Liber

Reſumiturª ignorantia vbiſcientia non probatur.Tdem.Ocupletariᵇ non debet aliꝗscum alterius iniuria vel iactuIdem.ra.

IN penisᶜ benigniorᵇ ē īterpretatioᵉ faciendaᶠ.Tdem.Ctusᵍ legitimi conditionemnon recipiūt neqꝫ diem.T dem.Emelʰ deo dicatuꝫ non eſt ad

cedit laico patrono hꝫ .vj. menſes: cū tamē ipſe laicus ſolū. iiij. habeat. item legatarius legatum acceptare nō poteſt pro parte ⁊ pro parte reſpuere: ſi tamen decedat pluribus relictis heredibus: vnus pro ſua parte poterit acceptare: ⁊ alter proſua reſpuere. ff. de leg. j. l. legatarius. Et eſt ratio huius regule quare eo iure vtidꝫ qꝛ plus iuris habere nō poteſt: qꝛ nemo plus iuris ⁊cͣ. ⁊ jͣ. eo. nemo pōt cum ſi.minus nō: quia heres cēſdem perſona cuꝫ defuncto: ſucceſſor cuꝫ p̄deceſſore: pꝫ ergo idēius vtriuſqꝫ. Et no. ꝙ dicit eoiure qꝛ non eo p̓uilegio ex ſui ꝑſona: ſi ꝑſonale fuerat p̓deceſſoris priuilegiū: vt. sͣ. eo. priuilegium. cū ſuis cōcor. Item dicode pacto perſonali. sͣ. de trāſac.decetero. ⁊ sͣ. de preben. niſi cuꝫſimilibus. ⁊ facit hec regula adea que no. de preben. tuis.a ¶ Reſumitur: ignorātia. Pone caſum. lxxij. diſt. ꝓpoſuiſti: in fi. ẜm ꝙ ibi iacet lr̄a. de ſen. ex. ſi vero. ij. ff. de ꝓba. l. verius. Contra. xvj. di. qd̓ dicitis.i. q. j. ſi qui a ſimoniacis. ix. q. j. ordinationes. xxxiiij. q. ij. in lectū. sͣ. de elec. īnotuit cū ſimi. in ꝗbus iuribus dicit̉ ꝙ non preſumit̉ ignorantia: ſed potius ſcientia.So. dic vt no. de poſtu. c. j. in. iij. glo. de cōſti. c. ij. ⁊ in predic. c. lxxxij. di. propoſuiſti. ꝙ circa ea que publice fiunt preſumit̉ ſcientia: niſi ꝓbetur ignorantia: circaea que fiunt occulte preſumit̉ ignorantia: niſi ꝓbetur ſcientia: vt h̓. Et ſcias ꝙ hecregula vera eſt in his que quis ſcire vel indagare non renetur. In his autē que ꝗsſcire vel indagare tenet̉: habet locū ſicut in eligēdo prelato. lxi. di. c. ij. viij. q. ij. dilectiſſimi. de elec. cuꝫ in cunctis. ⁊ ideo ibi p̄ſumitur ſcientia niſi ꝓbetur ignorantiavt. eo. ti. īnotuit. Ad hoc eſt qd̓ dicit lex ꝙ magiſtratus tenetur de idoneitate tutoris vel curatoris quē nominauit inquirere: ⁊ ideo imputat̉ ei ſi idoneus nō eſt. C.de magiſ. cōue. l. pe. ⁊ ꝑ totū: ⁊ illud quod hec regula dicit preſumitur: eſt autemhuius virtutis hec preſumptio: vt trāſferat onus probandi in aduerſarium vt. sͣ.dixi. ⁊ idem eſt in alijs caſibus qui no. vj. q. vlt. actor. sͣ. vt eccle. bene. vt noſtruꝫ.Item no. ꝙ ignorantia tribus modis probatur vno modo per ſacramentum. ⁊ ſicprobo in veritate me ignoraſſe: de ſen. ex. ſi vero. ij. de excep. paſtoralis. sͣ. eo. li. d̓elec. vt circa. ⁊ tunc demum admittit̉ ꝓbatio hec: cū eſt probabilis: vt no. in predi.c. propoſuiſti. Secundo quādo ꝓbatur id ex quo neceſſario ſequitur me ignoraſſe:puta me tunc anniculum vel furioſum. iij. q. ix. indicas. de ſuc. ab inteſta. cum dilectus. Tertio quando probat̉ id ex quo n̄ neceſſario: ſed veriſil̓r ſequit̉ me ignoraſſe: puta me tunc abſentem fuiſſe: ⁊ hoc dicere voluit Io. j. q. j. ſi qui a ſimoniacis⁊ lꝫ in facto proprio ꝓbabilis interdū ſit ignorantia. vt. xxxiiij. q. ij. in lectum: ⁊ ꝓbabilior tamē ī aliēo. ff. pro ſuo. l. vlt. quod dic: vt no. j. q. iij. §. notādū. ⁊ qꝛ ignorantia iuris precipue naturalis nō excuſat quod dic: vt no. in predicto. §. notādumde tali ignorantia nō loquitur hec regula. cū ibi par ſit pēa ſcienti ⁊ ignorāti. xvj.j. j. ſi cupis. C. de in ius vo. l. ij.¶ Ocupletari: hec regula ſumpta eſt ex. l. ff. e. ti. l. iure nature. Po. ca. xvij.L. q. vl. c. vlt. sͣ. de dona. apl̓ice. vbi non ditatur monaſterium cū iactura cathedralis eccleſie. ff. de cōdi. inde. l. naturaliter. in fi. ⁊. l. ſe. vbi ſi pupillus accepitmuū ⁊ locupletior inde factus ſoluit nō repetit: ⁊ emens a pupillo ſine tutoris auctoritate: ſi ex ſua pecunia locupletior factus eſt pupillus euꝫ poſt pubertatem agētem exceptione repellit. C. de vſuca. pro emptore. l. vlt. ⁊ cōcor. xix. diſtin. ecce. xij.q. ij. bone rei. xj. q. iiij. ſi ꝗs vero. xiiij. q. v. deniqꝫ. xxij. q. ij. primum. in pͥn. C. deep̄i. ⁊ cle. l. ſi quis preſbyter. ⁊ sͣ. de pe. ſuā: vbi ſunt hec verba: ⁊ ideo p̓uilegium īterpretamur ne alteri enorme preiudicium afferat. de verb. ſig. quid ꝑ nouale. ix.q. iij. nūc vero. xxv. q. ij. de eccleſiaſticis. de cōſue. cū olim. in fi. cum ſiʳ. hec regula fallit ī preſcriptionibus ⁊ vſucapionibus: vt per te vides: ⁊ in excep. non numerate pecunie: que ſi infra debitum tēpus non opponitur. locupletatur petens cumaliena iactura. C. de nō nume. pecu. l. in contractibus. Item in expenſis factis ī realiena. ff. de do. exceptio. l. paulus. ſed vbi eſt auctoritas iuris non poteſt dici initria. xxiij. q. iiij. ꝗ pecat. Quod ergo h̓ dicit iniuria vel iactura expōe vel pro ⁊ ſic.lxxxvij. di. c. i. de fo. cōpe. dilecti. C. de ver. ſig. l. pe. ⁊. ideo etiam predi. l. iure nature. ff. e. ti. vnde hec ſumpta fuit dixit detrimento: ⁊ iniuria ⁊ cautius. Cōcordatad hanc regulam. ff. de ſer. ruſti. predio. l. imperatores. in fi. vbi aqua de publicoflumine ita demum duci permittit̉: ſi ſine alterius iniuria id fiat: ad idem. ff. d̓ ſer.vr̄. predi. l. fiſtulam. C. de ſerui. l. vlt. in fi. cum ſi. ex quibus probatur ꝙ etiam inmeo facere non debeo quod noceat in alieno. Contrariū tamen probatur. ff. d̓ dā.infec. l. fluminū. §. vlt. ⁊. l. proculus. ff. de aqua plu. ar. l. i. §. deniqꝫ. dici ſolet cuꝫfacio aliquid in meo ex quo alij noceo: aut īmitto in alienū: vl̓ opus facio ⁊ tūc nōlꝫ: vt. ff. ſi ſerui. vendi. l. ſicuti. §. ariſto. ⁊. l. teſtatrix: aut non īmitto nec opus facioī alienum: ⁊ tunc aut id dolo facio: vt noceā alteri: ⁊ tunc ꝓhibeor: aut non facio dolo: ſed eo ſolo ꝓpoſito vt mihi ꝓſim: lꝫ per id alij noceā ⁊ tūc nō ꝓhibeor. ff. de aqͣplu. ar. l. j. §. deniqꝫ cū ſuis cōcor. ⁊ fa. ad hoc qd̓ no. xj. q. iiij. ſi ꝗs vero. de auctoritate ⁊ vſupal. c. iij. ⁊ quod dicit hec regula ītelligas enormi: nā pͥuilegium beneaffert iacturam: licet enormē īferre non debeat. de h̓. xxv. q. ij. reſcripta. d̓ ver. ſi.olim ad h̓. C. de preci. īpera. offe. l. quotiens.c N penis. Hec regula ſumpta eſt ex. l. factum cuiqꝫ. §. ī penalibꝰ. Po. ca.L in iudice qui ita ꝓnunciauit temere accuſaſti calūniatorem non pronunciatij. q. iij. §. notandum. Priuatus a collegio doctorū nō perpetuo. ſed temporalit̓priuatus intelligitur: de cōſti. ex litteris. Tutor remotus non expreſſo: an propterdolū: an ꝓpter culpā: remotus intelligitur propter culpaꝫ. ff. de ſuſpec. tu. l. he .n..§. j. cōcor. de pe. di. i. §. pene. sͣ. eo. lib. de elec. ſtatutuꝫ. ff. de pe. ſi preſes. ⁊ ex hacregula:quod dixi. eſt ar. ꝙ in dubio preſumitur caſſatio electionis facta nō vitio perſone: ſed electionisiodo ⁊ ſic addi poteſt ad decre. de electio. ſuper eo. vt ibi

no. per Compo. nā etiam iudice pronūciante ꝙ vim feciſti. de priuata intelligitur in predictis. l. ſi preſes. ⁊. l. pe. Et no. ꝙ hic benigna īterpretatioſit in multis. Primo ꝙ ex multiplici pena expreſſa eligimus minorem.l. diſtin. eos. xxiij. q. j. ſi quis dederit. Item quia ſi verbum pōt importaret penam perpetuā ⁊ temporalem: eligimus temporalem. xxxiij. q. iiij. nōoportet. ij. ſaluo eo quodhabes. l. di. c. j. ⁊ sͣ. d̓ cōſti. ex lr̄is. ꝑ Ber. ⁊ modernos. ⁊ per Accur. ff.de poſt. puto. §. j. iteꝫ ꝗade penis non arguimusad ſimilia. quia pene nōexcedunt proprium caſum. de pe. di. j. §. pene.Item vbi eſt tale verbuꝫpuniātur priuentur: ītelligimus per ſententiā nō ipſo iure. de elec. c. quia ꝓpter: niſi ibi eſſent v̓ba q̄aliud ſaperent: puta ipſo iure vel eo ipſo. sͣ. e. lib. de elec. ꝙͣ ſit in fi. licet ibigar. cōtra. ſed primū credo ẜm guil. Item qꝛ in dubio mitiorē caſuꝫ eligimus. ff. de ſuſpe. tuto. l. he enim. ⁊ sͣ. dixi. An iudex poſſit penas moderari: no. ij. q. iij. §. notandū. in glo. que incipit in tertia.d ¶ Benignior: dicit canon. Illa digniora ſunt imitatione que ſunt excellētiora pietate. ix. di. c. vlt.e ¶ Interpretatio: de multiplici interpretatione: vide qd̓ no. xj. q. j. §. ex hisomnibus. ⁊ de poſtu. c. j.f ¶ Facienda: ratio quia odia reſtringi ⁊ fauores cōuenit ampliari. sͣ. eodeꝫodiā. cum ſuis concor.L vt emācipatio: acceptilatio: hr̄ditatis aditio: ẜui optio. tutoris da¶ Ctus legitimi. Hec regula ſumpta ē ex. l. ff. eo. ti. l. actꝰ legitimi:tio ⁊c̄. per quam exemplificare potes hanc regulā. Item exemplum pone fſententia que non debet fieri ſub conditione. ij. q. vj. biduum. Item electiovel poſtulatio non debet fieri ſub conditione. sͣ. e. li. de elec. in electionibus.Itē matrimonium nō contrahitur in diē. xxii. q. ij. ſolet queri. sͣ. de condi.ap. c. vlt. Cōtra. xviij. di. c. vlt. lxxxvj. di. tanta. x. q. iij. vnio. in fi. in quibus excōicatur quis vſqꝫ ad duos menſes. So. ibi ſumitur excōmunicatiopro remotione a ſacramētis: excōicatio enim debet eſſe ꝑpetua. x. q. j. ꝗa ſacerdotes: exponimus tamē ꝑpetuā. i. donec penituerit. xxvij. q. j. de viduis.j. rn̄. ꝗa pro ꝯtumacia fertur. fa. sͣ. de cōſti. ex lr̄is. Itē ꝯͣ. sͣ. de elec. cum īveteri. vbi eligendi ptās ī certū tp̄s cōfertur. So. electio eſt ille actus legitimus qui non recipit diem. vnde poſſunt cano. ſibi aliquem eligere in prelatum vſqꝫ ad feſtum reſurrectionis vt hic: ſꝫ poteſtas eligendi non eſt illeactus: ⁊ ideo datur in tempus: vt ibi. nam ⁊ ꝓcurator datur ad tēpus. sͣ. e.li. de ꝓcura. ſi quē ſub ea. hinc eſt ꝙ ēt de iure cōi tempora ad eligendumſunt taxata: de elec. ne pro defectu. de ꝯceſ. p̄be. c. ii. sͣ. e. li. d̓ iurepa. c. vnocum ſi. Itē ꝯͣ. vij. q. j. paſtoralis. sͣ. d̓ fi. preſby. veniēs vbi prelatura eccle.dari videtur ad tēpus. So. vt ibi no. in vlt. gl. itē contra qꝛ matrimoniuꝫ:lꝫ nō recipiat diē: vt. sͣ. recipit tamē cōditionem: de con. ap. ſuꝑ eo. Solu.veritate inſpecta nondum ē matrimonium: vbi non internenit purus conſenſus: vt ibi pꝫ: īmo nec ſponſalia: vt. sͣ. e. li. d̓ ſpon. c. i. in fi. item ꝯͣ ad idqd̓. sͣ. dixi de datione tutoris. inſti. qui da. tu. poſ. §. ad certum. vbi tutorisdatio diem recipit. Sol. qd̓. sͣ. dixi hꝫ locuꝫ in tutore dato a iudice. ſecꝰ ſi ateſtatore: vt in predicto. §. itē ad idē. ꝯͣ. ff. de tutel. l. muto. §. pe. vbi datur aiudice ſub cōditione ſi ſatiſdederit ⁊ ille ſi ſatiſdederit pura eſt: ⁊ fa. qd̓ habes. sͣ. de elec. ſignificaſti. Et no. ꝙ ſicut hi actus non recipiūt cōditionemvel diē: ſic nec diſiunctionē: vt ī p̄dicto. c. efectiōibꝰ ⁊. e. ti. vt ꝗs duas. Iteꝫno. ꝙ regula iſta īdiſtincte loꝗt̉ de actibus legitimis ꝗ non recipiunt conditione: nec diē. lex aūt ſtrictiꝰ dixit. Actus legitimi ꝗ cōditionem recipiunt⁊cͣ. quaſi di. aliqui ſunt ꝗ recipiunt: ⁊ aliqui nō: ⁊ loquit̉ ipſa lex ī actibꝰ ꝗn̄ſunt ꝯͣctꝰ: ſꝫ qͣſi: ꝯͣctꝰ enī bn̄ recipiunt ꝯditionē. ff. de ꝯͣhē. ēp. l. h̓ venditio. ⁊ſic ēt poteſt ſolui id qd̓. sͣ. dixi. de matrimōio ẜm Lau. Goſ. ⁊ Ber. ꝗ hocno. de cōdi. ap. sͣ. eo. ī pͥn. ⁊ fa. jͣ. e. contractus.ZEmel deo dicatum. Po. ca. ij. q. ij. nulli. sͣ. de reli. do. ad h̓. ff. de reli. ⁊ ſum. fu. l. ſi quis ſepulchrū. §. j. ad idē. xix. q. iij. q̄ ſemel. de con.di. i. ligna. ⁊. c. veſtimenta. de fo. cōpe. cōqueſtus. de rerum permu. mancipia. C. de ſacroſanc. eccle. auc̄. preterea. Et habet locum. hec regula non ſolū in re ꝓpria: ſed etiam in aliena ꝯſecrata vnde ſi aurifaber habebat calicēquem epiſcopus conſecrauit: amplius non reddetur aurifici calix ipſe ſed eiꝰeſtimatio: ⁊ eſt caſus ſpecialis in quo priuatur quis re ſua. xiiii. queſtione.vj. comperimus. Et quod dixi in calice: idem eſt in qualibet re inanimata: ſecus autem in animata puta in ſeruo: ⁊ ſic nō eſt contra. liiij. diſtin. frequens. ⁊. c. ſe. ratio eſt quā ibi no. Io. in predicto. c. comperimus. ⁊ Ber. īpredi. decre. de reli. do. ad hec: ꝗa res inanimata .ſ. homo delinquit permitendo ſe conſecrari: inanimata vero non. Et eſt ſi. vij. q. j. epiſcopus ī dio⁊. ff. de acqui. poſ. ſi rem mobilem. ⁊. l. pompo. in pͥn. Et hoc quod hic dicitur intelligas ī eadem forma quia ob redemptionem captiuorum vel vrgentia debita calices ⁊ vaſa alia eccleſiaſtica vendi poſſunt etiaꝫ laicis ꝯflata tamen ⁊ minuta. x. q. ij. hoc ius. Item no. ꝙ dicit dicatum: qꝛ bona eccleſie non dicata vel conſecrata bn̄ tranſeunt ad humanos vſus: ⁊ etiā ẜuieccl̓ie venduntur vel donātur laicis eⁱ iam ad ſeruiēduꝫ. xij. q. ij. eccleſiaſticis ar. ꝯͣ de reꝝ permu. c. iij. dic. vt ibi. Item no. ꝙ dicit ad vſus: qꝛ nō ſolū in dn̄ium laicorum: ſediam inim tranſire debēt res deo dicate:ad idem de conſe. diſtin .i. veſtimenta: ne vltio que Balthaſar. ⁊c̄: vt ibi