Liber

N malisª ꝓmiſſis fidē nō expedit obſeruari.¶ Deꝫ.N alternatiuisᵇ debitoris eſtelectio: ⁊ ſufficit alterū adimpler̄i.Deꝫ.Uiᵉ ad agendū admittit̉: eſtE ad excipiendū multomagisadmittendus.Dem.Ai facitᵈ ꝑ aliū ē perīde ac ſi☞ faciat ꝑ ſeip̄m.TDem.Actū legitimeᵉ retractari nōdebet: lꝫ caſus poſtea eueni-

at a qͦ nō potuit īcohari. IDē.Uod alicuiᶠ gratioſe cōceditur trahi n̄ debet ab alijs ī exemplum.TDem.Ruſtraᵍ ſibi fidē ꝗs poſtulatTab eo ſeruari: cui fidē a ſe preſtitā ſeruare recuſat.IDem.Elictum perſoneᵏ non debetin detrimentū eccleſie redūdare.Dem.Ationi cōgruit: vt ſuccedatin onere: qui ſubſtituitur ī ho

xcv. di. c. i. xxiij. q. iiij. illud. ⁊ sͣ. de of. ord. ꝙ ſedē. ⁊ de rap. in archiepͥatū. ⁊ ꝑ ſern̄dere dꝫ adultꝰ ꝗ cathetizat̉: ⁊ nō ꝑ aliū: de ꝯſe. di. iiij. cū pro paruulis. item fal̓lit ī caſu. sͣ. e. li. de elec. cupiētes. itē in caſu. sͣ. e. li. de of. le. c. pe. ij. rn̄. ⁊ d̓ her. c.ij. in pͥn. hec igit̉ ⁊ ſil̓ia ſpālia ſunt. Et no. ꝙ etiā ecōuerſo qͦdaꝫ ꝑ alium poſſumq̄ nō ꝑ me. Eps clericū ſuū ꝑ aliū poteſt v̓berare: nō autē ꝑ ſeipſum. lxxxvi. d. nōliceat. C. d̓ ep̄i. ⁊ cle. aucͣ. ſed neqꝫ. item ep̄s ꝑ alium litigare dꝫ.v. q. iij. c. vlt. itē pͥlatus clericꝰhn̄s tꝑalē iuriſditionē audit: ⁊iudicat de cā ſanguinis ꝑ aliumnō ꝑ ſe. sͣ. e. li. ne cle. vel mo. c.vlt. Itē religioſa mulier ꝑ aliūpōt eſſe in iudicio non per ſe. sͣ..e. li. de iudi. c. ij. sͣ. e. li. de elec.īdēnitatibꝰ. §. ſed cū eaſ. itē ep̄stuitionē gubernationē: ⁊ curaꝫviduaꝝ ⁊ pupilloꝝ ⁊ peregrinorū nō ꝑ ſeipſuꝫ: ſed ꝑ aliū archipreſbyteꝝ .ſ. uel archidiaconumgerer̄ dꝫ. lxxxviij. di. ep̄s gubernationē. ⁊ ibi de hoc: ⁊ oīa iſtaſunt ēt ſpālia ꝯͣ regulā ẜm quāqd̓ poſſuꝫ ꝑ aliū ⁊ ꝑ me. Et accidit h̓ vel rōne ꝑſone cui hoc nō ꝯuenit: vel ēt rōne rei puta cāe crīalis: ⁊ īterdūꝑ alterū ꝯſeꝗtur ꝗs qd̓ ꝑ ſe ꝯſeꝗ nō poſſet: vt. sͣ. eo. li. de cōceſ. p̄ben. c. auctoritate. ⁊. ff. de ſta. ho. īperator. ij. ff. q̄ res pig. ob. l. ariſto. ſicut ⁊ q̄dā pōt ꝗs tanquāipſe. īſti. de īof. te. §. ſi tutor. ff. de adop. ſi pr̄. §. ꝗ duos. vbi nepotē ex filio adoptat auꝰ tanꝙͣ genitū ex alio filio: ⁊ hoc nō tanꝙͣ auus: ſed tanꝙͣ ꝗdā exͣneus: adidē. ff. de in ius vo. l. q̄ſitū. cū ſi. Et no. qꝛ id dicimur poſſe qd̓ de iure poſſumꝰhāc igit̉ regulam credo loꝗ̄ de his q̄ de iure ſortiunt̉ vel ſortiri pn̄t effectū: n̄ igr̄ſuꝑ abūdat regula. jͣ. e. ꝗ facit ꝑ aliū q̄ general̓r loꝗt̉: ut ēt maleficia cōprehēdat⁊ iſta regula loꝗt̉ de ptāte faciēdi: illa de effectu iā facti. itē no. ex hac regula ꝙ ſicut ꝑ ſe p̄t ꝗs ſubſcribere: ita ꝑ aliū. qd̓ dic vt no. sͣ. d̓ re. iu. cū īter vos. ī gl. p̄t .n.a N malis ꝓmiſſis. po. exēpla q̄ poſui. sͣ. e. nō ē obligatoriū. ⁊ ꝓſeq̄re hāc regulā: ut ibi dixi. Et hēs h̓ v̓ba. xxiij. q. iiij. ī malis ꝓmiſſis. ⁊ ibi de hoc ⁊ꝑ totā qōnē. Et no. ꝙ dicit ī malis ꝓmiſſis. nā lꝫ mala ꝓmiſſa n̄ d̓beāt ẜuari tn̄īterdū mala ꝓmiſſa: puta ꝑ dolū uel mētū ẜuāt̉: qn̄ .ſ. ẜuari pn̄t ſine ſalutis eterdio ſi iuramētū īterceſſit: de iureiu. ſi vero. ⁊ dixi ī pͥdcā regl̓ā. sͣ. e. n̄. ē.ne dib N alternatiuis. hec regula ſumpta fuit ex. l. ff. e. ti. l. ī eo ꝙ plꝰ ē. ubi v̓baiūcta nō ſunt: ſufficit alterutrū eē factū. Po. exēplū ꝑ canō. xij. q. ij. bonerei ī fi. sͣ. d̓ reſcri. īter ceteras. Et ī viro ꝗ ī cām ſoluti mr̄imonii dotē ul̓ eiꝰ eſtīationē reſtituere ꝓmiſit. ff. de iure do. plerūqꝫ ī fi. ad idē. sͣ. de plꝰ pet. c. vno. vbidr̄ plus petere cā: ⁊ in expēſis cōdēnat̉ ꝗ ex duobꝰ alter natiue debitis p̄ciſe petitalteꝝ: ad idē. de ap. ſignificauit. vbi de hoc: ⁊ d̓ reſcri. ex parte. ⁊ facit d̓ pͥbē. c. ij..ff. de cōdi. īſti. l. ſi heredi plures. Sūt tn̄ q̄dam alternatiua ī ꝗbus dꝫ ordo ẜuari. ff. de le. ij. cū pr̄. §. pe. ut cū mandat teſtator aliꝗd dari liberis: aut his d̓ficiētibꝰ cōſanguineis aūt affinibꝰ: qꝛ tūc ſeꝗmur ordinē. Eſt ad hoc argumētū qd̓dixi de ordīe ſequēdo. xliij. di. ſit rector ī fi. sͣ. e. li. de ele. c. pe. ī pͥn. ⁊. e. li. d̓ pͥbe̓.mādato in fi. Cōtradicit ad hāc regulā. inſti. de le. §. ſi general̓r. So. illud cumeligēs fuit ī mora. ff. de adop. l. macipioꝝ. sͣ. e. li. de cōſue. c. vlt. ⁊ ſic no. Ber. īpredi. decre. de reſcri. īter ceteras. ⁊ facit qd̓ dixi. sͣ. eo. ꝯͣ eum.e ¶ L Ue ad agendū. hec ſūpta ē ex regl̓a. ff. e. ti. l. īuitꝰ nēo. §. cui damꝰ. Po.ca. in eo ꝗ legitime p̄ſcribit: qꝛ ſi cadit a poſſeſſiōe dat̉ ſibi actio: multo fortiꝰ dumpoſſidet dat̉ exceptio. xvi. q. iij. §. pōt. ī pͥn. ad idē. de p̄ſcri. illud. Itē cōductor ſoli ad ſuꝑficiē ad nō modicū tp̄s hꝫ vtilē rei vēdi. ēt cōtra dn̄m multo fortius exceptōeꝫ. ff. de ſuꝑfi. l. fi. §. qd̓ ait: rōneꝫ huiꝰ regule ēt habuiſti. sͣ. e. cui: lꝫ plꝰ ē agereꝙͣ exciꝑe: gͦ ſi pōt pͥmū multo fortiꝰ ſcd̓m: ut hic. nā video exceptionē dari cui nōdat̉ actio ⁊ excōicatio. sͣ. de excep. cū inter priorē. itē qui mala fide p̄ſcripſit ẜm leges exceptionē hꝫ aduerſus oēm petentem: ⁊ ſi a poſſeſſione cadat nō hꝫ actionēxvi. q. iij. §. pōt. v̓. ꝙ ſi. ⁊. C. d̓p̄ſcrip. xxx. vel. xl. an. ſi quis ēptionis. ⁊ vbi actiotꝑe tollit̉ ꝑpetuo durat exceptio. ff. de excep. pure. §. vlt. ⁊ venit ī cōpēſationē qd̓nō venit in petitionē ẜm le. ut dubiū naturale. ff. de cōpen. l. etiā. Ecōuerſo int̓dum venit in petitionē qd̓ nō in cōpenſationem: ſicut eſt videre in depoſito. C. d̓cōpē. l. vl. ⁊ sͣ. de depoſito. bona fides. ⁊ eſt ſpāle. Et adde qd̓ no. de iureiuran.quēadmodū. in glo. nā cui. Et dic ꝙ ad agendū admittit̉ ꝯͣ euꝫ ꝯͣ quem exciperevult: hoc dico: ne obſtet qd̓ dicit̉ de publiciana: nā hn̄s publicianā actionē ꝯͣ alios excipit n̄ ꝯͣ dn̄ꝫ. ff. de publi. l. pe. ⁊ vlti. ⁊ idē in ſil̓ibus. hoc aūt regul̓r fallit inpoſſeſſorijs iudicijs. C. loca. ⁊ cōdu. l. ſi ꝗs cōductiōis. vbi cōuētus poſſeſſorio: ſidicit ſe ꝯduxiſſe: an̄ oīa poſſeſſionē reſtituit: ⁊ poſt agit: ⁊ facit qd̓ dixi. sͣ. eo. dolonā ꝯͣ predonē agentē poſſeſſorio admittit̉ exceptio: tn̄ nō admittitur actō. d̓ reſti.ſpō. ī lr̄is. ⁊. c. ſe. Et general̓r agēti poſſeſſorio refert̉ qō ꝓprietatis agēdo: ⁊ tn̄ n̄excipiēdo: de ordine cognitio. c. vlt. C. de rei vē. ordinarij. d̓ conceſſione p̄bēde.poſt electionē in fi. de appel. cōſtitutis. ij. ī fi. d̓ accu. accedens.d ¶ Ui facit ꝑ aliū. hec regula ſumpta eſt ex. l. ff. e. ti. l. ꝙ iuſſu alteriꝰ. PoneZ exempla in regula ⁊ ꝓſequere eam vt dixi. sͣ. e. pōt quis. Et nō ſuperabūdat hec regula per illam: ut ibi dixi in fi.Actū legitime. hec regula ſūpta ē ex. l. ff. e. ti. l. ꝗ ī ambiguis. §. i. ExēpliH fica in eo ꝗ ꝯͣxit mr̄imōiū: ⁊ poſtea factꝰ eſt furioſus. xxxij. q. vij. c. neqꝫ furioſus. Idē in ſuꝑueniēte affinitate. de eo qui cogno. cōſan. vxo. ſue. c. pe. idem īadoptioue ſuꝑueniēte. ff. de ritu nup. adoptiuus. in pͥn. ⁊. l. ſi qua. Et no. ꝙ habuiſti aliam regulā ꝑ ꝯtrariū. sͣ. eo. n̄ firmat̉: qꝛ lꝫ caſus ſuꝑueniat a quo potuiincohari: nō firmatur. quod ab initio nō valebat. ut ibi quod tn̄ ītelligas: ut ibi

dixi: ita qd̓ a pͥncipio factū erat legitime non retractat̉: lꝫ ſuꝑueniat caſusa quo nō potuit īcohari. ut h̓. Et cōcordat ad hāc regulā. ff. de iti. actuqꝫpri. l. nec .n. ibi dicit tex. nec .n. corrūpi: aut cōmutari qd̓ recte tranſactumeſt ſuꝑueniēte delicto poterit. Cōcordat ad hanc regulā de iurepa. ꝯſultationibꝰ. de cōuer. cōiu. plꝫ. de eio. cōſang. vxo. ſue. diſcretionē.⁊ quod in his iuribꝰ no.Et no. ꝙ dicit retractari. q. d. ꝓpter cām ſuperueniētem nō retractat̉ acſi legitime nō fuiſſet ſcm̄Incerdū tn̄ ꝓpter ſuꝑuenientē cām īpedit̉ eiꝰ effectꝰ: qd̓ legitime factuꝫerat. exēplifica ꝑ can̄. xxxiij. diſtī. cōiter. ⁊. c. vſqꝫadeo. ⁊ de cleri. egro. pͥſbyteꝝ. ⁊. c. tua. cū ſi. Eteo. mō rn̄det̉ ad legesꝓ ꝯͣrijs ſignari ſolēt. ff.de iudi. ſi a me. ⁊. l. ſeq..ff. ad. l. aꝗl. qꝛ in eū caſum. in ꝗbus dr̄ ꝙ iudiciū ſoluit̉ ꝑ arrogatōemeiꝰ cū quo lit. cōteſtaturꝰ erā: qꝛ deuenit ī eū caſum in quo a pͥncipio nō poterat ꝯſiſtere: ⁊ ī pre. l. qꝛ dr̄ ſil̓e .ſ. ꝙ ceſſat actio legis acꝗl. qn̄ ſeruꝰ mortifere vulneratꝰ liber factꝰ eſt: qꝛ iam in eum caſum d̓uenit ī quo locū habere nō poterat ⁊cͣ. Et eſt rō: qꝛ. l. acꝗl. dānum reſpicit.f ¶ Uod alicui. Po. exēpla q̄ dixi. sͣ. eo. ti. q̄ a iure. ⁊ ꝓſeq̄re: ut ibi dip⁊ in regula pͥuilegiū ꝑſonale. ⁊ cōcor. ad hāc regulā. jͣ. e. argumentū.Ruſtra ſibi. Po. ca. ī dn̄o quo ad fidē: ⁊ ī fideli quo ad dn̄m. xxij..q. v. de forma. itē in eo ꝗ īterpoſita ꝯditione ꝓmiſit ⁊ iurauit ali.Iꝗd facere de iuteiur. ꝑ̄uenit. ii. vbi. de hoc. In eo qui nō vult trāſactioneꝫīterpoſitā obẜuare. C. de pac. cū ꝓponas. ij. cōcor. xcv. di. eſto ſubiectꝰ ibicur ego te hēo vt pͥncipē: cū tu me nō hēas vt ſenatorē: ſed nōne hoſti. ẜuāda eſt fides. xxij. q. iiij. īnocēs. xxiij. q. i. noli. ſol. ut ibi no. ⁊ in. d. c. peruēitillud .n. veꝝ ē cū iſte hoſtis nobis fidē ẜuat: ⁊ ſic ꝯcordat cū hac regula. itēꝯͣ. xxxiij. q. v. ꝙ deo pari. vbi dicit̉ ꝙ ſi vir ⁊ vxor pari cōſenſu cōtinentiāvouēt: vno labēte: alter ꝑſeuerare dꝫ. ſol. ibi non fuerat fides hoī ꝓmiſſa:ſꝫ deo. nā ſine vlla ꝯditōe adīpleri dn̄t q̄ deo vouētur. xxxij. q. viij. c. vnoī fi. Et vides ꝙ lꝫ vxor adulterata fuerit. nihilominus vir peccat adulterādo. xxxij. q. vi. c. i. ꝑ totū. fruſtra igitur d̓bitū petit ꝗ qd̓ dꝫ nō īpendit: ⁊fruſtra legis auxiliū īuocat ꝗ cōmittit in legeꝫ: de vſur. qꝛ fruſtra. ⁊ ibi deh̓. Unū no. bn̄ ꝑtes ſibi adinuicē aliꝗd ſub pena ꝓmittunt: ⁊ vna ꝑs pͥmofrangit fidem: aut expedit magis alteri parti penam proſeꝗ: ⁊ ſtare pactovl̓ ꝯͣctui: aut magiſ expedit ſibi fidē rūpere. In .i. caſulꝫ ſibi fides ſit fractaipſe tn̄ ꝓ ſua ꝑte ẜuet eādē: ⁊ ſic penā petere poterit cū effectu. In. ij. caſuſecure frāgit fidē. ⁊ fiat hincīde penaꝝ mutua ꝯpenſatio: vt. sͣ. de pe. cōſtitutis. ⁊ ſic illā decre. ītelligas: ⁊ q̄ ibi no. ⁊ ē ad h̓ ſi. qd̓ no. d̓ ꝯuēto ſuperſpoliatiōe: cui aut expedit magis rehabere rē ꝓpriā: aut retinere rem quaꝫpoſſidet. in pͥmo caſu agat. in ſcd̓o excipiat: h̓ no. Ber. de or. cog. c. vl.Elictū ꝑſone. Po. ca. in ep̓o d̓poſito ꝓpter crime̓: ob hoc n. n̄ dꝫeccl̓ia rebꝰ ſuis expoliari. xvi. q. vi. ſi ep̄m. ⁊ ibi de hoc. item pone īꝓcuratore ꝗ falſauit inſtr̄m: qꝛ ꝓpter h̓ ſic nō ꝑdet eccl̓ia cām: de excep. cūvenerabilis. ⁊cͣ. ⁊ delictū tutoris nō obligat pupilluꝫ. ff. e. ti. l. neqꝫ ⁊. ff. d̓tabu. exhibē. l. pe. Cōtra. xvi. q. iij. placuit. ij. vbi delictum p̄lati nō repetentis rem eccl̓iaſticā nō nocet eccleſie: ad ideꝫ de p̄ſcrip. c. i. ⁊ per totū. ſol.delictū aliud in faciēdo: ⁊ hoc nō pͥiudicat eccleſie: ut hic: ⁊ aliud in omittēdo: ⁊ hoc bene p̄iudicat: ut ibi. Ad hāc ſolutionē ꝯͣdicit. xxv. q. ij. ita nos.vbi delictum qd̓ eſt in faciendo pͥiudicat eccleſie. Sol. dici. pōt ẜm Io. qhoc ibi no. ⁊ ī dicto. c. ſi ep̄m ꝙ h̓ regula ītelligit̉ de detrimēto facultatūillud auteꝫ de detrimēto honoris: vel potiꝰ ſibi nocet delinquētibus ꝙͣ eccleſie. Adhuc ꝯͣ ſolutioneꝫ de cenſi. cū olim. vbi delictū: qd̓ eſt in faciendonocet eccleſie. de ī inte. reſti. auditis: vbi delictū qd̓ eſt in omittendo: nō pͥiudicat eccleſie. Statis cōgrue poſſet diſtīgui īter iudicialia: ⁊ extraiudicialia: vt ī iudicialibꝰ iudicioꝝ fauore ſiue ſit in faciendo ſiue in omitēdo preiudicet eccl̓ie: ⁊ in decre. auditis. bene p̄iudicauit eccleſie delictuꝫ: qd̓ fuit inomittendo. ſed fuit reſtricta: ⁊ ſic nō eſt ꝯͣ. In decre. cum venerabilis. dicipotuit exͣiudiciale: vel ibi ſolus ꝓcurator deliꝗt in faciendo .ſ. īſtrumētuꝫfalſando. iteꝫ ꝯͣ. liiij. di. ſi ẜuus. vbi punit̉ ep̄s ꝗpro vno ſeruo duos daredebet. Sꝫ illud facere d̓bet de ꝓprio ſi hꝫ: nō de bōis eccl̓ie ꝓpter hāc regulā. itē ꝯͣd̓ or. cog. cū dilectꝰ vbi dolꝰ ⁊ uiolētia abbatis eccl̓ie nocer̄ vr̄. Sꝫibi ſoluit̉ ꝑ Ber. ī. iij. glo .ſ. ꝙ ibi d̓lictū fuerat cōmiſſū ꝑ p̄latū ⁊ collegiūcōicato cōſilio: ⁊ eo. mo ſoluit̉. C. de ſac. ſanc. ec. iubemꝰ nullā. ibi ꝓpt̓ delictū ꝑſone cōfiſcat̉ nauis eccl̓ie. Et no. ꝙ dicit hec regula delictum. qꝛ ẜmꝓpriā huius vocabuli ſignificationē vr̄ loꝗ de eo qd̓ cōſiſtit in omittādoẜm ea q̄ no. Ber. sͣ. e. pctm̄: tn̄ illi ſignificationi nō ſemꝑ ſtat̉: ut ibi dixi.item hoc qd̓ dicit ꝑſone: ītelligere poſſumus de p̄lato: ⁊ eſt vulgare dn̄oꝝmeoꝝ anglicoꝝ: de reſcriptis ex ꝑte .ſ. ꝑſone. ⁊ de ap. bone memorie: uel īdiſtincte de qͣlibet ꝑſona ītelligat̉: cuius delictū eccleſie nō nocebit ſaltē cūeffectu: qꝛ daret̉ reſtitutio uſqꝫ ad quadriennium tm̄ niſi ec cauſa plus temporis daretur: ut. sͣ. eo. li. de reſti. in īteg. c. i.i M Ationi congruit. Po. ca. ī filio. patroni herede: qui ſuccedit in ho