo romanorū principe valente: ⁊ cōtrito romano exercitu romanis equis armiſqꝫ ſtructiſſimas: hoc eſtalanos: hunos: taphalos: gothos: incunctanteraggreſſus: magnis multiſqꝫ p̄lijs vicit ac domuitTrachiāqꝫ ac orientem pro magna parte ab hisnationibus occupatum liberauit: atqꝫ ab oī bellorū ſtrepitu eripuit. Quibus glorioſe geſtis volente gratiano triumphans conſtantinopolim eſt ingreſſus. ¶ His ita geſtis ⁊ cōpoſito orientis ſtatu: gratianus ad partes occidentales ſe contulit.relicto conſtantinopolim theodoſio: qui paruamſuorum manū cōſiderās: ne eā aſſidue bellandodeterreret: fedus cum athalarico rege gothorumpercuſſit. Qui nō multo poſt tempore conſtantinopolim ad theodoſium venit: quem ille mira cūbenignitate ſuſcepit. Cū autem athalaricus ipſevrbem intraſſet: ⁊ ciuitatꝭ edificia: ⁊ qͣꝫ exornatosqui ad diē feſtū cōuenerant aſpexiſſet: ac ꝑ ſin gula mente attonitus inhereret: tandē imperatorisaulā regiam intrauit. Cunqꝫ ibidē obſequia officiaqꝫ diuerſa conſpiceret: cōuerſus ad theodoſiūdixit. Sine oubio deus terrenus es o imperator:cōtra que quicunqꝫ manum eleuare auſus fuerit.ipſe. ui ſanguinis reꝰ exiſtet. Cunqꝫ rex gothorūCōſtantinopolim morā traxiſſet rebꝰ exceſſit humanis. Cuius exequias imꝑator ip̄e precedēs: digne ip̄m tradidit ſepulture. Poſt cuius mortemoēs gothorū gentes benignitatē ac munificētiaꝫceteraſqꝫ theodoſij ꝟtutes cōſpicientes: ſe voluntarie romano imperio dederunt. Quo poſtea tēpore gens parthoꝝ qͥ adhuc victo iuliano ac ml̓ctatis romani īperij finibꝰ feroces erāt: vltro ꝯſtātinopolī ad theodoſiū miſer̄t legatos pacꝭ feduspoſtulātes: qͥbꝰ mira cū alacritate ſuſceptis cumeis fedus percuſſum eſt. ¶ Igitur pacato oriente non quieuit optimus imperator iuſtiſſimis acmiſericordiſſimis legibus. laboranti eccleſie aduerſus impios ſubuenire: quaꝫ valens hereticusarrianis fauens vehementer afflixerat. Cuius eccleſiie membrum pius imperator eſſe magis qͣꝫ interris regnare gaudebat. Inſuper ⁊ ſimulachragentium vbiqꝫ euertēda precepit: ſatis intelligēsterrena munera: non in demonum ſed in dei verieſſe poſita poteſtate. Nec ml̓topoſt ſubactis barbaroꝝ nationibus: archadium filium ſuū cōſortēfecit imperij.Fodem temporeᵐ. §. I.quo theodoſius orientale moderabat̉ imperium⁊ gratianus cū fratre ſuo valentiniano iuniori occidentale optimis legibꝰ tuebantur: ac lapſā rempublicā reparabāt. Maximus quidā ex romaniſducibꝰ: vir quidam probus ⁊ ſtrenuus vt quidāvolunt per oīa octauiano auguſto ſimilis: niſi cōtra ſacramētū fidem fregiſſet: in gallijs tyranni-