QuintusDe regulis iu-

3 6

dis negocijs abeſſe contingat.Rubrica De regulis iuris.B Onifacius. viij.

Eneficiumª eccleſiaſticumnon pōtᵇ liciteᶜ ſine inſtitu¶ tione canonica obtineriᵈ.

paucis exceptis traduntur per ſigna indefinita affirmatiua vel negatiuavt. sͣ. eo. ⁊. jͣ. eo. ⁊. ff. eo. ti. ſatis apparet. Officium autem regule eſt plures ſimiles caſuul ingere clauo rationis: vt. ff. eodem titulo. l. i.Que ſit poteſta: an ſcilicet conſtituat ius de nouo: an antiquumrecitet: dubitaturtur ꝙ ius de nouonam conſtituat: quod iure et ipſo ſacto priure. ff. eo. l. j. facto quiain octuagintaocto regulis infra poſitis non eſtvnam etiam ſolam īuenire: que ius de nouo conſtituat: vt in proſecutionepatebit. Econtra videturquia regula catōniana de nouo ſtatuit: ꝙ legata que ſunt inutilia rationelegantis tantum: vel ratione legātis ⁊ legatarij: vel legatarij ⁊ eius a quolegatum eſt preſtandum: vel ratione rei tantum: vel mixta ratione rei legate ⁊ perſone legatarij tractu temporis non conſtituantur: etiam ſi cauſaimpedimenti remoueatur. ff. de regu. catōni. l. i. in principio. ff. de lega..i. l. cetera. §. i. ergo ipſa regula conſtituit ius de nouo: ad hoc faciunt infita iura in quibus papa iudicat ex regulis: vt. sͣ. de conſti. ca. ij. ⁊ de reſcriptis. ca. i. ⁊. ca. paſtoralis de iudi. nouit. sͣ. de foro competenti. ſi diligenti. de fi. inſtru. inter dilectos. ad finem. ⁊ de preſump. dudum: de excepti.cum venerabilis: de regula. ad apoſtolicam. de conſanguinitate ⁊ affinitate capitulo vltimo cum mille ſimilibus: ex quibus videtur ꝙ ius ſumatur ex regula. Subtiliter dixerunt doctores ꝙ tres ſpecies caſuum eſt conſiderare: quidam ſunt iam determinati: ⁊ in illis regula non conſtituit iusquia inuenit iam conſtitutum. Item ſunt quidam excepti a legis determinatione: ⁊ in illis ſimiliter regula non conſtituit ius: quia non clauduntur ſub regule determinatione. Quidam ſunt in quibus eſt eadem equitas que eſt in caſibus a iure determinatis: nec tarnen reperiuntur in iurepoſiti: ⁊ in illis regula facit propter idemptitatem rationis non patientisius ſimilium caſuum eſſe diuerſum. Apertius dici poſſet: quod aut conſtitutio iuris procedit. traditionem regule: ⁊ regula de iure iam conſtituto: quaſi materiatum de materia producitur: ⁊ tunc proprie habet locumdiſtinctio predictorum caſuum: vt videlicet in iam determinatis ⁊ exceptis non faciat ius in non determinatis in quibus eſt eadem ratio ius conſtituat: ſed vbi non eſt ius conſtitutum ante regule diſpoſitionem: ſed inuenitur ſola ſimplex traditio regule: tunc ipſa regula eſt ius vel iuris conſtitutio: ⁊ non ab alio ſed a conſtituente procedit: ⁊ ita poteſt intelligi predicta lex prima: de regu. cato. probatur hoc ſatis per antiquas regulasſupra eodem titulo: quas veritate inſpecta eſſet inuenire preceſiſſe iuristraditionem. vides enim pro maiori parte ꝙ vbi ſunt decreta. Alexandri. iij. ſunt prime in titulis: maxime poſt concilia antiqua de off. vi. cumduabus rubricis ſe. ut. sͣ. de reſcriptis: de renuncia. cum duabus rubricisſequentibus: de his que vi metuſue cauſa fi. cum duabus ſequentibus: dedolo ⁊ contumacia cum duabus ſequentibus: ⁊ multis alijs. ⁊ tamen omnes regule ſupra eodem titulo preceſſerunt alexandri. iij. excepta vltimaque fuit lucij. iij. qui ipſum ſecutus eſt. vt ex cronica ⁊ decretalium ordinatione ſatis apparet. Si igitur prima regula ſupra eodem titulo: exemplificetur per decreta. ſupra de ſponſalibus preterea .i. ſecunda per decretalem ⁊ ſi queſtiones: de ſimo. tertia per decreta. de voto. magne. ⁊ ſic deſingulis: dico ꝙ regule dicta iura preceſſerant: vnde regularum diſpoſitio non potuit ex ipſis iuribus ſumi que nondum erant immo potiusvidetur determinatio ipſorum iurium facta per regulas: ad hoc faciuntomnes ille decretales ſuperius allegate: in quibus papa pronunciat ꝑ regulas: ego tamen non recedo a verbis legis: ⁊ dico ꝙ per regulam nonſtatuitur ius: ſed ex iure ſumitur regula. alias non video quomodo poſſet dici regula iuris. Sicut enim in regula ligni vel ferri neceſſe eſt illasmarerias preuenire lignum ſcilicet vel ferrum: ad hoc ꝙ diſponatur exeis regula: ſic in regula iuris neceſſe eſt ius quod eſt ibi materia preueniſſe: ad hoc vt regula poſſit inde diſponi: ⁊ tunc proprie loquitur dicendo deregulis iuris: alias dicere debuiſſet de iure regularum. Et ſi dicatur ꝙ incaſibus non expreſſis a iure vbi eſt ratio ſimilis regula facit ius: hoc eſt ſine regula aliqua per iura que hoc volunt: de reſcrip. inter ceteras de tranſactionibus: inter corporalia. ff. de legi. non poſſunt: cum ſimilibus: ⁊ ſiobijciatur de regula cato. dico ꝙ non proprie dicitur regula: nec inter regulas ponitur. ff. eodem titulo. ⁊ ſi dicatur ꝙ alique regule preceſſiſſe videantur iuris expreſſam traditionem: dico ꝙ ius quod eſt idem quod ratio: vt. j. diſtinctione. conſuetudo. ix. diſtinctione ſana quippe. ab exordiorationalis creature preceſſerat. v. diſtinctione in principio. vel ſaltem diſpōſitione concedentis regulam ius preceſſit: videns enim formator regule ſic eſſe debere de iure: quod in eius ſaltem mentē ſedebat: formauit regulam: alletur tamen regula pro iure: non tam ex origine ꝙͣ ex forma: ⁊ potior eſt eius cauſa pro quo facit regula: habet enim aduerſariusneceſſe oſtendere rationem quare in illo caſu regula non loquatur: ⁊ facit quod dicam infra eodem vtile. Ad ſecundum quo queritur quid ſuius: ⁊ vnde dicatur: ⁊ quomodo hic ſummatur dicenduꝫ eſt breuiter ꝙ iuſeſt ars boni ⁊ equi ⁊c̄. ff. de iuſti. ⁊ iure. in principio. ⁊ dicitur a iuſtitia vtibi ⁊ ſupra de verborum ſignificatio. ius autem: quam ſummum in rebus bonum eſt colere. xij. q. ij. cum deuotiſſimam. Ius autem eſt generanen habens multas ſpecies .i. diſtinctione ius generale: cuius ſpes ⁊ ſubdiuidas vt ibi per totum. ⁊. ff. de iuſti. ⁊ iure. per totum.

Sumitur autem hic pro noſtro iure canonico: nō autem pro iure ciuili: vt ꝓbaturjͣ. e. ī ſecunda regula: q̄ de iure nō ꝓcedit: quod dic vt ibi dicam: tertio autem ordinate has regulas eſt videre: ⁊ primo primaꝫ.Eneficium eccleſiaſticum. Pone caſum per. c. xvj. queſtiōe. vij.ſi quis deinceps ſupra de inſti. ex frequentibus. ff. de decur. l. herennius modeſtinus. Super rationeaūt huius regule fundat̉ decretalis ſupra eodem libro. de eoqui mit. in poſſeſ. c. eum qui: qꝛproceditur cum agitur de beneficio eccleſiaſtico ī abſentia partis lite nō cōteſtata: nec ſit miſſio in poſſeſſionem cauſa rei ſeruande: qꝛ ſic ſine inſtitutione canonica: beneficium obtineret: conſideratur igiturin beneficijs canonica inſtitutio non antiqua poſſeſſio: ⁊ ſic nota caſum in quo nōcurrit preſcriptio. idem eſt in matrimonio carnali. xxxiij. queſtione. v. ꝙ deo. ſupra de conſanguinitate ⁊ affinitate non debet: ⁊ idem in alijs caſibus. qui notan.xvj. queſtione. iij. clerici. ⁊ ſupra de preſcrip. cum non liceat. Sumitur autem hicbeneficium largo modo: vt comprehendat dignitates perſonatus eccleſias omnes cum cura ⁊ ſine cura: que cum titulo habentur: ſic. .j. queſtione. iij. ſi quis dator. ſupra de conceſ. preben. nulla. ff. de ſer. expor. l. ſeruus. Sumitur autem interdum ſtricte: vt diſtinguatur a prebenda. xij. queſtione. ij. alienationes: de conceſ. preben. ex parte. alias includit prebendam .i. queſtione. iij. ca. vltimo de verborum ſignificatione tua. Alibi ſtricte ſumitur pro ſolis ſimplicibus beneficijsſine cura ſupra de preben. c. vlt. ⁊ sͣ. eo. ti. ⁊ li. cum in illis. ⁊ ibi ratio patet in littera. Cum igitur in beneficio quolibet requiratur canonica inſtitutio: vt h̓ videndum eſt quid ſit inſtitutio. Inſtituere autem eſt ius canonicum in eccleſia vel eccleſiaſtico beneficio tribuere: quod dic vt not. sͣ. de inſti. auctoritate ⁊ iure communi ad epiſcopum ſpectat. xvj. queſtione. vij. nullus omnino: de here. cum ex iniuncto in fine. Non ob. de off. archi. ad hoc quia inſtitutio ibi ſumitur pro inueſtitura:⁊ ſic intelligatur decreta. de inſti. cum veniſſent: ⁊ quod ibi no. videtur ꝙ etiam capitulum vacante ſede inſtituere poſſit. arg. vij. q. j. pontifices: de here. ad abolendam .sͣ. eodem libro de tempo. ordinan. cum nullus. argu. contra. xxiiij. diſ. preſbyteri. lxxi. di. fraternitatem. ne ſe. vacan. c. ij. dic vt no. sͣ. de maio. ⁊ obe. cū oliꝫ⁊ terminatur hoc. sͣ. eo. lib. de inſti. c. vno. Inter collationem autē preſentationem⁊ inſtitutionem magna eſt differentia: vt. sͣ. eodem libro de preben. cum ī illis. §.cum auteꝫ.b ¶ Non poteſt. hec dictio poteſt: negatiue poſita ut hic: neceſſitatem importat cuꝫautem affirmatiue ponitur: neceſſitatem non inducit. Ad primum. ij. queſtione.i. c. j. ſupra de accuſationibus de his. Ad ſecundum. iiij. queſtione. iij. §. iteꝫ ī criminali. ver. poteſt de preben. de multa in fine de appella. oblate. ad fi. ff. de arbi.ꝗnetiam. ⁊ ideo dicit lex ꝙ verbum poteſt: neceſſitatem non importat. ff. de off. pͥ.c ¶ Licite. ſuperabundat: id enim dicimur poſſe ꝙ licite poſſumus. xxij. q. ij. faciat.l. ſepe. ⁊. l. ſequen.vbi de multiplici potentia: ⁊ sͣ. de reſcrip. ſciſcitatus. per Ber. ⁊ Inno. de cōceſ. pͥben. accedens.d ¶ Obtineri. contradicit huic regule ſupra de iurepa. cura. Solu. ibi non preſcribitur eccleſia tanꝙͣ beneficium: ſed vt proprietas. Item neceſſitatis cauſa vel pietatis: vel cauſa impenſi obſequij ſine canonica inſtitutione poſſidet quis eccleſiaſticos prouentus: nec ex eo canonicus vel beneficiatus proprie dicitur. xij. queſtione. ij. quicunqꝫ ſuffragio. xvj. q. j. poſſeſſiones. ⁊. q. iij. clerici. ⁊. c. ſi epiſcopꝰ. sͣ. demagiſtris. quoniam: eodem modo reſpondetur ad. c. xxxij. diſtinctio. ſi qui vero.xij. queſtione. j. quia. l. diſtin. ſtudeat de cle. pug. in du. henricus. Item argu. contra. sͣ. de elec. in geneſi. sͣ. de iure patro. cōſultationibus: vbi poſſeſſio dat ius eligendi ⁊ preſcriptio. sͣ. de cauſa. poſſeſſio. cum eccleſia. ſol. per poſſeſſionem acquiritur ius eligendi ⁊ preſentandi: quia procedit ex noſtris actibus. ff. de acquiren.poſſeſ. l. j. Inſtitutio autem procedit ex actibus aliorum: que ad hoc vt valeat d̓beteſſe canonica vt hic in qua precipue quattuor requiruntur. Primo ꝙ perſona ſitque inſtituere poſſit. xvj. queſtione. vij. nullus. Secundo ꝙ inſtitutus ſit talis quipoſſit inſtitui. de inſti. ca. fi. quia non laicus vt ibi vel ipſe idem inſtituens: eodemtitulo. ca. vlti. Tertio ꝙ illius beneficij inſtitutio ex iure proprio vel deuoluto veldelegato ad inſtituentem pertineat. eodem titulo. c. iij. Quarto ꝙ ſeruetur formaconſtitutionis illius. sͣ. eo. libro de elec. ca. vltimo. Et no. ꝙ hec regula eſt in argumentum contra clericum qui eſt in quieta poſſeſſione beneficij ſui: ⁊ petitur abeo titulus poſſeſſionis. ſcilicet inſtitutio ꝙ teneatur illam oſtendere: nam et libertus eccleſie: licet ſit in quaſi poſſeſſione libertatis probat manumiſſionem ſuam.xij. queſtione .i. ca. longinquitate. ⁊ ca. ſequen. ⁊ hoc ꝓbat decre. de appella. perſonas. in parte deciſa: vbi de hoc per Lau. nam ⁊ poſſidens pro herede vel poſſeſſore cogitur ꝓbare titulum. C. de acquiren. poſ. l. cogi. ad hoc facit quod no. de dolo ⁊ cōtumacia cōtingit in glo. vltima circa medium. In cōtrariū videtur argu.xx. q. ij. quē ꝓgenitores. sͣ. de regu. vidua. ⁊ in. l. predic. l. cogi. ij. q. v. §. i. ⁊ ꝓ hocfacit quod no. Innocen. de procura. ex inſinuatione. ⁊ Ber. Compo. de reſcrip.capitulum in glo. v. §. item queritur an executor. ver. ſed ẜm hec primam opinionem tenebant Mel. ⁊ Ber. iſ. per iura predicta. Io. ⁊ la. no. c. diſtin. contra morem ꝙ clericus habens duo beneficia cogitur dicere titulum: habenti autem vnuꝫſolum ſficit poſſeſſionem oſtendere: argu. ad hoc. sͣ. eodem libro de preſcrip. ca..j. ⁊ de offi. qͣrdi. eod. lib. ca. ordinarij. Dici poteſt primam partem veram: cumepiſcopus ex ſuo officio vult videre īſtitutionem clerici: hoc ꝓbatur de prebē. dilecto vt ec. bene. c. vno. Scd̓am cum alius agit forte dicens ſe ius habere in prebenda: tunc actor quod aſſeruerat ⁊c̄. vj. qōne vltima actor. ⁊ in preallega. ca. vno vteccle. benefi. ⁊. C. de proba. actor ⁊ hoc ꝓbatur ex his que no. Innocen. Ber. ⁊ Cōpo. in predictis glo. ⁊ per Hoſtien. ⁊ de hoc de ſimo. lꝫ heli. ſuper. ver. officij ſui