Druckschrift 
Liber sextus Decretalium : P. 1.2
Seite
102v
Einzelbild herunterladen
 

Liber

On eſtª obligatorium contra bonos mores preſtitū iuramentum.TDem.Oloᵇ facit qui petit qd̓ reſtituere oportet eūdē. IDeꝫ.Onᶜ ē ī mora pōt exceptione legitima ſe tueri. TDeꝫ.

Uodᵈ ob gr̄am alicuius concedit̉: eſt in eius diſpēdiūIDem.retorquendum.Ullusᵉ ex conſilio dummoAdo fraudulentum non fueritobligatur.IDem.

: aut in ſententijs. Si ī vltīs voluntaaut in cōfeſſionibus: aut ī ꝯͣctibustibus: ſubdiſtingue: qꝛ aut cate expreſſe vel tacite: ſi expreſſe: ilvltime volūtatis liber ſit ſtila ſeruat̉: qꝛ nihil eſt qd̓ tm̄ delus. xiij. q. ij. vlti. volūtas de teſtanma. c. ij. C. de ſa. ſan. ec..l. i. Si cōſtat tacite: vt cōiecturtxis.vi. recedūt teſta. reꝗſiſti. ff. de le. i. ſi ſeruuspluriū ī fi. niſi dicta voluntasturpis eſſet. vt. ff. de ꝯdi. īſti. l.ꝗdā vl̓ al̓s ꝯͣ ius. Pone exēplū.. de teſt. tua.. c. ray. ī fi..ff. ad. l. falci. titia: qꝛ pͥuata diſpoſitio teſtatoris. ⁊c̄. de teſta.reꝗſiſti. ff. de le. i. l. nemo pōt.ſi ꝯſtat exp̄ſſe nec tacite: ſtet̉verbis teſtī. ad hoc. xxij. q. ii. isaūt de cele. miſ. ī qͣdā. de ſpō.ex lr̄is. i. ff. de exer. l. i. §. ſi isnauē. ff. de leg. iij. l. aliter. Si aūt v̓ba ſunt nimis larga: ſequitur benigni minimū. ff. de le. iij. l. nūmis.. eo. in obſcuris. ſuis ꝯcor. ſic eēt hr̄dis electio. C. de ꝯdi. inde. l. ſi ꝗs ſeruū. ff. leg. i. legato lex. ff. e. ti. ſi domus. l. quiduos loquit̉ heres eſt in mora: vt no. de teſta. iudicāte. ad hoc inſti. de le. §. ſigeneraliter. Si v̓o appareat ſit pars benignior vel minor: neutra tenet̉. ff.de te. tu. l. duo ſunt. ff. de manu. teſt. l. ex pluribꝰ. ff. de li. poſthu. noīatim.Si q̄rat̉ ad quē ſpectat indignatio: dic ad iudicē. C. de fideicō. l. volūtas d̓fūcti. Si in iudicijs ſit ambiguitas ſit interpretatio ꝓferēte.: qꝛ debitor ſemper negaret ſe hoc ſenſiſſe. C. de an. ex. l. vl. in fl. ff.. ob. inter ſtipulātē. §. i.ar. ff. de tribu. l. illud. §. i.. ff. de eo cer. lo. l. vtiqꝫ. §. damꝰ. hoc in litisexordio: de hoc de re. ſpo. ad ſedē. Si v̓o ī ꝓbationibꝰ ſit ambiguū: interpretamur ꝯͣ ꝓducentē: de ꝯdi ap. tuas. de ꝓba. in pn̄tia. de teſti. tu. de fi. īſtru. inter. ī fi. dn̄t enī ꝓbatiōes eſſe clare: p̄ſcrip. auditis. ſaluo eo poſſent teſtes obſcure deponētes interdū iterū interrogari: teſti. clamor: qd̓ dic vt ibi no. Incōfeſſionibꝰ ſi ꝯfiteat̉ quis incertū: certificare cogit̉. ff. de cōceſ. l. certū alioꝗn accipiet̉ qd̓ magis expediat aduerſario: vt ibi. ff. de inter. ac. de etate. §. nihil. adhoc.. de accu. dilecti.. e. li. de ꝯfeſ. c. ij. In ꝯͣctibꝰ aut eſt certū de cōſenſu.aut de diſſenſu: aut eſt dubiū. In. i. ſtat̉ ei qd̓ ſenſerunt. ff. de re. du. l. in ambigua. de ſpon. c. i. In. ij. nil valet. xxx. q. ij. c. vno.. de ap. cuꝫ. de pigno. illovos. xxix. q. i. §. i. ff. de ꝯͣ. emp. l. in ven. ibi error ſolū corporis: ſꝫ etiā materie venditionē īpedit: nihil enī ꝯͣriū cōſenſui ſicut error. ff. de iu. om. iu. ſi errore. ff. de iudi. l. i. errare ē aliud pro alio putare. xxxviij. di. ꝙͣuis.. xxij. q. ii.in ꝗbus. tn̄ oīs error mr̄imoniū īpedit: ſed error tm̄ ꝑſone ꝯditionis: qd̓ divt. xxix. q. i. §. i. in ſummatꝫ ēt pignꝰ obligat̉ es pro auro. ff. pi. ac. l. i. Intertio caſu .ſ. eſt dubiū ſubdiſtingue: aut pōt valere ẜm vnius intellectū tm̄:aut ẜm vtriuſqꝫ. ſi ẜm vnū tm̄ valeat ẜm quē valere pōt. ff. de. ob. l. quotiēsEt hꝫ hoc locū ēt in ꝯͣctu mr̄imoniali in foro iudiciali. In foro aūt aīe ſtaret̉ eidiſſenſiſſet in tali dubio: vt.. de ſpon. tua nos: ſi ẜm vtriuſqꝫ intellectū pōt valere valeat qd̓ eſt veriſimiliꝰ. ff. de v̓b. ob. l. qui iſta ſtipulatꝰ. ff. e. ti. l. īris: de. ſi. abbate.. eo. inſpicimꝰ. ſuis ꝯcor. Sed ſi dubitat̉ qd̓ eſt veriſimiliꝰ ſeruat̉ qd̓ in hac regula dr̄. ff. de. ob. l. ꝗcꝗd.. l. ſi ꝗs ex pluribꝰ fundis.hec v̓a neuter dolū cōmittit ſi aūt alter dolū cōmittat: ꝯͣ euꝫ fieret interpretatio. xxij. q. v. §. ex his.. c. quacūqꝫ. ſi vterqꝫ: tunc ad cōeꝫ ſignificationē recurretur vt in dicta decre. ex lr̄is. vbi de hoc.. xxij. q. v. §. ſi ergo. idē reperit̉ in iuramentis: vt ibi no. In ſentētijs ſuis interpretari poterit p̄ſes ꝓuincie vl̓ ꝓcuratorceſaris. ff. ap. ab executore. ī pͥn. minor. C. de ſen. ex pe. reci. l. ij. vbi. ff.re iud. l. iudex. functꝰ eſt enim officio ſuo ſiue bene ſiue male iudicando qd̓ intellige in diffinitiua: ſecus ī interlocutoria qd̓ dic: vt no. appellationibus cuꝫ ceſſante. De fructibꝰ tn̄ ī expēſis ſupplere pōt eadē die. ff. de re iudi. l. paulus..eo. li. de ap. appellationibꝰ. de hoc no. xxxv. q. ix. §. qꝛ ergo. alias īcipit hisita in glo. xi. q. i. §. ex his. de poſtu. c. i. ibi de multiplici interpretatione. De legibꝰ non eſt dictū: qꝛ in eis nihil eſt obſcurū: vel ambiguum. iiij. diſt. c. erit. īproemio decretaliū. C. de no. co.. in. i. cōſti. ibi erit breui ſermone conſcriptaſi tamen ambiguitas videt̉ in eis eſſe: recurrit̉ ad condenteꝫ: qꝛ ille ſolus interpretari poteſt qui concedere. xi. q. i. §. ex his de iudi. cuꝫ veniſſent. de ſentē. excō.inter alia. C. de le. l. vl. idē in pͥuilegiis ſunt le. priuate per eadē iura. Io. an.aOn eſt obliga. Hec regula ſumi potuit ex. l. ff. eo. ti. l. ꝯtractꝰ quidā..E excepto. quā pone exēplū. valet pactū dolus futurꝰ p̄ſtet̉: uibi. Itē pone in eo iurauit pr̄eꝫ occidere: vel ſimile ꝗd facere. xxij. q. iiij. c. i.totū. In eo qui iurauit vxorē: filios expellere: de iureiur. quintauallis. per. l..ff. de leg. ſi ꝗs inquilinos. in fi. vbi quod ſcriptum eſt in teſtamēto ꝯtra bonosmores: iuramentū nullius eſt momēti: ad idē. ff. pac. do. l. cōuenire. vbi pactum ne vxore agat̉ rerū amota. vꝫ: qꝛ illud īuitant̉ mulieres ad furandum. Non eſt ergo preciſe vera regula: dicit iuramētuꝫ ſeruandū eſt: ſi pōtſine interitu ſalutis eterne ſeruari.. de iuretur. ſi vero. ſi eſt ꝯtra bonos mores obligat: vt ſupradictis iuribus. Idē in quolibet temerario. e. ti. ſicut. c. tua nos. qn̄ vi vel dolo preſtitū.. e. li. iureiur. lꝫ. quod dic vt.. me.. abbas. xv. q. vi. c. ij. Et facit ad hanc regulam.. e. in malis. habuiſti ideꝫde impoſſibili.. e. nemo poteſt. tenet ergo turpe pactū vl̓ cōtra bonos mores.. de pac. c. vlt. ergo nec iuramentū qd̓ acceſſoriū eſt. facit.. e. acceſſoriū vide qd̓ ibi dixi. Et no. debemꝰ rebus vti eo modo ad quem ſint īſtitute: ui.xxij. q. ij. is autē: ſed iuramentū non eſt inſtitutum: vt ſit iniquitatis vinculum.xxij. q. ij. inter. cetera: ergo iniquitatem non vinculat vel obligat: vt hic vide.Plo facit. Hec regula ex. l. ſumpta eſt. ff. e. ti. l. in ꝯdemnatione. §. doloD ueo. ergo ca. in vſurario petit vſuras a d̓bitore ip̄as .n. reſtitue

re cogeret̉. xiiij. q. iiij. nullus: ad idē de iureiur. debitores .i. rn̄. ad idē. ff.de excep. do. l. dolo. vbi herede dānato a debitore debitor poteſt ex teſtamento agere: doli mali exceptione vti poteſt: ibi etiaꝫ ſunt verbaDuo autem notant̉ circa hanc regulam. Primo quod hic dicitur locuꝫhabere quādo reſtituenda eſt res ei a quo petit̉. cōmodatarius enim repetit rem a fure quaꝫ reſtituer oportet. dn̄o. C.de fur. ſer. cor. l. vlti..§. ſed cum. Uir ſolutomatrimonio petit doteꝫa ſocero quā vxori: eiꝰliberis eum reſtituere oꝫ.ff. ſo. ma. ſi ſocer. §. lucius. Itē ī vſurario quivſuras repetit qͣs alijsſoluit ſi eſt ſoluendop̄ſtita cautione: de ipſisreſtituēdis ei a quo ꝑcepit: ar. de reſt. ſpo. olim. ij. no. de vſu. qꝛ fruſtraSecūdo no. hāc regulā hr̄e locū ī poſſeſſorijs iudicijs: ſed in petitorijs: hoc ēt no. goff. de offi. deleg. venerabili. Ber. de reſti. ſpo. lr̄is:ꝓbat̉. ff. quo. le. l. i. ī prī. vbi dicit̉ heredi reſtituit̉: qd̓ legatorū noīeter eius volūtatē per legatarios poſſidetur. iij. q. i. c. ij. de or. co. c. vlt. ī. dec. l lr̄is. ī. c. ſe.. C. rei. ordīarij ſuis ꝯcor.. ff. iudi. ſi viOn eſt in mora. Hec regula ſumpta eſt ex. l. ff. e. ti. nulla ītelligit̉.C⁊. l. nihil intereſt. Pone exēplū in dn̄o reꝗſiuit infra trienniūſeruuꝫ ſuū fugitiuū monachū factū: dr̄ enim fuiſſe in mora: qd̓ ē uerum:niſi tueri ſe poſſit exceptione legitima: puta longinquitate loci. xvij. q. ij.ſi ꝗs incognitꝰ. Itē pone in clerico dr̄ in mora ſoluēdi quartā decimaꝝ: ſi tutus eſt exceptione p̄ſcriptionis.. reſcrip. de qͣrta. Itē ponele. ff. ſi cer. pe. l. lecta eſt. §. ſed ſortis: vbi ſunt hec verba: vbi ille qui tutus erat exceptiōe dilate ſortis tertiū pactū dr̄ ī mora. ſic veniūtvſure vt ibi: ad idē: vt lit. cōteſt. qm̄. §. ſi v̓o aliter. ī fi. Potes ēt exēplificare ea dixi.. e. īputari dꝫ. Et noͣ. qꝛ vt dixi.. e. mora ſua cuilibet: vt ꝗs dicat̉ moroſus neceſſe ē ſciat vel ſcire debeat ſe d̓bere: ſꝫ ille tutus eſt exceptione legitima neſcit ſe debere: vel neſcire dꝫ: ergo eſtin mora. Itē no. dic̄ exceptione legitima: eſt eſt obligatꝰ iure naturali ciuili: ſed obſtat exceptio: puta pactū de non petendo: vel ſimilis: uteſt obligatus iure naturali tm̄. Et facit qd̓ circa indebitū not. i. q. iiij. ī fi. de ſo. is qui. Et intelligit̉ exceptio illa legitima replicatione non eliditur: pone exēplū: debebas mihi decē: tibi feci pactū de petēdo: ſed me vel furoris tꝑe hoc feci: tūc exceptio pacti eſt legitima: qꝛ elidit̉ replicatione furoris metus: ideo diceris in mora fuiſſe: ideꝫ in ſimilibus. L cantē grauare debet. xij. q. ij. charitatē. itē pone decre. regiUod ob gr̄am. Economꝰ in fauorē eccleſie ꝯſtitutꝰ eſt eccl̓iā vala. ad apoſtolicā: in religionibꝰ mēdicantibus decre. e. ti. ſolū..eo. li.. c. ſe. Itē pone. l. C. de ꝓcur. minus. vbi ſnīa pro minori lata ſine tutore cāꝫ agit: bn̄ tenet. vn̄ dicit ibi tex. mīoribꝰ etas ī dānis ſubuenire in rebꝰ ꝓſpere geſtis obeſſe ꝯſueuit: habes idē. C. de leg. l. qd̓fauore. ff. de le. l. nulla iuris: ꝓſequere: vt ibi vtrobiqꝫ: fac̄ in auc̄.de illuſtri. ſuꝑ illuſtres ſunt coll̓. v. vbi lꝫ ꝯceſſuꝫ ſit clariſſimiscurato. agere pn̄t: nihilominꝰ ſe agunt ſi volūt: nec cogere pōt aduerſarius minorē vti bn̄ficio reſti. in integ. ſibi ꝯceſſum ꝯͣ ꝯͣctum. ff. de mīo..l. ſi iudex. Contra.. e. li. de p̓bē. cui de non ſacer. So. illud facit formamādati: fa. qd̓ dixi.. eo. plus ſemꝑ. itē.. de mutu. pe. prudentia. vbiclauſula ap. re. īpetrātis fauore appoſita in leſionē retorquet̉ ipſiꝰ. Sol.illud ibi: qꝛ id locū hꝫ: pͥnceps aliꝗd ꝯcedit ad inſtātiā petētis: hoc cummotu ꝓprio: puta minoribꝰ vel eccleſijs. Et ſic ēt rn̄det̉ ad decre. ꝯſti. oēs. ff. qd̓ ꝗſqꝫ. iu. l. i. ꝓbat̉. e. ti. l. iij. fac̄ optime ad hāc ſolutionē.. de pͥbe̓. ſi motu ꝓprio. itē ꝯͣ. ff. de iur. au. annu. l. ij. vbi lata ſnīa prome ſuꝑ ingenuitate ꝑdo ius ānuloꝝ: ſꝫ hoc īducit ſnīa: ſed tacita mearenūciatio: qꝛ eligēdo vnū ex ꝯͣrijs alteri renūcio.. de elect. vt ꝗs. C. defur. l. itē ꝯͣ. C. de q̄ſti. l. p̓dē vbi ſeruꝰ dn̄o torquet̉. Solū. non poſſettorqueri dn̄o etiā torqueret̉ ꝯͣ: qꝛ vtraqꝫ ꝑte teſtis iurat dicere v̓itatē. itē. C. de iudeis. l. die ſabbati: vbi p̄cipit̉ iudei conueniant̉ neccōueniāt in ſolēnitatibꝰ ſuis. So. ſpāle eſt ꝑꝑ feſtiuitatē: vel poſſet dicicōceſſio illiꝰ pͥuilegij ſtetit in finibꝰ ꝓprijs. itē ꝯͣ. ff. de ꝑi.. rei. ſivina. vbi in fauore ēptoris vina emētis excepta fuerūt acida mūcidatn̄ ipſe ēptor illa īuito vēditore hr̄e poſſet. So. ibi nullus fauor: ſꝫ iuscōe. aūt de grā vel fauore loꝗt̉: qd̓ ē ꝓprie ꝯͣ ius cōe ẜꝫ accur. itē ſignat̉ꝯͣ. ff. auc. tu. l. obligari. §. hr̄ditatē īſti. attil. tu. §. neqꝫ: vbi dr̄ pupillus pōt adire hr̄ditatē ēt locupletē ſine tutoris auctoritate. So. ī hisꝗbus certū ē ꝯditionē pupilli effici meliorē valet factū a pupillo ēt ſine tutoris auctoritate: vt ſi ferat̉ eo ſnīa: vt ī. l. eo minꝰ. ī his v̓o ꝗbꝰ cer eſt ꝯditionē pupilli d̓teriorē ꝯſtitui: vt ſi alicui ſe obliget vl̓ actionē cedat factū ſine tutoris auc̄itate tꝫ. C. de auc.. l. i.. iij. ī his v̓o ꝗbꝰ dubiū pōt: an pupilli ꝯditio ꝯſtituat̉ melior vel deterior: vt ī hr̄ditatis aditiōe pōt hr̄e latētia onera: ſcm̄ a pupillo ſine tn̄toris auctoritate tꝫvt ī dictis ꝯͣrijs: fauor̄ pupilli ne oneribꝰ īplicet̉. ff. acꝗ. he. l. mor.. l.pupillꝰ rl̓a hꝫ v̓itatē ī ſui ꝯͣrio .ſ. pe̓a vl̓ odiū dꝫ ꝯuerti ī pͥmū. xvi.q. i. legi.. ſen. ex. ſi v̓o ſuis. ff. de le. i. l. ſi ẜuꝰ pluriū. §. auteꝫ.Ullus ex ꝯſilio. Hec r̄gula ſumpta eſt ex. l. ff. e. ti. l. ꝯſilij. huTiꝰ regule colligit̉ ex canone. xiiij. q. i. qd̓ p̄cipit̉: ex d̓cre. ar. olī