Liber

¶Dem.¶ Atumª quis habere non poeteſt quod ipſius nomine noneſt geſtum.I Dem.¶ Atihabitionemᵇ retrotrahiX ⁊ mandato non eſt dubiumcomparari.T Dem.

Um ſunt partiumᶜ iura obA ſcura: reoᵈ fauendum eſt potius qͣꝫ actoriᵉ.TDem.N iudicijsᶠ non eſt acceptio ꝑL ſonarum habēda. IDē.Gnorantiaᵍ facti non iuris excuſat.IDem.

de reſcrip. eam te. de teſti. teſtimoniū. ff. de edil. edic. ꝙ ita. ſaluo eo qd̓ dr̄. sͣ. dehere. ad abolendam. §. illos quoqꝫ sͣ. e. li. eo. ti. ſuper eo. No. gͦ ꝙ qui ſemel fuitbonus vel malus ſemꝑ preſumit̉ bonus vel malus. lxi. diſ. miramur. sͣ. de preſump. mandata. ⁊ prima facie quis preſumitur bonus. xi. q. iij. in cunctis. de preſump. dudū. ff. de leg. ij. cū pater. §. rogo. Qui aūt ſemel malus ſemꝑ preſumit̉malus: vt hic. ⁊. ff. de re mili..l. non oēs. §. a barbaris. C. deſuſcep. ⁊ archa. l. ſi aliꝗd. li. x.⁊ ꝓcedit hec p̄ſumptio tum expreſumentis natura corrupta.tū qꝛ natura humana ꝓna eſtad delicta. xii. q. i. oīs etaſ. ī auten. d̓ monachis. §. ſi vero hiscol. i. Idē in ſimili quilibꝫ preſumitur pauper qꝛ nudus natꝰfuit. xlvij. di. ſicut hi. C. de proba. l. perſona. ff. de magiſtra.conue. l. i. §. magiſtratus. vbi tamē probatur ſemel eſſe ſoluendo adhuc idē preſumitur: ⁊ ſic intelligit̉ lex. ff. de p̓utl. credi. l. ſi creditores in fi. Querit̉ autē quare ꝗs p̄ſumatur virtutibus plenus ⁊ nō diuitijs: vide per Ber. ⁊ Hoſt. de ſcru..c. vno. ⁊ nota ꝙ hec p̄ſumptio interdū trāſit ad filios: qꝛ qui patrem incōtinētēhabuit incōtinēs p̄ſumit̉: ⁊ ob hoc illegitimꝰ nō ꝓmouet̉. lvi. di. per totū ⁊ metuit̉ crimē parētis in filio. vt. q. i. ſi ꝗs eū. ad hec. sͣ. e. li. d̓ her. ſtatutū. d̓ ſciſma..c. i. ad h̓. ff. d̓ edil. edic. ꝙ ſi nolit. al̓s ſi ſeruus. §. ꝗ mancipia.Atū quis. Pone caſuꝫ. ix. q. ii. c. i. sͣ. eo. li. de ſen. exc. cū quis. ii. rn̄. ff. d̓¶ Une. geſt. ſi pupilli. §. ſed ſi ego. vbi ſi liber homo geſſit negociū filij vel ſerui peculiare tm̄ cōtēplatione ipſius ratihabitio ſequens patris vl̓ dn̄i nil operat̉qꝛ per ratihabitionem nō tenetur vltra id ad quod prius tenebatur .ſ. ad quantitatem peculij. Contradicit ad hanc litteram. ix. q. ij. lugdun̄. xvi. q. i. c. vlt. sͣ. deelec. ꝙ ſicut. de his que fi. a prela. cū nos. de iurepa. cura. in his iuribꝰ hꝫ quis ratum qd̓ ſuo nomine non eſt geſtum. Solu. dixerunt quidam ꝙ ẜm canones poteram ratū habere quod meo nomine non eſt geſtū per iura p̄dicta: vt no. de reſti. ſpo. cum ad ſedem in glo. pe. ſed hec ſolutio extirpat̉ per hanc regulā. alij dixerunt hoc fallere in ſpiritualibꝰ in quibꝰ ratū habeo qd̓ meo nomine non eſt geſtum per iura p̄dicta: ⁊ hoc no. in pͥdi. decre. ꝙ ſicut in glo. ſic pꝫ. vel dic ꝙ in capitulo lugdun̄. fuit ordinatio facta nomine ꝓprij ep̄i: ⁊ ſpes ī eo poſita ꝙ ratuꝫhaberet vt ibi no. Verius dic ꝙ ordinatio facta non a ꝓprio ep̄o bene tꝫ quo adordinem lꝫ non quo ad executioneꝫ. sͣ. de tēp. or. ꝙ tranſlationē. sͣ. e. l. eo. ti. c. i.⁊. ij. ibi igit̉ ep̄s proprius nō ratificauit collationem ordinis quo ad ordinem qꝛnon erat neceſſe: ſed executionē illi diſpenſatiue contulit quā non habebat. Aliaetiā iura nō ꝓprie loquūtur de ratihabitione. ſed de quodā nouo cōſenſu. q̄ ſuntvalde diuerſa: ⁊ ſuper hoc vide qd̓ dicam. jͣ. eo. nō firmatur. Item contra. C. admacedo. l. vlti. vbi ratū habet pater contractum filij ſuo nomīe non geſtū. So.dupliciter pōt eē geſtū meo noīe. vocaliter: vt. sͣ. eo. li. de ſen. excō. cū quis. ⁊ realiter ad mei preiudicium: vt qn̄ filius meus mutuū contrahit ſine meo aſſenſuſit in mei p̄iudiciū. ff. ad macedo. l. i. ⁊ hoc poſſum ratum habere qꝛ quod ibi iusrei probat ꝑ diſſenſum: approbat ꝑ cōſenſum. An aūt vnus iudex poſſit ratamhabere ſnīam latā per alium: dic vt no. ix. q. ij. c. i. de his que fi. a pͥla. cū nos. deoffi. dele. prudētiam in glo. ij. in fi. per bar. brix. in queſtione veneriali que īcipit ep̄s mutinen̄. de materia huius regule adde. qd̓. jͣ. dicam. c. ꝓxi.b Q Atihabitionem. Hec regula ē ex. l. ff. eo. ti. hoc iure. §. deiecit. ⁊. l. ſem⁊. per qui. §. i. Pone caſum in iudicijs. ij. q. vi. non ſolent. sͣ. eo. li. de iureiurā. c. vlt. ff. de iudi. lꝫ ī maleficijs. sͣ. eo. li. de ſen. ex. cum ꝗs .i. reſpon. in ꝯtractibus. C. ad macedo. l. vl. ⁊ habet locū hec regula ī caſu. sͣ. c. proxi. quādo meonomine geſtum eſt: qꝛ tunc ratum habere poſſum ⁊ ratihabitio retrotrahit̉ ⁊ madato cōparabit̉. Unū nota ꝙ ſi infra certum tempus teneor aliꝗd facere: ⁊ aliusid fecit nomine meo infra tempus quo id facere debeam: debeo illud ratuꝫ habere. alias ratihabitio non prodeſſet. ij. q. vi. nō ſolent ibi: ꝙ mox reus ratū haberet. ff. reꝫ ra. ha. l. pe. imputatur. .n. tunc culpa tacite renūciationis. ar. ꝯͣ. sͣ. e. li.de p̓bē. ſi tibi. i. Hec aūt regula fallit ī caſu. ff. de his ꝗ no. infa. l. ꝗd ergo ī pͥn.non .n. notat̉ infamia pr̄ qui nō iuſſit filiū ꝯͣhere cum muliere que erat infra tempus luctus: lꝫ poſtea conſenſerit vel ratum habuerit. Ratio qꝛ ibi ſpectat̉ initirꝭvt ibi. vel eſt ratio. qꝛ lꝫ ratihabitio equiparetur mandato: vt hic. non tamē iuſſui vt ibi. iuſſus enim neceſſitatem imponit mādatum non. vt no. ex. l. ff. qd̓ iuſſu. l. i. §. ſi ego quero. ⁊. ff. quod cum eo. l. i. ⁊. l. ſi mādator. nec comparatur māͣdato quo ad ſpeciem actionis: qꝛ datur actio neg. ge. ff. de neg. geſt. ſi pupilli. §.ait pretor. vbi mandando datur actio mandati. ff. de procu. l. lꝫ. §. ea obligatio.comparatur autem quo ad effectum. ⁊ ideo non dixit ꝙ ratihabitio ſit mādatūſed ꝙ mandato comparatur. Item fallit in caſu. ff. d̓ offi. procōſul. ⁊ lega. l. obſeruare in fl. ꝓcōſul .n. dando legatum anteꝙͣ ingrediatur prouinciam nil agit:ſi aūt poſtꝙͣ ingreſſus eſt dationem illam ratam habuit valet: non tamen retrotrahitur ad totum tempus: ſed ad id tantum quādo ingreſſus eſt ꝓuinciā: vt ibirō: qꝛ ratihabitio oꝑari non poteſt: niſi qd̓ poſſet mandatum expreſſum. Itē fallit. ff. de acquiren. here. qui mihi bona. §. miſſum vbi ratihabitio tutoris ī adeūda hereditate mandato nō comparatur: ⁊ eſſet idem inuenire in ominibus ī quibus conſideratur initium: ⁊ ſic non eſt contra. xvi. q. iij. §. poteſt. ff. eo. ꝙ ab initio: ⁊ jͣ. eo. nō firmatur: ibi dicaꝫ: ⁊ d̓ hoc per Ber. sͣ. eo. d̓ pac. c. ij. ⁊ ꝑ Gof. sͣ.qui ma. accuſa. poſ. inſuper. Item fallit in caſu. sͣ. de reſcrip. nonnulli. vbi dehoc. ⁊. c. ex parte decani. in fi. vbi non valet reſcriptum impetratuꝫ ſine mandato: lꝫ ille cuius nomine impetratū eſt poſtea ratū habeat: ⁊ hoc facit ius acquiſitum illi contra quem facta eſt impetratio: quod auelli ab ipſo inuito nō poteſtad hoc. sͣ. eo. li. de elec. ab eo qui contra. ⁊ ē ſimile huic regule ī eo quod dicit ꝙ

ratihabitio retrotrahitur qd̓ dicit lex ꝙ appellas condēnabitur de furto ſinon proſequitur ap. retro notatur infamia. videtur enim ratā habere ſententiā. ff. de his qui no. infam. l. furti. Olim dubitabatur an idem in excōmunicatione poſt ap. lata. ſed dic: vt. sͣ. eo. lib. de ſen. ex. licet. Et ſcire debes. ꝙ ſi faciens condēnatus eſt ⁊ ſatiſfecit ſententie: non agitur ampliuscontra ratū habenteꝫ adintereſſe: ſed ad penā bene. ff. d̓ vi ⁊ vi ar. l. i. §.quotiēs. ff. de admi. tu.l. tres tuto. ff. d̓ iuriſdi.om. iu. l. adeo. Io. an.Um ſunt partiū.hec regula ſūptaeſt ex. l. ff. eo. ti. l. fauorabiles. pone caſum. iij. q.ix. indicas. sͣ. eo. de fi. inſtru. inter dilectos. ff. deac. ⁊ ob. arrianus. Hec aūt regula. uera eſt: niſi actor foueat fauorabileꝫcām puta matrimonij libertatis teſtamēti vel dotis. tunc enim fallit regula qꝛ fauendum eſt actori. xxxiii. q. i. ſi quis accepit. sͣ. de proba. ex litteris. ff. de manumiſ. l. antepe. Et habet hec regula locum non ſoluꝫ ī ſententia ferenda: vt. sͣ. ſed etiam in iaꝫ lata: puta a duobus ordinarijs: vnoabſoluente ⁊ altero cōdēnante: tenet enim ſententia pro reo lata niſi in ſupradictis caſibus. sͣ. de re iudi. c. vlti. ff. de re iudi. inter pares. Et no. qd̓dicit obſcura: ſi enim certum eſſet reuꝫ eſſe obnoxium puniretur: qꝛ culpaeſt relaxare uindictam. xxviii. di. qꝛ ſūt: ⁊ hoc dico cū eſt certum iudici. utiudici. ſecus ſi vt deo. sͣ. de offi. or. ſi ſacerdos: vel homini. iii. q. vii. iudicet de officio delegati paſtoralis. §. qꝛ vero. ſi certum eſt euꝫ non eē obnoxium abſoluitur: idē ſi dubiū. ut hic vides. ſanctius eſt enim nocētē abſoluere ꝙͣ innocentem condēnare. ff. de penis abſentem. ⁊ ſic in re dubia fert̉certa ſentētia. ꝯͣ. xi. q. iij. graue. ⁊ de ſpō. de muliere. ad hoc. C. de tranſactio. vt reſponſum. ſed hic non eſt dubium: immo certū qꝛ ex quo actor nōprobauit clare dꝫ reus abſolui. vi. q. vl. actor. vt eccleſia. beneficia. vt noſtium. C. de proba. actor. ſic no. Ber. de ſpon. iuuenis. ⁊ vide quod d̓ trici ambiguitate nota. xxxiij. dic. c. vlti.Reo. ſic dicto a re qͥ petit̉: vel ſuꝑ qua impetitur. sͣ. d̓ v̓b. ſig. forus.e ¶ Actori. contra. ff. de iudi. l. ſi quis intentione vbi ambiguam orationem actoris in ſui vtilitatem īterpretamur. So. illud in prin. lit. ī quo fauet̉ actori: hic in fi. in quo fauetur reo: quod dic ut no. de reſti. ſpo. cuꝫ adſedem. in glo. ii. in fl. In ſumma igitur no. ꝙ in obſcuris potius faueturreo ꝙͣ actori: niſi fauor cāe aliud inducat: vt. sͣ. dixi. hinc eſt ꝙ cum ſemiplene probauit actor: ⁊ talis eſt cā in qua non eſt deferendum iuramentūputa criminalis vel famoſa vel ardua C. de proba. ſciant cuncti. C. d̓ dolo dolū. ⁊. C. qd̓ me. cā. l. metum. abſoluitur reus. Si autem talis eſt cā īqua ſit deferenduꝫ. deferri debet reo niſi excircunſtantiis perſonarū ⁊ cauſe videatur iudici illud deferenduꝫ actori: de iuretur. c. vlti. nec ītelligashanc regulam in obſturis probationibus inductis a reo. quia illas contraeum interpretamur: de proba. licet. quod dic vt dicam. jͣ. eodem contraeum. Io. an.¶ N iudicijs. pone caſum. iij. q. ix neceſſe. sͣ. de iudi. nouit. ⁊ sͣ. e. li. d̓reſcrip. ſtatutū. §. inſuper. ⁊. §. ſe. ff. de arbi. ſi cuꝫ dies. §. ſi arbiterAliorum enim honores alijs nō debent eſſe occaſio nocendi. C. de ſta. ⁊imagi. l. vlti. ad hoc. xi. q. iij. ſi quis vero. Signātur ꝯͣria ad hāc regulāxl. di. c. i. xlv. di. cū beatus. xcvii. di. nobiliſſimꝰ. xxiiij. q. i. qui ꝯͣ paceꝫ. sͣ.de offi. dele. ſane. ii. sͣ. e. de offi. dele. c. ii. ⁊ de ſen. excō. qꝛ ꝑiculoſuꝫ. ff. depen. aut facta. C. de mo. mul. eos in fi. ⁊ sͣ. de ſimo. ꝑ tuas .i. vbi d̓ hoc.Sol. in penis defertur dignitati ⁊ ꝑſone: vt ibi: ⁊ d̓ hoc de tranſac. c. vlti.ar. contra. sͣ. de iureiur. cum quidam. dic vt ibi: ⁊ de hoc d̓ tranſac. c. ult.ar. contra. sͣ. de. iureiur. cum quidam: dic ut. ibi. Ideꝫ in ſedendo uel aſſurgēdo. xciij. di. nō oportet. ⁊ no. iii. q. ix. c. ul. in iudicijs aūt uel ſententia non eſt habenda perſonarum acceptio: ut hic in eis eniꝫ equalitas ē ſeruanda. C. de proxi. ſac. ſcrip. l. in ſacris. li. x. Idem in penitentie exhibitione. xxvi. q. vii. facerdos. in prin. in fide xp̄i ſuſcipiēda. de. cōſe. di. iiij. necquēꝙͣ. ⁊ in alijs ſacramentis: de coniu. ſeruo. c. j. ⁊ in paupeꝝ receptionecū ſufficere poſſumus. xlii. di quieſcamus. ⁊ in alijs operibꝰ pietatis. xvi.q. i. ſi cupis: hoc ergo quod dicit ī iudiciis ſoluit contraria. Et nota ꝙ iudicium interduꝫ ponitur pro eo qd̓ p̄cedit ſententiā: ut hic ⁊. ii. q. i. ſicut ſine iudicio. ⁊. c. in pͥmis. Interduꝫ pro cōdēnatiōe. de. cōſe. di. ii. timorē.Interdū pro diſcretione. iii. q. vij. §. tria. Interduꝫ pro ultima voluntate.sͣ. eo. li. de ſepul. c. pe. Et nota ꝙ lꝫ iudex vti non debeat in iudiciis acceptione perſonaꝝ: ut hic ⁊ in concor. tamen vtile eſt in arbitrariis iudicemgratioſum habere. sͣ. de offilegati conſuluit. ⁊ facit de accuſa. nulli: ⁊ qd̓ibi nota. caueat tamen iudex ne in facienda gratia incurrat penā cōſtitutionis de re iudi. cum eterni. sͣ. eo. li.g Gnorantia facti. Pone caſum in ignorātia facti ī ordinato ignoranter a ſimoniaco .i. q. i. ſi qui a ſimoniacis. in eo qui ignorabatbeneficium reſeruatum per papam: vel alij collatum. sͣ. eo. li. de preben.ſi beneficia. ſimile. sͣ. eo. li. de reſcrip. gratia ī eo qui locat militi credenseum paganum. ff. locati. l. ſi ignorās. nō enim diſciplinam contēpſit quimilitem ignorauit: ut ibi. In ignorantia iuris pone caſum .i. q. iiii. §. nōtandum. in fi. sͣ. eo. li. de preben. eum qui. ibi ſtultus ⁊c̄. C. de iur. ⁊ fac̄.igno. l. ii. ⁊. l. cum quis. Hec regula nō indiget gloſis: cum eius mate-