De exceptionibus.

4 9

uiantia libertati eccleſiaſtice iurantium referri debet intentio. ¶ Declaramꝰª quoqꝫ iuramenta ſub huiuſmodi generalitate qͣlitercunqꝫ⁊ ſub qualicunqꝫ verboruꝫ formapreſtita uel preſtanda ad licita poſſibilia ⁊ libertati eccl̓iaſtice obuiantia tantum extēdi: ipſoſqꝫ iurantesad alia per preſtationem iuramentui huiuſmodi non teneri.HO nifacius octauus.¶ Per eccleſiaſticū iudicem ordinarium loci cōpellitur iudex ſecularis. ec. cen. ius canonicū quod adꝓuiſionē animaꝝ ſtatutū ē ſeruar̄.Icet mulieres q̄ alienationiAbus dotium et donationumˡpropter nuptias conſentiunt noncontrauenire ꝓprioᶜ iuramento firmātes: ſeruare iuramentuꝫ huiuſmodi nonᵇ vi nec doloᶜ preſtituꝫ deiure canonicoᶠ teneantur: quia tamen quidā iudices ſecularesᵍ easꝯtra p̄fatas alienationes audiunt:quāuis eis ꝯſtet legitime de huiuſmodi iuramēto. ¶ Nos animarūpericulis obuiareʰ volentes eoſdeꝫiudices ad ſeruāduꝫ hoc ius canonicumⁱ per locoꝝ ordinarios cenſuraᵏ eccleſiaſtica decernimus ꝯpellendosˡ.T Dem.¶ Electus poſt ſacramentum ponens vel reſpondens ꝯtraria directe niſi rationabiliter excuſetur velut periurus a ꝯfirmatione repellitur. Ideꝫ ſi hoc fecerit ꝓcuratoripſo mandante uel ratum habenteuel non reuocante. h. d. Io. an.Um in poſitionibus ſuꝑ electionisᵐ tue negocio poſt iuxramentumⁿ in cauſa preſtitum a tedatisº ſeu reſpōſionibꝰ quas ad po

ſitiōes tui aduerſarij feciſſe dignoſceris: reperiatur ꝯtrarietas manifeſtaᵖ: tibi tanquam periuroq niſiiuſtaᶠ cauſa ⁊ rationabilis te excuſetſuper ipſa electione perpetuum ſilentium imponi debebitᵍ. ¶ Idēˡfiet ſi te expreſſeʸ mandante uel etiāex poſt facto ſciente ac ratuꝫˣ habente ſeu nō reuocante poſitiones autſpōſiōes huiuſmodi ꝯtrarias tuonomineʸ tuus fecerit procurator.Rubrica De exceptionibus.I Nno. iiij. in concilio lugdun̄.¶ Sex ſunt dc̄ā huius d̓cre. Primo ponit arengā ⁊ ius antiquuꝫ ⁊ꝯſtitutionis cauſam. Scd̓o dicit ꝙreus ꝗ ꝯtra actoreꝫ de excōmunicatione excipit: vt ipſum repellat abagendo: debet ipſius excōmunicationis ſpēm; ⁊ nomen excōmunicatoris exprimere: ⁊ eā infra octo dies ꝓbare: alias iudex ꝓcedet ī cām⁊ illuꝫ in expēſis ꝯdēnabit. Tertioſtatuit ꝙ ſi interim obijciat̉ ⁊ probet̉ eadeꝫ vel alia excōicatio actorrepellit̉ ſed que acta ſunt valebunt.Quarto ꝙ vltra duas vices hecexceptio nō opponat̉ niſi ex cauſa.Quinio ꝙ ſi opponit̉ poſtrē iudicatā impedit̉ executio: ſnīa nihilominus valet. Sexto dicit̉ ꝙ iudexpublice excommunicatum reo nonopponente ex ſuo officio debet abagendo repellere. Io. an.Ia ꝯſideratiōeᶻ ſtauitᶜmater eccleſia: ꝙ maiorisꝰ excōicationis exceptio in quacunqꝫ ꝑte iudiciorum oppoſitaʳ lites differatᵍ⁊ r̄pellat agētesᵇ: vt ex hocᵉ magiscēſura eccleſiaſtica timeat̉ᵇ: ⁊ cōionis periculumᵉ euitetur: ꝯtumacieˡ

cundus¶ Declaramus. declaratio igit̉ ātiqui iuris eſt: ⁊ hoc ius no. ber. sͣ. dehis que fi. a ma. par. ca. c. i. in glo. vlti. ⁊ hoſt. e. c. in glo. penul. vn̄ dabatibi conſilium hoſti. ꝙ iurans ſic diceret: iuro ſeruare ſtatuta ⁊ ꝯſuetudines iuſtas poſſiles ⁊ honeſtas. que de facto ⁊ iure ſeruari poterūt. ⁊ multiplex eſt impono. sͣ. de reſcrip. ſciſcitatus. poſito tn̄ ꝙ in genereiuret: ſit tn̄ ẜm ius cōmne īterpretatio iuramenti ⁊ ꝓbat̉ hoc ſatis per d̓cre. sͣ. eo. ad noſtrā. iij. ⁊sͣ. de ver. ſi. ſuper ꝗbuſdaꝫ. dic ergo breuiter ꝙaūt ꝗs expreſſe iurat ſtatuta illicita īpoſſibilia inhoneſta: ⁊ tūc eo ipͥo largo mō ꝑiurꝰ ē: ſic. sͣ. e.ſicut noſtris. aut generaliter iurat ſeruare conſuetudines ⁊ ſtatuta: et tūcdiſtingue: aut tunc ſciebat ibi ſtatuta eē illicita⁊ illa ſe obligaturum ſeruare in mente gerebat⁊ tunc ideꝫ qd̓. sͣ. aut neſciebat: nec id in mentezerebat. ⁊ tūc non peccauit: ⁊ ſolū ad licita obligat̉ ut h̓ ⁊ in p̄dictis iuribus. ad idē. ff. de trāſac.ꝗ cū tutoribꝰ. §. vlt. ff. d̓cōdi. inde. ſi procuratorq̄ſi in fi. ff. d̓ cōdi. inſtit.iones. ⁊. l. ſe.nit ſem̄ reprehenſicet. Primo pobile ꝯͣ qd̓ prouidet. ſcd̓oibi. Nos animaꝝ. Do.Et fuit tracta h̓ decre. ꝑcompoſitores huius libri de extrauaganti queincipiebat: quia vero cōcut.b ¶ Donationum. dehis dic ut. sͣ. de do. poſtdiuor. re. nuper.e ¶ Proprio. ītelligo ſiue iurent per ſe ſiue ꝑ ꝓcuratorē cui ad hoc ſpālemandatum dederint: a.lxiij. di. tibi. ⁊ ibi dehoc deꝰ ura. calū. c. vlti.⁊ de ꝓcule vlti. cum ſi.¶ Non vi.o iuram̄tū metu extortū n̄ obligat d̓ quo dic ut. sͣ. qd̓cā. abbaſ ⁊ sͣ. e. ſi v̓oe ¶ Dolo. queꝫ qui allegat ꝓbare dꝫ ſaltem ex ꝑpicuis īdiciis. fiquotiens. §. qui dolo. l. dolum. sͣ. eo. l. de renun. c. ij.¶ Canico. ut. sͣ. e. cū ꝯtingat. vbi d̓ hoc. ſecus videtur d̓ iure ciuili. ff..l. lex iulia. inſti. quibus alie. licet uel non. in prin. C. de reiui in hac parte ratione periurij: cui cauſaꝫ dāt ſūt d̓ forouit. sͣ. e. li. de fo. compe. c. vltimo.e. sͣ. c. proxi. cum ſuis concor..jͣ. ti. ꝓxi. c. ij. jͣ. de ſen. excō. decernimus. facit. sͣ. eo. lib.e. c. ij. ⁊ic papa tollit legem etiam quo ad forum ſecͣ. ii. Io. an.it̉ eius noīe abbas. sͣ. de ver. ſi. q̄rentiir eccleſiaſtica ptās: ⁊ iō coercet ſeculareꝫ: ut. xxde ma. ⁊ obe. ſolite. ꝗ fi. ſint legi. ꝑ venerabilier iurauit nō alienare dotē vel donationemſentire niſi ex rōnabili cā ⁊ auctorizāte iudice.ē: poſtea iudice n̄ auctorizante ꝯſenſit: ⁊ iuraſeaic ẜm hoſti. ꝗ hoc no. sͣ. eo. cū ꝯtingat. ꝙ pͥmuꝫī te: ⁊. c. ītellecto. ⁊ ī autē. de nō alie. §. ſanctiſſimas.Sedua nos. ſol. ibi primū iuramentū illicitum: ⁊ ideo ſcd̓ꝫicat: hic primum licitum ⁊ ideo derogat ſecundo.oſulonibus. Sunt due partes. Scd̓a ibi: idem fiet ⁊ prilitur de dn̄o. Scd̓a de ꝓcuratore. Do. habuit ortū h̓ decre.cbſti. sͣ. de fi. īſtru. cūoā. ſuꝑ verbo. vnica tm̄ venditio.em̄ videtur ſiur de iam obtēto. cū ꝑiuriū non ſo-

eptionibus.lum impediat: ſed etiā deijciat. sͣ. e. tua nos. ⁊. c. q̄relam: ⁊ de fideiuſ. peruenit.n ¶ Poſt iuram̄tū. qꝛ tc̄ faciēde ſūt poſitiōes. sͣ. d̓ ꝯfeſ. c. ij. ⁊ ibi dixit. ⁊. e. ti. c. ijo ¶ Datis. no. ad qōneꝫ quā diſputauit: an ꝑ īſtrumētū ꝓbet̉ crimen: qd̓ ſic ꝓbatur h̓ .n. ꝑ ſcripturas actoꝝ apꝑet eū poſuiſſe ꝯͣria ⁊ ſic ꝑiuruꝫ: de hoc. sͣ. de ma.⁊ obe. cū eccl̓ijs: ⁊ ꝑ modernos de accu. ſuꝑ his ad idē. jͣ. de ver. ſi. c. ij.p ¶ Manifeſta. euidēs uel notoria. jͣ. de ver. ſi. ꝯſtōnemq ¶ Periuro. ꝑiuri. ſunt infames. vi. q. i. īfames: ⁊ eccleſiasregere nō merent̉. sͣ. eo. querelaꝫ. nec ad teſtimoniū admittūtur ēt pꝰ penitētiā. xxij. q. v. ꝑuuli. de teſti. teſtimonium.r ¶ Iuſta cā. vt vnum ex ꝯͣrijsdictis multiplicit̓ p̄t īrelligi. sͣ.de accu. cum dilecti. vel ꝓbarevult ſe erraſſe in altero de ꝯͣriis: maxīe ut poneret̉ uel rn̄deret̉de facto alieno: vbi tollerabiliseſt error. ff. pro ſuo. l. vlt. sͣ. deꝯfeſ. ex ꝑte. sͣ. e. li. de reſti. in inte. c. vl. in fi. Sꝫ ꝗd dices. nunꝗd poſitio uel reſpōſio ad ipſaꝫreuocari poterit. Et vr̄ ꝙ nonNā volat emiſſuꝫ ſemel irreuocabile v̓bū. xliiij. di. §. vlt. in fi.de ꝓba. ꝑ tuas. C. d̓ nō nu. pe.generaliter. ecōtra vr̄ ꝙ reuocari poſſit. xxxij. q. i. apd̓ de pe.di .i. diuortiū. de ver. ſi. naꝫ ētego. ff. de diuor. ſi penituit. dixit. Io. de deo ſi data ſit poſitōī ſcriptis nō pōt reuocari: aliaspōt: ad hoc de elec. ſcriptum. d̓ꝯfeſ. ex ꝑte. qd̓ gͣuil. abhorret inſpec. ti. de poſitionibꝰ. §. vlti.ver. Itē ſi ponens. dicens ꝙ exquo in iudicio ꝓpoſita eſt ſiue īſcriptis ſiue nō reuocari nō poterit ꝑ p̄dictā decr̄. ex ꝑte de litecōte. c. vno d̓ elec. dudū. ij. niſi doceret de errore: ut. sͣ. dixi.ſatis vr̄ ꝙ ſicut teſtis a ꝑiurioexcuſat̉ ſi incōtinenti ſe corrigitut. sͣ. de teſti. co. p̄terea: ⁊ ſic ponens vel reſpondens eadē ratione. Io. an.o ¶ Debebit. nec ꝑꝑ hoc coelectus cōfirmabit̉. ii. q. i. in primis. sͣ. de reſcrip. oliꝫ. sͣ. eo. li.ut li. pen. c. i. ⁊. ii. C. d̓ rei ven..l. vlti. ⁊ ſic no. ꝙ nō inſpicituhic pͥncipium de quo not. sͣ. deele. dudū. i. Nā non ſolū antiqͣcrimīa repellūt electos. sͣ. de tēpo. or. c. vlti. ſed etiā noua: probatur hoc idem. sͣ. de reſcriptisolim. sͣ. eo. li. de elec. ut circa. ſicut ⁊ noua cauſa nō ſolum antiqua iudicem repellit: de offi. dele. inſinuante.t ¶ Idem .ſ. qꝛ tibi ſilentium imponetur.u ¶ Expreſſe. ſi ergo dedit mandatum ponendi ⁊ reſpondendi poſitionibus generale ſed nō expreſſit: ut ſic ⁊ ſic reſponderet ul̓ poneret: ut. sͣ. e. libro de iura. calum. c. ii. ij. rn̄. in fi. tunc licet ꝓcurator ponat vel reſpondeat ꝯͣria: dn̄s nō deierat niſi in caſibus ſequentibus. ⁊ cōcor. sͣ. eo. li. de ele. ſi compromiſſarius.x ¶ Ratum habente. ⁊ ſic in maleficijs locum habet ratihabitio expreſſa ⁊ tacitajͣ. de ſenten. excom. cum quis. ⁊ de re. iur. ratihabitionem. ibi de hoc.y ¶ Nomine. alias ratum non poſſet habere quod ſuo nomine factū non eſt. jͣ. d̓re. iur̄. ratum quis. vbi de hoc.Ia conſideratione. Hec eſt notabilis decre. ⁊ quotidie praticabilis. diuiditur ut patet ex rubro. Secūda ibi: ſi quis igitur. TerAtia ibi. Si vero. Quarta ibi: ꝓuiſio. Quīta ibi: ſed ſi poſt. Sextaibi: eo tamen. Dominicus.z ¶ Conſideratione. quadruplici: ut. jͣ. ſequitur ibi: ut ex hoc ⁊cͣ.⁊ ¶ Statuit. sͣ. e. exceptiōe. 9 ¶ Maio. expͥmat̉ ergo ip̄iꝰ ſpēs: ut. jͣ. ſtatuit̉ꝝ ¶ Oppoſita. qd̓ fieri pōt nō obſtāte lapſu ꝑemptorij ad ꝓponēdas dilatoriasaſſignati: ut in cle. e. ti. excōicatiōis. a ¶ Differat. nota ꝙ iſta decre. locuꝫhabet ſolum cum opponitur excōicatio in vidilatorie: ut. jͣ. dicam.Agentes. ſꝫ nō defēdētes. sͣ. de indi. ītelleximꝰ: ut. sͣ. e. ti. cū īter. cū ſimilibꝰcUt ex hoc. aſſignat quattuor conſiderationes illius iuris.d ¶ Timeat̉. ligat̉. enī ꝗs magis ex ꝯtēptu. xi. q. iij. §. ſi ergo. sͣ. d̓ ſē. ex. ꝑ tuase ¶ Periculū. qd̓ ē tā ī excōicato ꝙͣ ī cōicante: de cle. ex. mi. illud. e. ti. ſi celebratcum ſi. f ¶ Cōtumacie. ob quā ſolū excōicat̉ ꝗs ab hoīe. x. q. iij. nēo ep̄oruꝫ