De regulis iuris.

9 7

ablatumª.T Dem.¶Eccatiᵇ venia non datur niſicorrecto.T Deꝫ.Emo poteſtᶜ ad impoſſibiLAle obligariᵈ.I Dem.

Riuilegiumᵉ perſonale perſonam ſequitur ⁊ extīguiturcum perſona.T Dem.Emelᶠ malus ſemper preſumitur eſſe malus.

Quintus.§. eoa. ⁊ quod ſupra dixi reſtituendū ei a quo fuit extortū: intellige ſi fieripōt. ſi v̓o neſcitur a quo pone caſum de iudeis. c. cuꝫ ſit. pauperibꝰ errogabitur prouidentia ep̄i: vt ibi. Itē dico id verū cū turpitudo verſat̉ ex parte recipientis tm̄: ſi vero ex parte vtriuſqꝫ ⁊ tranſfert̉ dominiū: nec repetitio cōpetit: nec reſtituet̉ danti: ſed pauperibus errogabit̉. xiiij. q. v. nō ſane vl̓ eccleſie ſi ſibi factaeſſet iniuria. sͣ. de ſimo.de hoc. ar. ꝯͣ. sͣ. e. ti. veniens. So. vt. no. ī p̄dictadecre. de hoc. i. q. iij. ſiquis dator. vbi de hoc.Pone ꝙ ſupereſt ille aquo extorſi: excōicatꝰ tāmen eſt nūquid ei debeoreſtituere: ſuper hoc videqd̓ no. xv. q. vi. nos ſanctoꝝ. ⁊ sͣ. de here. c. vl. Satis poſſet dici deponādum in edem ſacram. ar. C. de iure emphi. l. ii.a ¶ Ablatum. pone nihil abſtuli: ſed īiuſte dānū dedi: ex quo nihiſ ad meꝑuenit: idē teneor enī dānū paſſo: alias nō remittitur peccatum. xii. q. ii.ſi quis de clericis. de iniur. ⁊ dan. da. c. i. ff. de elec. ⁊ effu. l. vlt. tenet̉ etiam heres meus: lꝫ ad me vel ad ipſum nihil ꝑuenerit ex maleficio ẜm canones. qd̓ dic: vt no. xii. q. ii. ep̄s qui filios. d̓ ſepul. c. vlti. ẜm legeſ. ꝯͣ. C.ne ex delic. defun. inquantū he. cō. l. vna. hec regula ſic expoſita nō patitur inſtantiam: ⁊ adde qd̓ dicam. jͣ. c. proxi.Eccati venia. Colligitur hec regula ex. c. xxiiii. q. ii. legat̉. sͣ. e. li.Ꝙ de ſciſma. c. vno. C. de here. manicheos. per que pones caſuꝫ. Adhuius aūt regule euidentiā ſcire debes. ꝙ peccator nō ſolū delinꝗt ī deuꝫſed etiā ī eccleſiā: per cōtritionem aūt que contritio virtꝰ vocat̉ delet̉ peccatum quo ad deum. ⁊ per pnīam ſuſceptam a ſacerdote oſtenditur deletum quo ad eccleſiam: de hoc. de pe. diſt. i. per totum. lꝫ tamen ꝑ ꝯtritionem deletum ſit quo ad deum. tamē adhuc d̓ crimine accuſari pōt. xxxiii.q. ii. admōere. vbi de hoc. ⁊ de accuſa. d̓ his. ad hoc. ff. de edil. edi. l. ꝗdſit fugitiuꝰ. ſi ergo ſemel conteritur ⁊ penitet vlterius nō cogetur penitere. ſi in iudicio accuſatus abſoluitur vlterius nō poterit accuſari: niſi ī caſibus nota. ii. q. v. habeat hoc propriū. ⁊ in predicto. c. de his. remiſſiōesergo que fiunt ab eccleſia conferētibus ad hoſpitale pontes vel alia pia loca non proſunt niſi correctis de quibus dic vt plene nota. d̓ peni. ⁊ remiſſionibus. ꝙ autem. Signatur contrarium ad hanc regulam. iiii. di. deniqꝫ. ibi enim datur venia non correcto. ſed ibi exponit̉ veniā .i. impunitas: loquitur ergo regula de venia culpa nō pene: qd̓ patet dū dixit: peccati venia. propter ſcandalum enim vitandum īterdum relinquūtur peccata īpunita. l. di. vt conſtitueret̉. xxiii. q. iiii. quidam cuꝫ ſi. pro quolibetigitur mortali debet̉ duplex pena eterna ⁊ tēporalis. de peni. di. i. ſi pec.catum dauid. venia temporalis interdum. ī hac vita datur nō correcto excauſa: ⁊ ſic loquitur cōtrarium: interdum ſine cā. xxvii. q. i. ſi qua. eternaaūt non: ⁊ hoc dicit hec regula. Iteꝫ contra. sͣ. de penitē. ⁊ remiſſionibusquod quidam. ⁊. c. officij. vbi datur pnīa non correcto: ſed dic ꝙ lꝫ ibi imponatur pnīa. non tamen datur remiſſio. ⁊ ideo pnīa illa inutilis diciturquo ad vitam eternam. de pe. di. iii. ad fi. ⁊ di. v. falſas. merito autem datur peccati venia correcto: qꝛ correctionem neceſſario habet dolor peccatiprecedere. nam vt dicit Aug. in canōe̓. Quomodo gaudebis te fore correctuꝫ: niſi primo doleas fuiſſe peruerſuꝫ. xxiii. q. vii. c. vl. Correctus autem vlterius peccator dicendus non eſt. l. di. ferrum. xxxij. q. i. apud miſericordem.c ¶ Emo pōt. hec regula ſumpta eſt ex. l. ff. e. ti. l. īpoſſibiliū. Scire d̓6 bes ꝙ īpoſſibilitas proprie triplex ē: iuris ⁊ facti ⁊ nature. De prima pone caſum. liiii. di. abbati. de pac. c. vlti. ff. d̓ v̓b. ob. l. īter ſtipulātē.§. ſacram. ſtipulatio enim rei ſacre vel liberi hominis non tenet: vt ibi.De ſecunda ibidem. ⁊. ff. de v̓b. ob. l. generaliter. ⁊. l. ſe. nō enim tenet ꝓmiſſio: ſi id promitto qd̓ impoſſibile eſt de facto: vt montes alpium vltramare deferre. ff. de ſtatu lib. l. cum heres. §. i. Iteꝫ ſi dare promitto quodnatura dari eſt īpoſſibile: vt ſolem lunam ⁊ ſtellas: vel facere quod natura eſt impoſſibile fieri: vt celum aſcendere vel digito tangere. ff. d̓ v̓b. ob..l. ſi ſtipuler. i. ⁊ ii. reſponſo. huius autem regule ratio ſatis patet: qꝛ oīsobligatio aut in dando aut in faciendo cōſiſtit. ff. de v̓bo. obli. l. ii. ī prīſed quod non eſt nec eſſe poteſt: dari vel fieri nō pōt: ergo ibi conſtitui nequit obligatio. Item obligatio actionem parit. ff. de ꝓcu. lꝫ. §. ea. ſed qd̓non eſt nec eſſe poteſt: obligationem parere non poteſt: ⁊ ſic nec actioneꝫ.Item actio eſt ius perſequendi in iudicio quod nobis debetur. inſti. d̓ actio. ii. reſpon. debere autē ē de alio habere. ſed quod nō eſt nec eſſe poteſtde alio haberi nō poteſt. ergo ibi non actio: ⁊ ſic nec obligatio. Nota tamen ꝙ hec regula locum habet in matrimonio ⁊ vltimis uoluntatibus ⁊ſingulis contractibus in ſententiis ⁊ preceptis. ff. que ſen. ſine ap. re. l. vl̓ti. l. ⁊. iii. reſponſo. in confeſſionibus. ff. de īter. actio. l. in confeſſionibus.⁊ ad. l. aꝗl. l. inde neratius. §. vlti. no. sͣ. de. confeſ. c. vlti. Item in legibꝰ⁊ conſtitutionibus que debent eſſe poſſibiles. iiii. di. erit. Eſt tamen ī hocdifferentia ꝙ īpoſſibilis conditio appoſita in contractu vitiat contractuꝫvt in preallegatis legibus. ff. de actio. ⁊ obli. l. nō ſolū. ⁊ inſti. de iuti. ſti..§. lpoſſibilis. In teſtamentis tamen ⁊ matrimonio ob ipſorum fauoreꝫhabetur pro non adiecta. de condi. ap. c. vlt. vbi de hoc. ⁊. C. de īſti. ⁊ ſubſtitu. l. reprehendenda. ⁊ quod dicit hec regula d̓ impoſſibili: intelligas ēthoc de turpi. ⁊ de hoc dicam. jͣ. eo. non eſt obligatorium. ⁊. ca. in malis.

d ¶ Obligari. etiam iuramento qꝛ temerarium eſt. xxii. q. iiii. per totū. ⁊ sͣ. de iureiur. ſicut. sͣ. de ap. queſtioni: nec obligatur ēt naturaliter. vn̄ dicit lex. ff. eo. ti.impoſſibilium nulla eſt obligatio: vniuerſale igitur negatiuum oēm obligationem denegat nec cōmittit̉ ſtipulatio pene ꝓmiſſe. ff. de. v̓b. ob. l. ſi homo mortuus. Nota contra ꝙ ſi bononie ꝯſtitutus ꝓmittā centum hodie romē me tibi daturum: qꝛ impoſſibile ē promiſſum: non naſcitur obligatio vthic: ⁊ eſt expreſſum inſti. d̓ v̓b.obli. §. loca. preterꝙͣ in caſu. ff.de. v̓b. ob. l. vl. §. ſi īter eos .ſ.qn̄ ſtipl̓ator ⁊ ꝓmiſſor bonon̄.conſtituti notificauerāt diſpenſatoribus ſuis romē cōſtitutisſtipulationē eo die fore futuraꝫmandans promiſſor ſuo diſpēſatori vt ſolueret ⁊ ſtipulatori ſuo vt reciperet ea die. ar. ꝯͣ. sͣ. de do. ⁊ ꝯtu. cū dilicti. ff. de arbi. celſus. ff. man. l. ſi mandato. ij. §. paulus reſpondit. dic ſolū. ibi eſtvnum mādatum duo poſſibilia cōtinens: ⁊ iō ad vtrūqꝫ obligatur: ⁊ ſi deficiatprimū tenet̉ ad ſecūdū: hic autem vna eſt obligatio tantum ⁊ tota impoſſibilisvel ad minus primum īpoſſibile: ex quo ſequitur ſecundū: preterea ꝯtractus ſuntvoluntarij. C. de actio. ⁊ obli. l. ſicut. iudiciū aūt redditur in inuitū. ff. de v̓. ob. īter ſtipulantē. §. i. ⁊ ob hoc ēt notauerunt Goſ. hoſt. ī dicta decre. cū dilecti ꝙ ſiiudex citet aliquē eo die quo īpoſſibile eſt eū cōparere: ꝙ nō ē omnino īutile mādatum. īmo lꝫ non teneat̉ cōparere in die ꝑꝑ īpoſſibilitatem tamē tenetur cōparere poſt diem: ⁊ pōt eſſe huius rō: qꝛ pͥncipale eſt ibi ꝙ veniat: acceſſoriuꝫ ꝙ veniat tali die: ⁊ principale nō vitiatur propter acceſſorium. ſed potius econtra: vtdicam. jͣ. eo. acceſſorium. Io. an.e Riuilegium perſonale. Hec regula ſumpta ē ex. l. ff. e. l. priuilegia q̄da⁊. l. in oībus cāis. Pone caſuꝫ. vij. q. i. petiſti. de aucͣt. ⁊ vſupal. ca. ij. C.de legi. leges. in fl. ad idē. ff. de ꝯſtitu. prin. l. i. in fi. ff. de cenſi. l. etatē. in fi. ff. ſo.ma. maritus. ⁊. l. ſe. vbi heres mariti extraneus ꝯdēnatur inſolidū nō habita rōne ne egeat. cū maritus ꝯdēnaret̉ inquantū facere pōt habita rōne ne egeat. Itēin perſonali priuilegio quod datur patri patrono ⁊ militi: vt cōdēnentur inquātum facere poſſunt qd̓ cum perſona extinguitur. ff. de re iudi. l. ſunt qui in id. ⁊. l.patronus. ⁊. l. item miles. Et nota ꝙ dicit pͥuilegium quia ius cōmune ad vnāperſonam directū ad oēs extenditur. lxi. di. miramur. de re iudi. in cauſis. ff. deiur. ⁊ fac. igno. l. regula. §. vlt. ⁊ idem in reſcriptis directis ad perſonas: qꝛ cū ꝑſonis extinguunt̉. sͣ. de offi. dele. qm̄. ſic ⁊ pacta perſonalia perſonas nō trāſgrediuntur. sͣ. de tranſac. decetero. ⁊. c. veniēs. ff. de pac. iuriſgētium. §. pactorum.⁊ compromiſſum non extenditur ad heredes: niſi de ipſis caueatur. sͣ. de arbi. c.vlt. ⁊ intelligitur hec regula de priuilegio perſonali .i. perſone conceſſo. Idem ſieſſet perſonale ex parte concedentis: vt. sͣ. eo. li. de reſcrip. ſi gratioſe: pͥuilegiorūergo aliud ꝑſonale aliud reale: vt. sͣ. de preſump. mādata. Si autem ſimpliciterconcedantur: an dicantur perſonalia an realia: dic vt no. xxv. q. ij. in ſūma. xvi..q. i. poſſeſſiones. ⁊ sͣ. de inſti. cuꝫ veniſſent. ⁊ qd̓ dicitur h̓ ꝙ pͥuilegium perſonale extinguit̉ cū perſona: ītelligas idem in reali: vt .ſ. extincta re extinguat̉ pͥuilegium. xvi. q. vij. ⁊ hoc diximus de v̓b. ſig. abbate. in fi. ff. quādo di. vſu. ce. l.vſufructu. qd̓ dic veꝝ qn̄ ip̄e res vel loca. puta eccleſia ciuitas vel loca: alia ſacravel orphana deſtruunt̉ ſuperioris auctoritate ẜm Io. ⁊ Lau. qui hoc no. in predicto. c. ⁊ hoc diximus. ad hoc de cō. di. i. placuit. de noui. ope. nun. c. ij. ⁊ ī pre..l. vſufructu. non ergo ulterius uocandus erit aliꝗs clericus illius eccleſie vl̓ municeps illius loci. ſi aūt deſtruatur ab hoſtibꝰ retinet omnia ſua priuiligia: ⁊ remanent ibi clerici: vij. q. i. paſtoralis. xix. q. iij. ꝗ ſemel. Idem ſi autoritate ſuperioris tranſferatur ad alium locuꝫ uel alij uniatur. xvi. q. i. ⁊ tēporis: ⁊ ca. ſe. dereli. do. qꝛ monaſterium. ff. de ꝯtrahen. empt. l. edē. ẜm Inno. ꝗ ad hoc bene nota. sͣ. de no. ope. nun. c. ij. lꝫ hic dicatur priuilegium tūc extingui eum extinguit̉perſona interdū etiam ante extinguitur. vt cū abutitur priuilegio: qꝛ tunc mereiextingui. xi. q. iij. priuilegiū ⁊ in caſibus ibi not. xxij. diſ. c. renouātes. ⁊ de cōſti.cum accceſſiſſent. ⁊ de priuil. accedētibus. ⁊ de deci. ſuggeſtū. Ad hoc aūt qd̓ dicitur hic ꝙ priuilegium ſequitur perſonam: contradicit. sͣ. de vſupal. ex tuaruꝫ.Solū. indeterminate cōceſſum perſonam ſequitur preciſe: vt hic. priuilegiū aūtvſupalij concedit̉ cum determinatione loci ⁊ temporis: ⁊ ideo extra locū ꝑſonamnon ſequitur: tenor enim priuilegiorum attendendus eſt ⁊ ſeruandis. sͣ. de pͥuil.porro. ⁊. c. recepimus. vel dic: vt. jͣ. dicam contra de priuil. antiqua. xxi. di. den.qꝫ. ff. de offi. procon. l. vlti. vbi preſente maiore minor non vtitur pͥuilegio. Solu. ſpāle. eſt ob ſuperioris reuerentiam: ⁊ dic vt. sͣ. vel dic ꝙ ſeꝗtur ꝑſonam ſemper habitu. lꝫ non actu. ſic eſt vbi ad tēpus ſuſpēditur iuriſditio. lxxxi. di. ſi quis.vel ob reuerētiam ſuperioris. sͣ. de offi. dele. volentes. uel ob certam cauſam. C.de cura. furi. l. pe. §. i. de hoc dicam. jͣ. eo. quod alicui.Emel malus. pone caſum ī ſemel ꝑiuro. xxii. q. v. paruuli. ī ſemel ꝯtumace. sͣ. de p̄ſum. ſcribā. ī ſemel calūniāte. ff. de accu. l. ii. ad hoc. xxv. di. c. vlt..sͣ. de elec. ſuꝑ eo. ff. de decuri. l. eos. hic ergo p̄ſumitur eum ꝗ ſemel malus fuitſemꝑ malum eē: ⁊ pōt hec dici p̄ſumptio hominis: qꝛ contra hominem ſic preſumitur: pōt ēt dici p̄ſumptio facti: qꝛ ex ſemel facto ſic p̄ſurnit̉. pōt etiā dici preſūptio iuris: qꝛ ius ſic preſumit ex facto: ut hic vides ⁊ ī iuribꝰ. sͣ. ſignatis: de quibus diuerſis p̄ſumptionibus ꝓſequere. vt no. ꝑ Io. l. di. ferrū. liiii. di. fraternita tē. per ber. de ſpō. is qui. per accur. ff. qd̓ metus cau. l. nō eſt veriſimile. hic ergo uides ꝙ pͥſnmit̉ ex p̄terito circa pn̄s ⁊ futurū: īterdū p̄ſumit̉ ex pn̄ti circa preterituꝫ. interdū circa pn̄s īterdū circa futurū: qd̓ ꝓſeq̄re ut no. xliiii. diſtin. multis.xxxiiii. q. ii. cū per bellicā. de p̓ſump. ſcribā. ⁊ ī p̄di. c. is cui. lꝫ aūt: ut. sͣ. dixi: hecpoſſet dici pͥſumptio iuris. nō ē iuris: ⁊ d̓ iure. adnittit enī ꝓbationē in cōtrariuꝫ⁊ probato ꝙ penituerit vlterius malus nō dicetur. l. di. ferrū. de con. di. iiii. c. ii.