QuintusDe regulis iuri

De regulis iuris.

l o 3

Xceptionēª obijciens non videtur de intentione aduerſarij confiteri.Deꝫ☞Ueʰ ꝯtra ius fiūt: dn̄t vtiqꝫpro infectis haberi.Dem.N pariᶜ delicto vel cauſa potior eſt conditio poſſidentis.¶ Dem.

Umᵈ non ſtat̉ per eū ad queꝫpertinet quominus conditioimpleatur: haberi dꝫ perinde ac ſiimpleta fuiſſet.Dem.Uodᵉ alicui ſuo nō licet noīenec alieno licebit.T Dē.Oteſtᶠ ꝗs ꝑ aliū qd̓ pōt facere per ſeipſum. I Dem.

ex. j. ff. ma. l. ij. in fi. ꝑ quā exēplificare pōt: ⁊ ibi de hoc: nullus enim tenetꝯfiliū ſeꝗ: īmoliberare dꝫ apud ſeipſuꝫ: an ſibi expediat: necne. vt ī p̄di. iuiū ſit fraudulētū bn̄ obligat̉ cōſuiōs: lꝫ duretrō ſupradicta: ⁊ holis exēplifica ꝑ canonē. lxxxvi. di. tanta. sͣ.de renun. ſane. ff. deqd̓ ſi cū ſcires. No. igitur ⁊ breuiter circa h̓ autconſilium datur circactū vel qͣſi: aut circa maleficiū vel quaſi. Prīocaſu ſubdiſtīgue: aut ꝯſiliū nō eſt fraudulentum⁊ tūc nō tenet̉: ut h̓ ⁊ inſupradictis iuribus. ff. d̓dolo elegāter in fi. aut ēfraudulentū: ⁊ tūc tenet̉actione de dolo ipſi cuiꝯſiliū d̓dit: vt ī prī. l. ꝙſi cū ſcires. vbi ille ꝗ doloſe mihi cōſuluit: ⁊ forteſui lucri cā mutuare debitori nō idoneo: tenet̉ mihi actiōe de dolo: ad idē.ff. de ꝓſenetis. l. ij. In. ij. caſu .ſ. cum dat̉ circa maleficiuꝫ tūc tenet̉ ꝯſulēs. nō tn̄ illi cui: ſꝫ illi ꝯͣ quē ꝯſiliū d̓dit. nec tūc tenet̉ actione de dolo: ſꝫ eiꝰmaleficij noīe: nā ſi cōſuluit occidi homicida eſt. l. di. ſi ꝗs viduam: de homi. ſicut dignū. ſi cōſuluit ẜuo: ut fugeret vl̓ furtū faceret tenet̉ furti: velẜui corrupti: d̓ ſer. cor. l. i. §. perſuadere. Si cōſuluit ticiū mihi īiuriā facere tenet̉ mihi actione iniuriaꝝ: d̓ pe. di. i. nō ſolū. ff. d̓ iniur. l. non ſolum.ideꝫ vbicunqꝫ cadit in nomē maleficij: ipſi aūt cui dedit cōſilium nō tenet̉tū qꝛ ſcire debebat id ſibi nō expedire: ut. sͣ. dixi: tū qꝛ ex īprobitate ſua nullus cōſeꝗt̉ actionē. ff. de fur. itaqꝫ fullo. Differētia eſt ergo inter mandatū ⁊ cōſiliū: nā māoor obligatur mandato: ſed nō conſulēs conſulendo.ff. man. l. ij. ⁊ inſti. māda. §. tria genera. vbi de hoc.G Xceptionē obijciēs. Po. ca. sͣ. de p̄ſcri. illud. ff. de excep. l. nō vtiqꝫ⁊ hēs h̓ v̓ba. sͣ. de excep. cū venerabilis. Et ꝓſequere hāc materiā.vt ibi no. Et aduerte ꝙ mirabilis vr̄ hec regula: nā ſi ego excipio d̓ pactode non petendo: videor cōfiteri debitū fuiſſe. ſi dico interrupi pͥſcriptioneꝫvideor fateri te p̄ſcripſiſſe: ſi dico ꝯͣ te p̄ſcripſi: ergo primo id tibi debiturerat qd̓ p̄ſcripſi. ⁊ ſic actor nil ammodo d̓beret cogi ꝓbare: ſꝫ excipiens tm̄⁊ facit ad h̓. sͣ. de trāſac. p̄terea. ij. Et iō dixerūt ꝗdaꝫ h̓ loꝗ de exceptōe n̄nu. pecu. ⁊ ſil̓ibus ī ꝗbus reꝰ nil fatet̉: ut no. in. d. l. n̄ utiqꝫ: ſed ẜꝫ hoc mihi vr̄ h̓ regula ſuperflua ⁊ ipſiꝰ nulla dubitatio. Dic ergo ꝙ huiꝰ regulerō triplex ē. Prīa qꝛ lꝫ dicā feciſti pactū de nō petendo: poterat eē ꝙ illd̓non erat vere d̓bituꝫ vel natural̓r d̓bituꝫ tm̄ uel nullo modo. Item lꝫ dicāīterrupi: forte nō erat cōpleta p̄ſcriptio: īmo hoc dicere videor ꝙ completanon fuerit dicēdo me īterrupiſſe: uel ſi cōpleta fuerat ſine ti. fuerat ⁊ bonafide. itē in alijs exceptionibus. Scd̓a: qꝛ ꝑ exceptionē nego me debere. ſi ꝑipſaꝫ de īentione actoris dicerē cōfiteri: eadē exceptio duos ꝯͣrios effectushaberet: qd̓ eē nō debet. ff. d̓ ſol. ꝗ hoīeꝫ. §. vlt. d̓ bap. ⁊ eiꝰ ef. maiores. cūgr̄ ꝑ exceptionē negē ītentionē aduerſarij: nō ē cōgruū me per ipſā dici faeri. Tertia qꝛ reꝰ pͥuilegiatꝰ ē: ut poſſit ꝓponere duas exceptiōes ēt ꝯͣrias: ut dixi. sͣ. eo. nullus pluribꝰ: ſicut ergo exp̄ſſe dicere poſſet: nego te pͥſcripſiſſe: ⁊ poſtea ſi p̄ſcripſiſti īterrupi: vel nego me ꝓmiſiſſe: ⁊ poſtea pactū opponere: de nō petendo: ſic dicēdo tuā pͥſcriptionē īterrupi: vel pctm̄de nō petendo feciſti ul̓ his ſil̓e intētionē aduerſarij non fatet̉: cum adhucdicere poſſit non ꝓmiſi: nō p̄ſcripſiſti: ⁊ ſic d̓ ſingulis. Tutiꝰ tn̄ eēt ip̄i reoſic dicere. nego me ꝓmiſiſſe. ⁊ poſito ꝙ ꝓmiſerim mihi pactū de non petēdo feciſti: ⁊ ſic d̓ ſingulis: ad h̓. xiij. q. ij. in pͥn. ⁊ no. in pͥ. d̓cre. cū venerabilis. ⁊ in pre. l. nō vtiqꝫ. Sꝫ qꝛ hec forma v̓boꝝ docet mētiri: vbi ſnīa ⁊veritas ē in ꝯͣriū nō amplectēda: cū priꝰ aīas demū liguas oporteat fierieruditas: vt ī ꝓemio dig. ī fi. ⁊ facit qd̓. sͣ. dixi d̓ cōfeſ. c. i. Unuꝫ no. qꝛ idēqd̓ dicit hec regula in exceptiōe intelligas ⁊ in replicatione. vnde ſicut excipiens nō ꝯfitet̉ actionē: ita nec replicās exceptionē eadē cauſa: ſicut eniꝫ ſeꝫ exceptio ad actionē: ita replicatio ad exceptionē. ⁊ triplicatio ad replicationē: hoc ſatis probatur. sͣ. d̓ exceptio. diletti.2 Ue ꝯͣ ius fiūt. Po. exēpla q̄ dixi. sͣ. e. nō p̓ſtat īpedimētū itē. xxv. ꝙij. īperiali vbi ſunt hec v̓ba. ⁊ sͣ. e. li. de regula. non ſolū. ⁊ sͣ. d̓ teſti. c. ij..⁊. C. de le. nō dubiū vbi de h̓. Obijcit̉ ad hāc regulā de mr̄imonio ꝯͣctopoſt ſinlex votū qd̓ tꝫ. sͣ. e. li. de uo. c. vno ⁊ de mr̄imonio ꝯͣcto pꝰ īterdictū eccl̓ie. sͣ. de ma. ꝯͣ. ꝯͣ īterdi. ec. per totū. ⁊ īter cōpatres ex chateciſmo. sͣ.e. li. de cog. ſpi. c. ij. ⁊ de ſnīa ſub cōditōe lata q̄ tenet. ii. q. vi. biduū. ⁊ ineccl̓ia cōſecrata ꝑ alienū ep̄m. ut. vij. q. i. ep̄s ī dio. ⁊ de oībus q̄ fieri ꝓhibēt̉ tn̄ ſcā tenēt. Itē obijcit̉ de his q̄ fiūt ꝯͣ ius ⁊ poſtea cōfirmāt̉. q̄ allegaui. sͣ. c. nō firmat̉. Sol. general̓r dici pōt ẜꝫ Io. ꝗ h̓ no. x. di. uides ⁊ ber.ꝗ idē no. de ſpō. duo. c. vlt. in ult. glo. ⁊ Accur. ī pre. l. non dubium dicithāc regulā hr̄e locū ī his q̄ ꝑpetuā hn̄tibitionis cām. Cōtraria in hisq̄ tꝑalē. Uel. dic hāc rulā eē verā: niſi eodē vel alio iure tolleret̉ ⁊ ſic ītelligunt̉ ꝯͣria: vl̓ dicilla nō ſūt directe ꝯͣ ius qꝛ lꝫ ius nō aſſiſtit n̄ tn̄ plene refilidā tn̄ diſtīguere voluerūt dicētes. ꝙ aut ius probibꝫ ⁊ addit ꝙ ſi ꝯͣibitionē fiat nō valeat: aut ſimpliciter prohibꝫ. In pͥmo caſu hēat locū h̓ regula cū ſuis cōcor. In. ij. hēbant locum ꝯͣria ⁊ ſua ſil̓ia ⁊facit a.sͣ. de regula. ad apoſtolicā. ſed hec diſtīctio reprobat̉ per pre. l.nōn. vbi hēs exp̄ſſe ꝙ ſufficit legiſlatorē aliꝗd prohibuiſſe licet nōadiecerit ſifactum fuerit non ualere. idem̄ vr̄ tenere Guiel. sͣ. de of. or.ina iuxta fi. item obijcitur de maleficijs q̄ ꝯͣ ius fiūt nec tamen hn̄tur

pro īfectis. ſol. hec regula hꝫ locum ī his q̄ de iure ſortiunt̉ effectum: ⁊ facit qd̓ dixi. sͣ. e. ti. nō pͥſtat īpedimētum: ⁊ illd̓ h̓ adde. nam mr̄imoniū nullum interduꝫnō habetur pro īfecto: īmo pͥſtatin ſecūdo ⁊ electio nulla interdū preſtat īpedimētum ſecūic vt no. de elec. auditis.eL N pari delicto. Inquātum h̓ r̄ula dicit de delicto ſūpta ē de. l. ff. e. tit. l.cū par delictū inꝙͣtum dicit decā ſūpta ē de. l. ff. e. ti. ī pari cā.Po. ca. ī delicto ꝑ can̄. xiiij. q..v. n̄ ſane. In eo .ſ. ꝗ repetit pecuniaꝫ quā dedit ꝓ iniquo iudicio. item in eo ꝗ vſur. qͣs ſoluitrepetit: cum ipſe ſit in pari delicto: de vſur. ꝗ fruſtra. itē per. l..ff. de ꝯdi. ob tur. cāꝫ. l. vbi autē. ⁊. l. ſeq. vbi hēs ꝙ nō repetit̉qd̓ ꝑꝑ ſtuprū vel vt male iudicet̉ datū ē. de cā pone ꝑ decr. 8.e. li. de p̓bē. ſi a ſede. ⁊. ꝑ. l. ff. d̓ver. ob. ſi ſeruū. §. ſeꝗtur. vbi dr̄ ꝙ cū qͦritur de dāno: ⁊ par ē vtriuſqꝫ cā potioreſt ꝗ tꝫ ꝙͣ ꝗ ꝑſeꝗtur. Et aduerte: qꝛ male videor exēplificare ꝑ decre. illā ſi a ſed̓.nam ibi nō erat par cā: qꝛ fuerat vni collata ꝑ papā: alteri ꝑ ordinariū. ſed n̄ q̄ritur de paritate quo ad ptāteꝫ ꝯferentiū: ſed de paritate quo ad tp̄s: qꝛ cui primocollata fuerit dubitat̉: ⁊ ideo in hac pari cā tēporis potior erit cōditio poſſidētis.Et no. qꝛ h̓ exhibetur fauor reo: qꝛ abſoluit̉ in pari cā vel delicto. sͣ. de condi. obturpem cām. l. ij. vnde ſemꝑ dicere cōſueuimꝰ ꝙ in pari delicto vel cauſa potiorſit excipiētis cōditio: vt ī preallegatis iuribus: ad hoc de conceſſione prebē. ex tenore d̓ adulte. c. pe. ⁊ vlt. Cōtradicere vr̄ d̓cre. illa de cōceſſione p̄ben. cū ſuꝑ. ſꝫſolue: ut ibi in glo. que incipit qꝛ fruſtra in fi.d Um nō ſtat ꝑ eū. hec regula ſumpta ē ex. l. ff. e. ti. in iure ciuili. Pōe exēplū abrahe ꝑ quē nō ſtetit quominus ẜm dn̄i preceptū filium īmolaret: vn̄ ꝑinde apud dn̄ꝫ gratū fuit ac ſi īmolaſſet. xxij. q. ij. ꝓphetauit. ⁊. c. ſeq. item pone ineo ꝗ īpedit: ne ad eū citatio ꝑueniat: ut. sͣ. vt li. nō cōte. qm̄. §. porro. in ſtipulatōne. ff. de ꝯdi. ⁊ demō. l. iure ciuili. item potes ponere ī libertate legata: ut aliꝗddet̉ hr̄di. ⁊ ꝑ heredē ſtat. C. de cōdi. īſer. l. pe. al̓s ē vlt. ⁊ idē in alijs legatis. ff. d̓ꝯdi. ⁊ demō. l. cū pupillus ⁊ īſtitutione heredis. ff. de cōdi. īſti. l. iij. No. tn̄ ꝙ ſimhi. x. ꝓmiſeris ſi te vicero: tacite vr̄ hoc actū: ut reſiſtere poſſis: ⁊ ſic habet̉ ꝓexpreſſo. ff. ſi cer. pe. l. cū ꝗd. Et no. ꝙ dicit ꝑ eū ad quē ꝑtinet: nā ſi ſtaret ꝑ aliūtertiū: uel etiā ꝑ īpedimētuꝫ mei ipſiꝰ: tūc hꝫ locū regula. sͣ. e. īputari: qꝛ tūc lꝫ īputet̉ ꝙ ꝑ me nō ſtatut ibi: tn̄ nō hēbit̉ ꝓ īpleto: ut h̓: ⁊. ff. de ꝯdi. ⁊ d̓mō. l. ꝗbꝰdiebꝰ. in pͥn. item no. ꝙ ſi libertas legata eſt ẜuo ſi. x. heredi dederit: ⁊ per hr̄dēſteterit quominus ẜuus dederit illa. x. ꝑinde ē ac ſi īpleta eēt cōditio: qꝛ ille libererit: tenet̉ tn̄ poſtmodū ad illa. x. niſi forte obtulerit: ⁊ her̄s nō ſuſceperit. C. d̓ cōdi. īſer. l. vlt. ſed dicit lex ꝙ ſi teſtator legat liberto. x. ſub cōditione ſi cū filio ſteterit ⁊ filiꝰ moriat̉: ⁊ ſic per eū vel ꝑ caſum in eiꝰ perſona ꝯtingenteꝫ ſtat quominꝰꝯditio īpleat̉: nō tn̄ debet̉ relictū. ff. de adimē. le. l. ſeio. in prin. Sol. cum ſtat ꝑeū .i. ꝑ factū eiꝰ uel impedimētū ab eo preſtitū: habet̉ cōditio pro īpleta: ⁊ ſic ſimplicit̓ vera ē regula. ſꝫ ſi ſtat ꝑ caſum in ꝑſona eius contingentem diſtingue: auerat relictū ꝯtēplatione eius in cuiꝰ perſona erat īplenda cōditio. ⁊ tūc nō debet̉relictum: ut in pre. l. ſeio. aut fauore eius cui relinꝗtur: ⁊ eo caſu debet̉. ff. de an.lega. l. meuia. in pͥn. aut dubitabat̉: ⁊ eo caſu relictum debet̉ quaſi in dubio ſit īterpretandū legatarij fauore relictū: ſi ex veritate vel ex cōiecturis aliud non apparet. ff. de cōdi. ⁊ demō. l. illis libertis. ⁊. C. d̓ legi. l. i.Uod alicui. Po. ca. ꝑ. c. xlvi. di. ſicut nō ſuo. meo .n. noīe mihi nō lꝫ fenꝰT exercere: ita nec alieno. item ꝑ decre. d̓ cri. fal. ad falſarioꝝ. ſicut .n. ꝓprionoīe. lr̄as papales falſare nō debeo: ita nec alieno. item nec noīe alieno nec ꝓpͥoalbū pͥtoris corrūpere debeo. ff. de iu. om. iu. ſi ꝗs id in fi. Et no. ꝙ h̓ regula vera ē ī maleficijs. indecēs .n. ē crimē ſuū cōmodis alienis īpendere: ut in dicto. c.ſic̄ nō ſuo. hoc dico: qꝛ delegatꝰ ex d̓legatiōe cognoſcit de cā d̓ qͣ ⁊ ꝓprio noīe cognoſcere nō poſſꝫ. ij. q. vi. ſi ep̄s. ⁊ punit quos al̓s punire nō poſſꝫ: d̓ of. d̓le. ſane. Et libertꝰ noīe alieno vocat pr̄onū ī ius: qd̓ noīe ꝓprio nō pōt. ff. d̓ ī ius vo.l. queſitū. Et laicus ꝗ nō pōt cām ſpūalem tractare ꝓprio noīe: tractat aliēo vtsͣ. eo. li. de ꝓcur. c. i. ⁊ idē in ſil̓ibus. itē hꝫ locū in his q̄ vt demādari poſſint rerūt ordinis adminiculū: vnde ſicut ſuo noīe ſacerdos ſimplex nō chriſmat ī frōte nō ordinat ad ſacros: ita nec ep̄i ſui mandato: cū tali demandari nō poſſit: ⁊ d̓hoc. sͣ. de ꝯſe. ec. vel alta. aqua. ⁊ facit quod dixi. sͣ. eo. ea que.t Oteſt ꝗs. pōt ꝗs ꝑ aliū iudicare. lxiij. di. tibi dn̄o. ſicut ꝑ aliuꝫ mr̄imoniūꝯͣhere. sͣ. eo. li. de ꝓcura. c. vlt. ſic. ff. de ꝓcu. l. i. §. ij. ff. d̓ ſta. ho. l. aretuſa in fi.Hec regula fallit in eo cui cōmittit̉ certū miniſteriū. sͣ. d̓ of. d̓le. c. vlti. sͣ. eo. li.e. ti. is cui. ⁊ optīe. C. d̓ cadu. tol. l. vna. §. ne autē. ad idē. ij. q. iij. abolitio d̓ cle.nō reſi. qꝛ nō nulli. ff. d̓ ſolu. īter artifices. itē in pn̄ia ſuſcipiēda. d̓ pe. diſ. i. quēpenitet in pͥn. quā ꝑ ſe ꝗſqꝫ reciꝑe dꝫ: rō eſt pudor ꝗ eſt maxima pars pn̄ie ut ibi.Itē in eo viro ꝗ veniā etatis īpetrat: qd̓ ꝑ ſe facere debet. C. de his ꝗ ve eta. īpe.l. ij. itē adoptare vel arrogare nō pōt ꝗs ꝑ aliū. ff. d̓ adop. poſt mortē. §. neqꝫ. rōeſt: qꝛ adoptio imitat̉ naturā. itē fallit in iudicę ꝗ per ſeipſum recitare d̓bet ſnīaꝫniſi ſit ep̄s ſiue ſuperior. sͣ. e. li. d̓ re iudi. c. vlt. C. d̓ iudi. autē. ad h̓. item ī eoīcipit ꝯferre ſacr̄m vnitatis ꝗ id ꝑ aliū ꝑficere nō pōt. xxxiij. di. quorūdam. itē abas ꝑ ſe v̓berādo pōt corrigere mōachū nō ꝑ aliū maxime laicū: d̓ ſen. excō. vniuerſitatis. itē dn̄s nouū emphiteotā nō ꝑ ꝓcuratorē: ſed ꝑ ſe in poſſeſſionē īducere d̓bet. C. d̓ iure emphi. l. vlt. §. pe. item ꝗ eſt in poſſeſſione ẜuitutis: ⁊ ꝓclamatī libertatē ꝑ ſe agit: ⁊ nō ꝑ ꝓcuratorē. C. de aſſer. tol. l. i. ⁊ regulariter in criminali cā: ut. ij. q. vi. ſi qn̄. itē q̄ ſunt meri īperij: vel gladij ptātis nō d̓legāt̉ ẜꝫ legesniſi in caſu. ff. de offi. eius cui manda. eſt iur. l. i. ſecus ẜm canones: de hoc nota