Liber

facta ſigillatī ſpecificatiōeª criminū⁊ aliorūᵇ obiectorū ſibi in eiſdeꝫ articulis cōtentorum. ¶ Si vero dicti abbas ⁊ conuentusᶜ aliquos teſtes coram te produxerint contrateſtes ab eiſdeꝫ priore ⁊ cōuentu ꝓducēdosᵇ iuxta articulos quos ipſiabbas ⁊ conuētus tibi ſuper reprobatione teſtium ꝓductorum prioris ⁊ cōuentus in eadem ꝓduxerītrecipere ac eos vſqꝫ ad calēdas februarij ꝓximoᵉ futuri diligēter examinareᶠ ꝓcures: ſimiliᵍ ſpecificatione criminū ⁊ alioꝝ que cōtra teſteseorundem prioris ⁊ ꝯuentus obiecta fuerīt obſeruataʰ: prius tn̄ preſtito iuramentoⁱ a procuratore dictorum abbatis ⁊ conuentus ꝙ adhoc ex malicia non procedantᵏ.Nnocentius quartus in generali concilio lugdunenſi.¶ Aduocatus vel procurator pͥncipalis cāe in cā appellatiōis teſtiſicari nō pōt: iuram̄tuꝫ aūt p̄ſumptione faciente pro appellāte ſibi deferri n̄ dꝫ niſi iudici videat̉. h. d. do.O mana eccleſia ⁊ īfra: in apCe pellationisˡ cauſa iſ qui appellantis ꝓcurator vl̓ aduocatus ī pͥori iudicio fueratᵐ nō recipitur in teſtemⁿ ¶ Neqꝫ indiſtincte ipſi appellanti preſumptioneº faciente ꝓeo d̓ferat̉ etiam iuramentū ſed tūccū īſpectis ꝑſonarūᵖ ⁊ ipſius cauſecircunſtantijs id fuerit faciendum.Rubrica de iureiurando.¶Icolaus. ii.¶ Prelati canonici rectores ⁊ oficiales locorum qui iurant ſtatuta⁊ conſuetudines loci uel eccleſie ſeruare: pretextu talis iuramenti nonobligantur ad illicita impoſſibiliavel obuiantia eccleſiaſtice libertati.nec ad ea debet intentio ſua referri. an.Ontingit in nōnullis eccleſiis de eorum conſuetudi-

neq obſeruari: ꝙ ipſaruꝫ prelati cūprimo ad eccleſias ipſas acceduntᶠvel cum de recipiendisᵍ ibidem nouis canonicis agit̉: nec prelati admittūtur nec canonici aliter recipiūtur in ipſis niſi iurēt ſtatuta ⁊ cōfuetudines ipſarum eccleſiaꝝ ſcriptaᵗ⁊ nō ſcripra īuiolabiliter obſeruareInter laicos ēt in multis ciuitatibusʸ caſtris: ⁊ terris in ſuiſ ptātibꝰrectoribus vel officialibus aſſumēdis cōſuetudinis morbus irrepſitꝙ ptātes r̄ctores ⁊ officiales hmōiad poteſtarias rectorias ⁊ officiaeadem niſi prius ſeruaturos ſe ſtatuta ipſorum locorum clauſaʸ iurauerīt: nullatenꝰ admittātur. ¶ Qꝛvero in ſtatutis ꝯſuetudinibꝰ ſupradictis interdū aliqua reperiūt̉ illicita ſeu impoſſibilia vel obuiātia eccleſiaſtice libertatiᶻ: ne ſub tali generalitate iurādi ſic iurantibus peccādi occaſio prebeatur: cū iuramētūnon fuerit vt eēt iniquitatis vinculūᵉ īſtitutū: hac generali conſtitutōeaīarum periculis obſiſtereꝰ cupiētes: precipimus: a ꝗbuſcūqꝫ ſciētibus contineri in predictis cōſuetudinibus ⁊ ſtatutis illicita impoſſibilia vel libertati eccleſiaſtice obuiantia iuramenta huiuſmodi aliquatenus non preſtari. Et talia iuramēta ea ītētioneᵏ facienda uel facta vtetiam illicita vel impoſſibiliaª: ſeueccleſiaſtice libertati obuiātia obſeruentur cū etiam ſub tali intentiōe pͥſtari non poſſint: abſqꝫ diuine maieſtatisᵇ offenſa decernimus in huiuſmodi illicitis impoſſibilibꝰ ſeulibertati eccleſiaſtice obuiantibusnon ſeruāda: quin potius pro ānimarum ſalute: ſi ſub forma predicta vel ſimili aliquos ignorantespredicta illicita ſeu impoſſibiliavel libertati eccleſiaſtica obuiantiaiurari contigerit: ad obſeruandadūtaxat licita poſſibilia et non ob-

dantur ſuper articulis de quibus ꝑmiſſuꝫ ē. ⁊ format̉ ẜm circūſtantias cauſe ⁊ ꝑſonaꝝ ꝓductaꝝ: vt in dicto. c. lꝫ. §. i. sͣ. eo. cū cāꝫ. i. ⁊. c. per tuas. vnde datis articulis petit pars terminum ad danda interrogatoria: qui terminus tā ex predictis iuribus dari debet ꝙͣ conſuetudine generali que eſt optima ⁊c̄. ff. de legi. ſi īterpretatione. de conſue. cum dilectus. Et fiunt interrogatoria hoc modo. Si dixerit teſtis veꝝ eſſe ꝙ primo intentionis articulo continetur.Queratur ab eo quomō ſcit: ⁊ſi ibi preſens erat. ⁊ ad quid ibierat. ⁊ ſi vidit: potuit enim preſens eſſe ⁊ nō vidiſſe. Iteꝫ quoanno menſe ⁊ die id fuit factuꝫIteꝫ in quo loco: qua domo: qͣparte domus. ⁊ an domus illaſit terranea. vl̓ in ſolario ⁊ quierant ibi pͥſentes. Itē ſi cognoſcit illū de quo teſtificatur ⁊ cuius eſt etatis ſtature ⁊ coloris:⁊ his ſimilia ẜm ꝙ faciūt ad factum. ⁊ hec interrogatoria decōſuetudine ⁊ de iure non dant̉parti aduerſe: ne poſſit ſuꝑ hisinſtruere teſtes ſuos. ſed iudexper ſe vel ꝑ aſſeſſorem examinat illa: ⁊ ſi qua reperit ſuperflua vl̓ imꝑtinentia illa reſecathic aūt non habebit locū reſecatio: cū fuit approbata ꝑ papaꝫ:vt de articulis ſuꝑius dixia ¶ Specificatione. No. ꝓ ſpecificatione obiectoꝝ ad ideꝫ. sͣ.e. lib. de elec. vt circa.b ¶ Et alioꝝ. forte obijciebantur aliꝗbus nō crimina: ſꝫ aliaper que impediebant̉ teſtes eſſeputa ꝙ erāt vel fuerāt aduocati vel ꝓcuratores in cā. jͣ. c. ꝓxi. vel qd̓ erāt minores. iij. q..iij. c. i. vel his ſimilia.c ¶ Cōuentus. originales actores.d ¶ Producendos. ad reprobationem teſtium productorūin principali.e ¶ Proximo. ītelligebat̉ ſi n̄fuiſſet appoſitum. ff. de verb.ob. eum qui calendis.f ¶ Examinare. ẜm interrogatoria prioris ⁊ cōuentus ſpecialis dignitatis: vt. sͣ. in ꝓxi. caſu dictum eſt.¶ Simili. de qua dictuꝫ ē. sͣ.roxi. ver.h ¶ Obſeruata. hos aūt teſtesnō licebit vlterius priori ⁊ ꝯutui reprobare vt. sͣ. d̓ teſti. lꝫ dilectus.¶ Iuramēto. ſed qͣre exigit̉ iuramētū a procuratore abbatisī hac reprobatiōe ⁊ nō ī primareprobatiōe quā facit pͥor ꝯtraprīcipales teſtes abbatis. ſo. potius p̄ſumit̉ ꝙ hoc facit abbasex malitia ꝙͣ prior ꝗ primo reprobauit teſtes ſuꝑ principali ꝓductos. quaſi ꝓuocatus velit vlciſci. ⁊ iō ꝑꝑ illāp̄ſumptionē hoc exigitur iuramentū ſi. de reſti. ſpo. lr̄as ẜm ber. ſed dic ꝙ hoc ēin poteſtate iudicis ꝑ predictā decre. ⁊ per. c. de iura. calum. c. ii. ī fi. sͣ. eo. lib. vn̄de ⁊ in prima poterit exigere ſi ſibi videbit̉. ⁊ in ſecunda omittere ſi ſibi videbit̉:iſte aūt neceſſe hꝫ mandatum pape ſeruare.k ¶ Procedāt. hēbant olimꝗdā h̓ plus de tex. ꝗdā nō .ſ. ceteꝝ nobis ſub ſigillo tuo ⁊c̄.mana. Duo ſunt dicta huius decre. ⁊ breuia ⁊ iccirco eā nō ſummo.¶D Io. an. l ¶ Appellationis. fuit cā dubitatiōis: qꝛ alia videbat̉ cā appellatiōis a principali ꝑꝑ aliū iudicē ⁊ aliū ꝓcuratorē aduocatū: ꝗ frequenter inipſa īterueniant. qꝛ nō tenet̉ procurator vel aduocatus principalis cāe defenderecām appellatiōis vt no. sͣ. de ꝓcur. non īiuſte. ⁊. ii. q. vi. §. poſt ſcd̓m ⁊ facit qd̓dixi. sͣ. de iura. ca. c. ij. i. reſpon. ſed non eſt alia: vel lꝫ ſit alia quo ad ꝗd tn̄ procurator vel aduocatus ī pͥncipali: in cā appellationis nō debēt teſtimoniū ferre: nememores ſui officij forte cōtrarium aſſerēt veritatis: ſicut ⁊ aduocatus nequit eēiudex ne affectionis ſue memor ⁊c̄. C. de aſſeſ. l. nemo. ī fi. Et iudex ī cā quā iudicauit non debet eſſe teſtis. ij. q. vi. ſtatutum. vbi de hoc. qd̓ intellige ẜꝫ determinationem decre. sͣ. e. dilecto. ⁊. c. cum a nobis. in vno ergo ⁊ eodē negocio quisduplici officio tam ſuſpecto fungi non dꝫ. d̓ cle. coniug. diuerſis. ff. ad treb. ille a

quo. §. tēpeſtiuuꝫ. ii. q. i. in primis. de v̓b. ſi. forus cū ſi. ī teſteꝫ ergo multo ſortius nō recipietur talis in pripali ꝑ iura predicta.m ¶ Fuerat. ſi ergo illū ꝓcuratorē.it. ſed nō recipit mandatū teſtiſicari poterit. sͣ. eo. dilecto. Idē ī adu⁊c̄. hoc ēt no. ff. eo. l. vlti.n ¶ In teſtē. ītelligas pro ip̄o appellante: nā pro appellato bn̄ recipient̉ ẜꝫber. ⁊ modernos: tuꝫ qꝛrō prohibitiōis ceſſat: tūqꝛ nō reperiet̉ ꝓhib⁊ edictū de teſtibꝰ ꝓhitoriuꝫ ē. ff. e. ti. l. i. Et iniſto caſu qn̄ procuratovel aduocatus appellantis deponit pro appellato. dico ꝙ deponet etiaꝫpro appellāte qꝛ iurat ꝓvtraqꝫ ꝑte dicere v̓itatēad hoc. sͣ. e. de teſtibusī. c. i. ii. ⁊. iij. ⁊. C. d̓ queſtionibꝰ. l. p̓dē ⁊ dixi. jͣ.de reg. iur̄. qd̓ ob gr̄amꝗd de ꝓcuratoribus adnegocia: dic ẜm Hoſt.ꝙ in negocio qd̓ procurauit de conſenſu partiūpōt admitti: ſicut ⁊ iſte:⁊ ſicut mediator in auc̄.de teſti. §. quoniam v̓o.colla. vij. in alijs admittet̉ etiam ꝑte inuita: cuꝫnec prohibeat̉. ff. e. l. i.o ¶ Preſumptiōe. puta quia habet vnum teſtem. sͣ. de procura. ex inſinuatione. xxiiij. queſtion. iij. ſi habes. ff. dedo. prelega. l. theopompus.Perſonarum. ⁊ ipſius cauſe: qd̓ dic vt no..sͣ. de iureiu.Srifidfinutbema cirtadericos ⁊ laicos. Secūdaibi: quia vero cōſtitutionis cauſam ⁊ conſtitutnem circa vtroſqꝫ. Do.q ¶ Conſuetudine. adhoc. sͣ. eo. clericus.r ¶ Accedun­ in quo acceſſu ātiques eccleſie cōſuetudines ſeruare debent vt. sͣ. de preben. dilecto.s ¶ Recipiendis. ad hocvocari d̓bēt abſentes. jͣ.d̓ pͥbē. cū in eccleſijs niſiconſuetudo eſſet ī ꝯͣriuꝫvt ibi. Io. an.Scripta. pōt ſingula ſingulis referre.u ¶ Ciuitatibꝰ. q̄. murorū ambitu terminantur.jͣ. de ſen. ex. ſi ciuitas.x ¶ Poteſtatibus. ꝗ gladio vtunt̉ ad malefactoꝝ vindictā ⁊ laudē bonoruꝫ d̓ homicidio poſtulaſti: de maio. ⁊ obe. ſolite ⁊ tūc miniſter ē dei vt. xxClauſa. in hoc erat morbus. ⁊ ſi iurauitiij. q. v. miles. ⁊. c. ſeq.ſolū ſeruare ſtatuta edita ad edēda facro nō tenet̉: vt. sͣ. e. ti. c. pe.z ¶ Libertati. ⁊ iō ſtatutarij excōicati ſūt: ſi īfra duos mēſes ea de ſtatutisdeleri no fecerint: vt ⁊ ꝗ tales ꝯſuetudines vl̓ ſtatuta ſeruare faciūt. vt. sͣ.de ſen. ex. nouerit. ad hoc. jͣ. de īmuni. eccle. c. iij. iiij. ⁊. v.⁊ ¶ Uinculum. sͣ. eo. quanto. xxij. q. iiij. inter cetera. ad hoc. jͣ. de reg. iu.ī malis. ⁊. c. nō eſt obligatoriū. Sꝫ de appellatiōibꝰ dicit̉. sͣ. d̓ ap. ad noſtram. ⁊. c. cū ſpeciali.¶ Obſiſtere. ad hoc. sͣ. eo. li. de cōſti. c. i. jͣ. de ſepul. c. i. cū ſi.Intētionē. dr̄ ergo iuramentū illicitū ex aīo. ſic ⁊ ſnīa excōicatiōis. sͣ.d̓ ſen. ex. ꝑ tuas. ⁊. c. ſacro. vbi de hoc. xi. q. iij. §. cū ergo. Io. an.a ¶ Impoſſibilia. ad hoc nullus pōt ſe obligare. sͣ. de pac. c. vlti. de cōdi.appo. c. vlti. ff. de reg. iur̄. īpoſſibiliū. jͣ. d̓ reg. iur̄. nemo pōt. Et ītelligoīpoſſibilia de iure vel de facto: vt dixi in predicta regula nemo poteſt.b ¶ Maieſtatis. quā peius ē offendere ꝙͣ tꝑalē vt .sͣ. de here. vergentis.⁊. jͣ. de immu. ec. clericis. C. de here. manicheos.