Liber

Dem.¶ I Oſſeſſorª malefideiᵇ ullo temporeᶜ non preſcribitᵇ.I Dem.

Ineᵉ poſſeſſione preſcriptionon proceditᵍ.TDem.Eccatumʰ nō dimittitur niſireſtituaturˡ /

debitum. Io. an.a Oſſeſſor. male fidei. Pone caſum. xxxiiij. q. ij. ſi virgo. sͣ. de preſcrip. c. vl̓E timo. Hec regula ẜm leges vera ē in preſcriptione. x. vel. xl. ānorum. C.de preſcrip. longi. tempo. auc. male fidei: in preſcripti. autem. xxx. vel. xl. annoruꝫnon requiritur bona fides. xvi. qō. iij. §. poteſt. sͣ. de preſcrip. vigilanti. C. de preſcript. xxx. vel xl. ann. cum notiſſimi. niſi velis dicere leges eēcorrectas per predi. decre. d̓ preſcrip. c. vl. vbi de hoc. quod quidam abhorrent dicentes papaꝫnon poſſe tollere leges niſi quoad ſuum forum alij vero dicūtpapam īdiſtincte quo ad vtrunqꝫ forum poſſe leges tollere: d̓hoc. x. diſtin. conſtitutiones: de teſtamen. cum eſſes: in his autem tenens mediumcredo ꝙ papa vbi non habet temporalem iuriſdictionem non poſſit tollere legemquo ad forum ciuile: niſi in his in quibus vertitur periculum anime: cum poteſtates diſtincte ſint. xcvi. diſtinctione cum ad verum. x. diſtinctione quoniam vbide hoc ⁊ qui fi. ſint legi. cauſam. ij. in his autem in quibus periculum anime vertitur quo ad vtrunqꝫ forum tollit legem: probatur hoc de iudi. nouit. de preſcrip.ca. vlt. ⁊ de ſecun. nup. c. pe. ⁊ vlti. sͣ. eo. libro de fo. compe. c. vlti. de iureiuran. c.ij. eo. li. de excep. c. ij. de ſen. excommū. decernimus: nam in his leges ſacros canones imitari nō dedignantur. sͣ. de iudi. clerici in auc̄. ut nō luxu. contra natu.colla. vi. in aucͣ. ut clerici apud proprios epiſcopos. §. ſi vero eccleſiaſticum: ex ꝗbus ſatis poſſet inferri: idem de iure canonico circa hoc quod de iure ciuili. Sciendum eſt autem ꝙ ẜm nos non ſolum ab initio: ſed in qualibet parte preſcriptionisdebet preſcribens etiam cognoſcere bonam fidem: ut hic ⁊ in concordan. In hisautem in quibus etiam ẜm leges requirebatur bona fides ſufficiebat ab initio bonam fidem agnouiſſe: ut in predicto. §. poteſt. ⁊. l. cum notiſſimi. Si autem queratur de eo qui completa preſcriptione incipit habere malam fidem: an teneaturrem reſtituere: dic ut no. xiiij. queſtione. vi. c. i. ⁊. xxxiiij. q. ij. ſi virgo. ⁊ ſupra depreſcrip. vigilanti. Non ſolum autem in preſcriptione requiritur bona fides ut hicſed etiam ntulus qui det cauſam preſcribendi: de hoc. x. queſtione. iij. quia. xvi.queſtione. iij. dilecto de preſcrip. ſi diligenti. argu. cōtra. eo. ti. de quarta. ⁊ ca. adaures. ⁊. c. vltimo. vbi non ſit mentio de titulo. Sol. dic breuiter ꝙ ſi ius commune vel preſumptio non eſt contra poſſeſſorem: ſufficit bona fides: alias neceſſe eſtallegari titulum ⁊ probari: niſi allegetur preſcriptio tanti temporis: cuius contrarij non ſit memoria. sͣ. eo. lib. de preſcrip. c. i. Quid autem ſit preſcriptio: quidvſucapio: que in eis requirantur: quis eorum effectus: plene no. xvi. q. iij. in ſumma: quomodo interrumpatur ea. q. §. poteſt. ver. hec de preſcriptionibus: ⁊ ſupra de preſcrip. c. illud.b ¶ Fidei. multis modis ſumitur fides: quod dic ut no. sͣ. de fide catho. in rub.xxij. q. i. monet: hic ſumitur pro conſcientia: ſic. xxviij. q. i. §. ex his. de preſcrip. capitulo vltimo.c ¶ Ullo tꝑe. potes facere punctū ante ⁊ poſt. ⁊ ſic habebis duos intellectus. Primus eſt ꝙ nulla antiqua dierum poſſeſſio ⁊c̄. sͣ. de preſcrip. vigilanti. Secundusꝙ nullo tēpore p̄ſcriptionis debet agnoſcere malam fidem. sͣ. eo. c. vlti.d ¶ Preſcribit. ſi ergo poſſidens cōſcientiam habet rei aliene non preſcribit. Cōtra. xvi. q. iij. placuit vt quicūqꝫ. sͣ. de preſcrip. c. i. ibi preſcribit qui certus eſt rē eēalienam. Solu. illud ſpeciale in fauorem fidei catholice: ſicut alia. ij. queſtionevij. ſi hereticus. sͣ. eodem lib. de here. c. i. ⁊. iiij. C. de epiſco. audien. l. nemo cumſimi. preterea ſatis videtur ſuam conſcientiam purgaſſe: ⁊ bonam fidem agnoſcere: qui verum dominum requiſiuit: ar. jͣ. eo. ſcienti cum ſuis concordan. ⁊ ſic auctoritate canonis excuſatur: ſic. ff. de noxa. l. ⁊ generaliter: vbi vſucepit qui ſcit ſeruum alienū qui ſibi ab alio bone fidei poſſeſſore fuerat datus pro noxa. ex quo verus dominus requiſitus noxam emendare non vult. Item contra. sͣ. de iurepa.cura. So. vt ibi. ⁊. xvi. q. iij. ſi ſacerdotis. in. i. glo. vltra medium: qd̓ etiam videtur ꝯͣ. Si queratur quis dicatur bone fidei poſſeſſor ⁊ male: dic vt notatur depreſcrip. ſi diligenti. in glo. pe.Ine poſſeſſione. hec regula ſumpta eſt ex. l. ff. eo. titu. qui in ſeruitute eſt: perquā ēt poteſt hic poni exemplum caſus: ⁊ per. c. xvj. q. iij. porro. ⁊ sͣ. de preſcrip. cauſam que. ſeruuſcum ab alio poſſideatur non poſſidet: in primo caſu: hereticus ⁊ paganus vt in ſecundo: laicus ſpiritualia: vt in tertio. Sciendum eſt autem ꝙ poſſeſſionum alia iuris: alia facti: alia iuris ⁊ facti. ⁊ hec interdum habetplurimum iuris ⁊ minimum facti: interdum econtra: quod proſequere vt nota.ſupra de conceſſio. preben. cum noſtris. ⁊. C. de acquiren. poſſeſ. l. i. vt ergo currat preſcriptio debet quis poſſidere de facto ⁊ de iure. de facto planum eſt quiaqui non poſſidet non preſcribit: ⁊ debet poſſidere proprio nomine non alieno: alias ille preſcriberet cuius nomine poſſideret. xvj. qōne. iij. clerici. de reſtitu. ſpolia.cum veniſſet in fine. de preſcrip. ſi diligenti. ff. de acquiren. poſſeſ. quod meo. debet etiam poſſidere de iure: quia ad preſcriptionem requiritur ciuilis poſſeſſio .i.ꝙ talis ſit perſona in quam cadere poſſit huiuſmodi poſſeſſio vt probatur per iura īducta in principio glo. ad hoc etiam. xiiij. q. j. in principio: ⁊ quod ibi no. ⁊ deproba. ex litteris in fine. ff. de vſucapi. ſine poſſeſſione: hoc dico quia laici de facto interdum poſſident decimas ⁊ ſpiritualia: vt no. Bar. bririē. xiiij. queſtione .i.in prin. glo. magne. ⁊ in fi. ad hoc. sͣ. eo. lib. de reſtit. ſpo. ad decimas. nam vt ibipatet: aliud eſt poſſidere: aliud eſt legitime poſſidere. Et nota ꝙ hec poſſeſſio facti dꝫ eſſe continua: quia ſi interrumpatur poſſeſſio interrupta eſt preſcriptio. xvi.qōne. ij. §. poteſt de preſcriptio. illud. C. de preſcrip. xxx. vel. xl. anno. cum notiſſimi: ſi tamen fiat interruptio ciuiliter: puta per litis conteſtationem ẜm canonesvidetur ammodo ꝙ nō currat preſcriptio: quia preſumitur titubare ⁊ malā fideꝫhabere: ſed leges que de mala fide non curant: nouos .xl. annos requirunt vt in

predicto. §. poteſt. ⁊ hoc notat Io. xvj. queſtione. iij. ca. j. ⁊ quod dicit regula de poſſeſſione hoc intelligas: vel de quaſi poſſeſſione qꝛ incorporalia nōpoſſidentur: ſed quaſi poſſidentur. ff. de vſuca. l. ſequitur. §. ſi viam. ff. deacqui. poſ. l. iij. in principio: ⁊ tamen preſcribuntur ſupra de cauſa poſſeſſionis: cum eccleſia.f ¶ Preſcriptio. nec vſucapio. ff. de vſuca. l. iij. etlege ſine.ſcriptio eſt verbum iuz ¶ Non procedit. preris: parit enim actionemvel exceptionem ex tempore: et ex ea acquiriturdominium: etiam directum ẜm Mar. Io. contra: de hoc. xvi. q. iij. §. poteſt circa principium.Uſucapio autem eſt acquiſitio dominij per continuationem poſſeſſionistemporis lege diffiniti. ff. de vſucapio. l. ij. ex quibus ſatis patet ratio regule que contrarium patitur de lege dicente: quod captus ab hoſtibus vſucapit. ff. de vſucapioni. l. iuſto. §. vltimo. ⁊ tamen nihil poſſidet cum abalio poſſideatur. ff. de acquiren. poſſeſſio. cum heredes. §. in his: ſed lex intelligit ꝙ vſucapit per alium quem habebat in poteſtate tempore quo captus fuit: vnde rediens poſtliminio recuperat poteſtatem quam eius fictione videtur continuaſſe: ⁊ ſic vſucapione dominium queſiuiſſe: ſed ſi per ſepoſſidebat perdit poſſeſſionem: ⁊ licet poſtliminio redeat fictio poſtliminijnon extenditur ad poſſeſſionē que conſiſtit in facto: ⁊ ſic nec ad vſucapionem que ex poſſeſſione procedit. ff. de cap. ⁊ poſtlimi. reuer. in bello. §. facte. ⁊ de vſucapio. l. ſi is qui pro emptore. vbi de hoc. Item opponitur:ignorans poſſeſſionem non querit. cum animus ſit de ſubſtantialibus.C. de acquiren. poſſeſſio. licet. ff. de acquiren. poſſeſſio. l. licet. ⁊. l. quemadmodum: ⁊ tamen ignorans preſcribit. ff. pro ſolu. l. ij. §. celſus. Solu.ignorans per ſe poſſeſſionem non querit tamen bene poteſt ignorans querere poſſeſſionem miniſterio filij vel ſerui quem habet in poteſtate: vt in cōtrario: ⁊ ſic vſucapere vt ibi. Item opponitur de decreta. sͣ. de dolo ⁊ contumacia: contingit: ibi enim preſcribit annaliter ille qui non poſſidet. Sedpoteſt illud dici ſpeciale in odium illius contumacis qui non permittit actorem ingredi in poſſeſſionem ẜm decretum iudicis cauſa rei ſeruande veliam miſſum expulit: ne ſit melioris conditionis contumax ꝙͣ obediens vtibi: nec debent ſtulti eſſe melioris conditionis ꝙͣ periti. xvj. queſtione. .j. legi. ſupra eodem libro de preben. eum qui beneficium. ff. quod vi aut clam.l. ſeruus. vel aliter ibi loquitur de quodam temporis lapſu: qd̓ habet aliquem conſtituere poſſeſſorem tantum: hit autem loquitur de quodam tēporis lapſu: quod per preſcriptionem inducit dominiū: vt ſupra dixi: ⁊ ſicnon obſtat: vel dic ꝙ canon fingit illum poſſidere in odiuꝫ illius contumacis: vt. sͣ. dixi. ad hoc. ff. de bo. au. iudi. poſ. l. quamuis ſepe enim iura fingunt ex cauſa quod non eſt. l. diſt. ferruꝫ: vbi de hoc. de trāſla. inter corporalia. C. de rei vxo. actio. l. vna. circa principium. ⁊ de hoc ſupra d̓ ſponſa.is. quih ¶⁊Eccatum non dimittitur: hic ponitur pro regula verbum AuguSſtini: quod habes. xiiij. q. vj. c. i. ⁊ sͣ. de vſur. cum tu. Et per hoc potes ponere caſum per. l. ff. de vſucapi. ſequitur. §. quod autem. Et nota.ꝙ eſt peccatum delictum ⁊ crimen ⁊ inter hec ẜm Auguſtinum hec eſt differentia: quia peccatum eſt idem quod paruus acͣtus: delictum vero bonideſertio: quaſi derelictum. crimen vero eſt peccatum graue accuſatione etdamnatione digniſſimum. lxxxi. diſtinctione. c. j. in fi. de hoc no. de pe. diſtin j. ſi peccatum. Quod autem dicitur in hac regula verum intelligas ſiillud ablatum reſtitui poteſt: vt in predictis iuribus: ſi autem reſtitui nonpoteſt reſtituetur eius eſtimatio: etiaꝫ ſi res illa caſu perierit ſine culpa ſua.quia in ipſo inſtanti fuit in mora: ad hoc. xvi. q. j. decime. sͣ. decommo. c.vno. C. de fur. ſubtracto. Si autem nec eſtimationem poteſt ſoluere: quiaeuidenter eſt inops: tunc bene dimittitur peccatum remanet tamen obligatio: ⁊ ſi poſtea ad pinguiorem fortunam perueniret teneretur. argumenxxvj. queſtione. vj. ſi quis. sͣ. de ſo. odoardus. ff. de ceſſio. bon. l. is qui.Nota tamen ꝙ inops qui debet ex contractu ſufficit ſi bonis cedat. C. quibo. ce. poſ. l. vlti. inops qui debet ex maleficio caſtigatur verberibus. xij.queſtione. ij. fraternitas: quod ergo. sͣ. dixi ꝙ tenetur ſi peruenerit ad pinguiorem fortunam: verum dico ſi penas corporales paſſus non fuerit alias ſecus: vt no. Ber. ẜm Lau. de homici. ſicut dignum. §. eos. ī prīcipioin. iij. glo.i ¶ Reſtituatur. quod dicit de reſtitutione: intelligas niſi is cui faciendaeſt reſtitutio liberaliter remitteret: quia ſatiſfactum intelligitur qualitercunqꝫ ſatiſfaciat. ff. qui. mo. pig. vel hypothe. ſolui. l. item liberatur. in princi..ff. de accuſa. ſi rem. §. ſatiſfactum: lꝫ proprie verbis inherendo: aliud ſit reſtituere: aliud remittere. ff. de verbo. ſigni. ſi cum pretor. ⁊. l. plus eſt. ⁊. l.plus reſtituere. Et quod dico de remiſſione: verum intelligo niſi in caſibus vbi remiſſio nō liberat: vt. sͣ. de reſcrip. e. li. c. ſtatutum. §. ſiquideꝫ. et.sͣ. de cēſi. exigit in fi. Reſtitutio autē iſta facienda eſt ei a quo fuit extortuꝫvel eius heredibus ſi extāt. xviii. di. qm̄ dē vſur. cum tu. C. de ſolu. inuito.Cuius aūt expēſis mitti debeat ad eos ſi ſint remoti: no. iiij. q. j. §. ſed notandū. ⁊ in p̄dicta decre. cum tu. ⁊ tene quod ibi no. Hoſtiē. his aūt nō extantibus ſoluetur pauperibus vt ibi: ⁊ eis extantibus pauperibus ſoluensnon liberatur: quia onus non remittitur ⁊c̄. xiiij. q. v. forte. de iureiuran.eam te. ff. de conſti. pe. §. ſi vero. ⁊ expreſſum eſt de homici. ſicut dignum.