Druckschrift 
1 (1494) Prima pars operum Johannis Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Contra ſuperſtitioſam

ralē ph̓iaꝫ. Quarto vl̓ ex diſpoſitōne moꝝẜm moralē diſciplinā. Quīto vl̓ ex diuinaordinatōe ẜm theologiā. Sexto vl̓ ex demonū actōe ẜm artē magicā. Septīo veex ſctōꝝ innocētū merito ſeu oꝑatōe ẜm religionē xp̄ianā. Octauo vel ex obſeruātiūfantaſia vel im aginatōe allegat exꝑiētiā Sꝫ nulla cauſaꝝ iſtaꝝ ſufficiēs ē aut rōabilis. vt hec ponat̉ obſeruatio nec oēs ſil̓.Talis ergo obſeruatio vana ē reprobanda. Et pͥmo de qͥnqꝫ pͥoribꝰ cauſis arguitur indirectū locū ab autoritate dari poſſint. Un̄ ſi det̉ cauſa aſtrologiāInterrogādi ſunt aſtrologi. inuenit̉ hoceſſc ꝯͣriū ſuis regl̓is atqꝫ pͥncipijs. quoniāaſtrologi variāt ſua iudicia ẜm varietateꝫhoroſcopi .i. poſitiōis ſydeꝝ. ita poſſit ꝯfici almanach vniforme perpetuum.Quia dies lune (exempli gr̄a) ē indiſpoſita vel infauſta ẜm regulas eoꝝ. ſi etiaꝫerūt vere erit in hebdomada ſequēti diſpoſitōis alterius. Attēto maxīe in eiscernūt arbitrij lib̓tatē aſtra īponūt noceſſitatē iuxta dictū ptolomei/ ſapiēs dominabit̉ aſtris. Et hec fieri ſolet efficacit̉ ꝯͣ ſignatōeꝫ reꝑit̉ in kalēdarijs de diebus egyptiacis ſeu ꝑiculoſis. Cōſeq̄nt̓locū ab autoritate ſic argueret̉ de medicisſic de ph̓is naturalibꝰ. ſic de ph̓is moralibus. ſic de theologis. cuilibet exꝑto inſua arte vl̓ ſcīa magis credēdū ē qͣꝫ idiotis īſcijs. Nec oꝑtet ſatagere ad reꝑatōꝫ ſubtilē pͥncipia p̄dictaꝝ ſcīaꝝ ꝯͣ tales inexꝑtos/ qꝛ nec ītelligerēt nec aſſentirēt. Si ātcredere nolūt edoctis gͣtis errāt vltro ſeI ſeducunt. Suꝑeſt igit̉ diſcurrere aliastres cās. pͥmo de actōe demonū. Si alleget̉ cauſant īfortuniū māifeſte ꝟgit inydolatriā. Si q̄rant̉ placari nihil agen tāqͣꝫ plus in timeant̉ qͣꝫ deus ip̄e ſācti ſui. Rurſus qꝛ in his tm̄ diebꝰ ſedaſſidue. ſic̄ dicūt petrꝰ paulus. aduerſarius nr̄ dyabolus/ circūit q̄rēs quē deuoretcui reſiſtēdū ē fortit̉ in fide in vana ſuꝑſtitōe. Pret̓ea deducūt ſacri doctorescipue Augꝰ. tales agere illicite ꝯͣ baptiſmalē ſctītatē. ita euenit baptizatis pertales obſeruatōes illud de euāgelio. immūdus ſpūs exierit ab hoīe .ſ. in baptiſmoſequit̉ reuertēs adducit ſeptē ſpūs neqͥores ſe/ fiūt nouiſſima hoīs illius eosrecipit peiora pͥoribꝰ. Melius ē em̄ ꝟitatē agͦſcere qͣꝫ poſt agnitiōeꝫ ꝑuerſe viuere

eāqꝫ factꝭ aut v̓bis abnegare. Rurſus attendat̉ nullā diē eſſe plēa ſit infortunijs nūc iſtoꝝ nūc alioꝝ. qͥbꝰ tn̄ ē dies qͥlibet euitādus aut timēdus. ſꝫ hoīuminfelicitas vel miſerāda ē/ vel culpāda qͦꝝoꝑationes male faciunt (iuxta vbū Augꝰ.malos dies. Deniqꝫ nihil eſt fallacius ſtulti vulgi traditionibus qui vt ſepius faciūtde cauſa cauſam. Exempli gratia. p̄cipitabit̉ aliqͥs ab equo effreni indomitoin via lubrica. vel in flumine ſubmergeturꝯfeſtim vulgares vt audierint/ aſſignabūthmōi īfortunij cauſas diuerſi diuerſimode/ tn̄ nullatenus cauſe ſunt huiꝰ caſus.Dicet vnus in exitu domus obuiū habuerat vnū cattū vel leporē. vel in egreſſu hoſpitij offenderat pedē. vel mane camiſiā auerſam īduerat. aut calcius dext̉ſiniſtro acceptus fuerat qd̓ ſignū ceſar auguſtus ſibi reputabat īfauſtiſſimū. Dicetaliꝰ. Ego ſic ſomniauerā. Crocitabat coruus ſuꝑ tectū/ aut bubo ſtridore ſuꝑuolitauerat. vl̓ gallꝰ p̄ter horā vocē dederat.Dicet aliꝰ. Ecce mala dies erat īfortunata vl̓ egra. Dicet aliꝰ. Luna qͣrta erat vl̓ ſeptima. aut ſol in ortu nubibꝰ obuolutꝰ palluerat. aut ſtella decidēs aerē micauerat.Uel ſicut apud comicum legit̉. Introijt īedes alter alienus cattus anguis impluuiū decidit. De tegulis gallina cecinit. Interdixit ariolus aruſpex (ſupple vel aſtrologus) vetuit ante brumam noui negocij aliquid inciꝑe. Alij ꝟo traducent ad moresdicētes homini tali poterat bn̄ ꝯtingere ſic ſic egerat. vel rapiendo bona vicinoꝝ vel fraudādo vel blaſphemando autqm̄ ex iniuſtis aut reprobis parētibꝰ traxerat originē. Lōgū eſſet oīa ꝓſeqͥ. qͥbꝰ fallūtur fallūt hoīes inducentes ſe experientiā qͣſi certā fundāt ꝯfictōes inanes falſas. Si aūt alleget̉ altera cauſa ꝓpter Xrōnem occiſionis innocētum ꝓuenit iſtd̓infortunium in tali die nedum in ꝓprio etſolo feſto ſed conſequenter totum annū.Iſtud caret ratiōe. alioquin theologi viri religic. ī atqꝫ deuoti deberēt iſtam obſeruantiam magis cognoſcere cuſtodire cuius oppoſitū inuenit̉/ qꝛ diſſuadent illā reprobāt irridēt. Dicūt p̄terea agerecedit in honorē dei/ vel ſctōꝝ innocentumvel ad ſalutem corꝑalem aūt ſpūalem ſedvergit ad ꝯtumeliā dei ſanctoꝝ innocentum ꝑniciē corpoꝝ aīaꝝ. Rurſus talis