Liber

beati Ioannis: videlicet apoſtoli⁊ euangeliſte: qui ſacramenti huiꝰrem geſtam narrans ⁊ ordinem ineuangelio ſuo dixitª. Ad ieſum autem cum veniſſent vt viderunt eūiam mortuum non fregerunt eiuscrura: ſed vnus militum lancea latus eius aperuit: ⁊ continuo exiuitſanguis ⁊ aqua: ⁊ qui vidit teſtionium perhibuit: ⁊ verum eſt teſtimonium eius: ⁊ ille ſcit quia veradicit vt ⁊ vos credatis. ¶ Nosigitur ad tam preclarum teſtimonium ac ſanctorumᵇ patrum ⁊ doctorumᶜ cōmuneꝫ ſententiam apoſtolice conſiderationis ad quaꝫ dūtaxatᵇ hͨ declarare pertinet: aciemconuertentes ſacro approbāte cōcilio declaramus predictuꝫ apoſto

lum ⁊ euangeliſtam Ioannem rectum in premiſſis facte rei ordineꝫtenuiſſe: narrando ꝙ Chriſto iammortuo vnus militum lancea latꝰeius aperuitᵉ. ¶ Porroᶠ doctrinam omneꝫ ſeu poſitionemᵍ temere aſſerentem aut vertentem in dubiumʰ: ꝙ ſubſtātia anime rationalis ſeu intellectiueⁱ vere ac per ſe humani corporis non ſit forma: velut erroneaꝫ ac veritati catholiceᵏinimicam fidei: predicto ſacro apꝓbāte ꝯcilio reprobamꝰ diffiniētesvt cūctis nota ſit fidei ſynce̓ v̓itas:ac p̄cludat̉ vniuerſis erroribꝰ adtus: ne ſubītrēt: ꝙ ꝗſꝗs deīceps aſſerere defendere ſeu tenere ꝑtinaciterˡ p̄ſūpſerit: ꝙ aīa rōnalis ſeu intellectiua: nō ſit forma corꝑis hu-

iure vel vere per hoīem figurat̉ Mattheus: quia cepit ab humana generationeMarcus per leonem: qꝛ cepit a clamore in deſerto. Lucas per vitulum: qꝛ cepita ſacrificio. Ioannes vero digne per aquilā: qꝛ cepit a diuinitate xp̄i: ſicut enimLaquila cūctis auibus alat: ⁊ irreuerberatis oculis ſolis radios intuet̉: ſiciſte altius ceteris aſcendiens. In principio erat verbum: ⁊ verbum eratapud deum ⁊ deus erat verbum: dum in ipſam diuinitatis ſubſtantiam intendit: quaſi more aquile oculos fixit inſolem.a ¶ Dixit. xix. diſtin. c. i. ad fi. ⁊ad litteram hic ponitur textuseuangelij quem gloſare nō eſtb ¶ Sanctoꝝ .ſ. Aug. ſuꝑ Io.meum.ſermone. c. xx. ⁊. xv. de ciui. dei.c.xxvi. ipſe ⁊ Ambro. ſuꝑ epiſtola ad roma. ⁊ theophili ſuꝑmnec. ¶ Doctoꝝ. vt thome. iij. parte. q. lxi. ar. v. Scotus ſuꝑ. iiij.ſenten. Fertur etiam ꝙ tempore concilij congregati fuerūt adhoc theologi doctores per clenentem qui hoc tenuerūt.d ¶ Dūtaxat. de baptiſ. maio.res. in prin. cū ſuis concor. nonob. lxxix. di. c. ij. vt ibi no.e ¶ Aperuit. ſequebat̉ in conſtitutione concilij ēt correcta ⁊ inaudiētia publicata: vt dixi ī ꝓemio: ꝙ textus matthei qui dicebatur in quibuſdā libris antiꝗs ſub alio ordine hoc narrare per anticipationē intelligi ⁊ exponi debebat ⁊ hoc remouit Io. forte ex eo ꝙ ille tex. ī mattheo cōiternō habetur: ⁊ anticipatio dicit̉ ab an̄ ⁊ capio. cū .ſ. an̄ capit̉ vel ponit̉ poſtmodū.sͣ. de reſcrip. cām. Sed q̄rit̉ quid valet ad fidē hoc diſputaſſe qd̓ hic dicit̉ d̓ ordine? ſine dubio cōiunx xp̄eſia que regenerat deo genitos. ita formari poteratꝑ plagā ⁊ vndas fluētes xp̄o viuente ſicut xp̄o mortuo: nec in hoc diſputatio hecreſpicit fidē: ſed opinio hec dānata detrahit miraculo. euidentius enim fuit miraculū hoc de corpore mortuo ꝙͣ de viuo manaſſe. Itē detrahit figure h̓ poſite. vt.sͣ. dixi. Item detrahit fidei Io. euangeliſte qui vltimus euangeliū ſuū ſcribensnotabil̓r exp̄ſſit hūc ordinē: ⁊ his reſpectibus cōciliū hunc ordinē approbat.f ¶ Porro ſcd̓a pars que duo facit: primo quandā opinionē reprobat. ſecūdo illam pertinaciter tenētes hereticos iudicat.g ¶ Poſitionē. vtūtur theologi ⁊ artiſte hoc verbo quo ēt nos vtimur: de ꝯfeſ..c. i. vbi de hoc ſatis. li. vi. fatet̉ autē ꝗs ⁊ credit id qd̓ ponit: de iureiu. c. vlt. e. li.h ¶ In dubiū. de hereticis. dubius.i ¶ Intellectiue. de ſenſitiua .n. ⁊ vegetatiua nō fuit opinio: ſenſitiua .n. qua ſentimus ꝑ ſenſus corporeos certū ē ꝙ corrūpitur corpore corrupto: ⁊ ſic nō pōt dubitari ꝗn ſit de corporis forma. Idem de vegetatiua qua vegetamur nutrimuꝫ⁊ augmentū ſumimus: in prima cōicamus brutis: in ſcd̓a etiā plātis. Sꝫ de ītellectiua vel rationali fuit ꝯtraria opinio que precipue fundabat̉ ſuꝑ rōne p̄dicta.Cū enim vniri nō dico accidētal̓r ſed ꝑ ſe ⁊ eſſentialiter ſit īſeparabiliter vniri: ergo forma nō pōt eſſe ſine materia ꝓpria: ſed aīa intellectiua cum ſit incorruptibilis remanet corrupto corpore corpori nō vnita: ergo non vnitur corpori vt forma ꝑ ſe eſſentialiter. Sꝫ anteꝙͣ huic īductioni reſpondeā eſt ſciendū: ꝙ opinio h̓approbata ꝓ qua facit de cele. miſ. in quadā: ſic ꝓbatur ẜm philoſophum. viij.metha. Differentia. ſumitur a forma rei: ſed differentia cōſtituta hoīs ē rōnale:quod de hoīe dicit̉ rōne anime intellectiue: ergo ipſa eſt hoīs forma. Itē demonſtratur ex ratione ſpeciei humane. natura .n. rei oſtenditur ex ipſius operationeꝓpria v̓o operatio hoīs inquātū homo eſt ītelligere: oportet ergo ꝙ ſortiat̉ ſpēꝫẜm illud qd̓ ipſius operis eſt pͥncipiū: ſortitur aūt ſpēm vnūquodcūqꝫ ꝑ ꝓpriaꝫformā: ex quo relinquit̉ ꝙ principiū intellectiuū vel aīa ītellectiua ſit ꝓpria hoīsforma. Sed aduertendū ꝙ quanto forma eſt nobilior: tanto plus dominabiturmaterie corporali: ⁊ minus ei īmergitur: ⁊ plus eum excedit ſui virtute: vnde anima vegetabilis pluſꝙͣ forma metalli: ſenſibilis pluſꝙͣ vegetabilis. Intellectualis ergo ī nobilitate vltima intantū excedit in hoīe in materiā corporalem: ꝙ hꝫaliquā operationē ⁊ virtutem in qua corporalis materia non cōmunicat: q̄ virtus dicit̉ intellectiua. Demonſtrat etiā id Ariſto. ij. de anima: ꝗa id quo primūaliquid operat̉ eſt forma illius cui operatio attribuitur: ſicut quo primo ſanaturcorpus eſt ſanitas: quo primo ſcit aīa eſt ſcīa: ſanitas ergo eſt forma corporis: ⁊ſcientia forma eſt anime ad corporis vnionem. Scd̓o inducebant id quod dicitphiloſophus. iij. de aīa. anima ergo eſt forma cōporis: ⁊ ſciētia ē forma anime.Certum eſt aūt ꝙ primum quo viuit corpus eſt anima ⁊ cum vita manifeſteturẜm diuerſas operationes in diuerſis gradibus viuētiuꝫ: id quo primo oꝑamurvnūquodqꝫ illorum operum vite eſt aīa. Anima enim eſt quo primo nutrimurſentimus ⁊ mouemur ẜm locum: ergo ſimiliter id quo primo intelligimus ſiuedicatur ītellectus ſiue aīa intellectiua eſt forma corporis. Et hoc negans oportetꝙ inueniat quomodo iſta actio ei ꝯueniat: experit̉ .n. ꝗſquis ſeipſum eſſe ꝗ ītelligit. Attribuit̉ aūt actio alicui tripliciter: ut patet. v̓. phy. aut ẜm ſe totum: ſicutmedicus ſe ſauat: aut ẜm partē ſicut hō videt ꝑ oculum: aut ꝑ accidens: ſicut di-

cimus ꝙ albuꝫ edificat: ꝗa accidit edificatori eſſe albu. Cuꝫ ergo dicimꝰandreā intelligere: certū eſt hoc ſibi nō attribui per accidens: cum hoc īꝙͣtuꝫ eſt hō de ipſo eſſentialiter predicetur: ergo aut oportet dicere ꝙ intelligat ſecūdū ſe totum: qd̓ etiā poſuit Plato dicens hoīem eſſe animā intellectiuā: aut dicere oportet ꝙ intellectus ſit aliqua pars ipſius anime: primū ſtare nō poteſt: quiaidem ipſe hō eſt ꝗ percipit ſe ītelligere ⁊ ſentire:ſentire vero nō poteſt ſine corꝑe: vn̄ oportet animā ſenſitiuā eſſe aliquāhoīs parteꝫ: relinquiturergo ꝙ ītellectꝰ quo andreas intelligit ſit pars.ipſius andree: ita ꝙ ītellectus aliquo modo ipſicorpori vniatur. Et licetaliqui dixerint hāc vnionē ꝑ ſpēm eē intelligibileꝫ: q̄ duplex hꝫ ſubiectūītellectum poſſibilem: ⁊phantaſmata: alij āt ꝙintellectꝰ vt motor vnit̉corpori: qd̓ vanū eē pacet multis rōnibꝰ: ⁊ iſtedue ſufficiant: ītellectusnon mouet corpus niſiper appetitū: cuius motio non preſupponit operationeꝫ intellectus. Nōergo ideo intelligit. a. qꝛmouetur ab intellectu:ſed potius econtrario ꝗa intelligit: ideo ab intellectu nō mouetur: ꝯcludit̉ergo ꝙ vnitur vt eſſentialis forma. Itē ſi aīa ītellectiua ſe haberet vt motor: certū eſt ꝙ nauis pōt eſſe ſine nauta: qui ſe hꝫ ad eam vt motor: ergoetiā poſſet eē ꝙ xp̄s corpus humanū ſine anima ſumpſiſſet: qd̓ eſt ꝯͣ fidē:ſupra eodē. c. ⁊ ſupra eodē firmiter. Cū ergo pͥncipaliter incarnatio ordīetur ad ſalutē anime: inutilis fuiſſet īcarnatio ſi anima nō eſſet eſſentialiscorporis forma: ⁊ ꝑ hoc vides rōneꝫ quare opinio hic dānata iudicat̉ heretica: quia eſt ꝯͣ fidē incarnationis: eſt etiā ꝯͣ fidē reſurrectionis: hꝫ enim fides ꝙ reſurgemus cū corporibꝰ que nūc geſtamꝰ: vt patet. eo. ti. c. firmiter ī fine prime partis: ſed ſi aīa nō eſſet eſſentialis forma corporis: ad ꝗdreſurgerent corpora nō videmus. Tenentes opinionē hic reprobataꝫ primo inducebant quod in principio dixi. Ad quod rn̄detur ꝙ ſecundū ſe cōuenit aīe corpori vniri: ſicut ẜm ſe cōuenit corpori leui ſurſuꝫ eē: ⁊ ſicut leue manet cū a loco ꝓprio fuerit ſeparatū cuꝫ aptitudine ⁊ inclinatione adꝓpriū locum: ita anima humana manet in ſuo ꝓprio eē: cum fuerit a corpore ſeparata habens aptitudinē ⁊ inclinationē naturalē ad corꝑis vnionem. Secūdo īducebāt quod dicit philoſophus tertio de anima: ꝙ intellectus eſt ſeparatus: ⁊ ꝙ nulliꝰ corporis eſt actus: ergo nō vnitur corporivt forma. Sed dic ꝙ philoſophus intelligit ſeparatū ꝗa intellectus nō eſtvirtus alicuius organi corporalis: ſicut virtus viſiua oculi: conſtat ⁊eniꝫꝙ intelligere non eſt actus qui poſſet exerceri per aliquod organuꝫ corporale ſicut viſio: ſed eſt in materia: inquantū ipſa anima cuius eſt h̓ virtꝰeſt hoīs forma ⁊ terminus generationis humāe. Et ꝙ ſit in materia probatur ſecūdo phyſicorum: qꝛ homo generat hoīe m. dicitur ergo anima ītellectiua ſeparata ſecūdum virtutē intellectiuaꝫ que nō eſt alicuius organi corporalis. Et ſic etiam reſpondetur ad id quod tertio dicebant: ꝙ ſi intellectus vniretur corpori: vt forma: cum omne corpus habeat determīatam materiaꝫ: ſequeretur ꝙ intellectus haberet determinatam materiaꝫ:⁊ ſic nō eſſet cognitiuꝰ omnium: quod eſt cōtra rationeꝫ intellectus. Seddico ꝙ hoc procederet ſi virtus intellectiua eſſet actus organi corporalis.fateor enim ꝙ actus illos: viſus cum oculo: tactus cum manu: ⁊ ſimilesbene oportet limitari ex materia: ſed cum anima intellectiua his organisnon vtatur: limitationi non ſubiacet. Dicebant quarto ꝙ cum anima ſitquid ſubſiſtens ⁊ habeat eſſe ẜm ſe: ergo alterius forma eſſe nō poteſt: qꝛforma dat aliquod eſſe. ⁊ ſic eſſe forme nō eſt ipſius forme ſecūduꝫ ſe. anima ergo intellectiua habens eſſe ſuum ſubſiſtens non vnitur corpori vtforma. Ad quod reſpondetur ꝙ anima intellectiua illud eſſe in quo ſubſiſtit communicat corporali materie: ex quo materia ⁊ anima intellectiuaſit vnum: ita ꝙ illud eſſe quod eſt totius compoſiti eſt etiam ipſius anime: quod non eſt in alijs formis que non ſunt ſubſiſtentes: ⁊ propterhoc anima humana remanet in ſuo eſſe deſtructo corpore: non autemalie forme. Curioſus qui hoc plenius diſquirere vellet videat in ſummaTbome parte prima queſtione ſeptuageſimaſexta. in principio. Ioannes andree.k ¶ Catholice fidei quod ſequitur: ⁊ poſtpoſitum fuit vt euitaret̉ hiatꝰ qd̓ꝓprie in rethorica dicit̉: cum vocalis eadē ſeꝗtur vocalē.l ¶ Pertinaciter. ꝑtinacia in malo: perſeruātia in virtute: vnde pertinaxvalde vel īprudenter tenens: durus: irreuocabilis: indocilis: obſtinatus:⁊ idem verbum. jͣ. de vſur. ex graui. §. pe.