Tractatus
ſua ſtabilitas/ quibꝰ nutātibꝰ totā reipublice diſciplinā innitentē eis collabi. ⁊ ex ꝯn̄tirēpublicā corruere vl̓ ꝯturbari neceſſe ē Inde ꝯtigit apud rhomanos iſta ſeueritas etiam in nece proprioꝝ filioꝝ. ne labefacerētoptimā reipublice diſciplinā¶ Finit¶ Quattuor ꝯſideratōes q̄ ad robur p̄dictorū faciūt reꝑiuntur poſtea in orōe Apparuit gratia vi. MIncipit tractatuseiuſdem de ſtatibus eccl̓iaſticisAx quā omnes obẜuare conueMnit cū omnibꝰ. tn̄ maxime circamīſteriū religionis xp̄iane/ nūqͣꝫſolidiꝰ ſubſiſtit qͣꝫ ſi ꝟitate ⁊ iuſticia tanqͣꝫ ſororibꝰ fulciat̉. Nā ſi nō in veraiuſticia et iuſta ꝟitate reddat̉ vnicuiqꝫ qd̓ſuū eſt nōne ſciſma ꝓtinꝰ irrūpens pacē exturbabit. ¶ Audiamꝰ idcirco ſub breuiū ꝯſiderationū nūero qͥd ſtatꝰ ſūmoꝝ pontificū.qͥd p̄latorū. qͥd curatorū. qͥd mendicantiuꝫpoſſit qͥlibet de ſuo mīſterio v̓aciter offerrene trāſgreſſio finiū ꝓpriorū ſeu dilatio nimia ſeꝑet iuſticiā ab oſculo felici pacis. ꝓin̄ Vnatural̓. Propterea cū lex natural̓ dicat ꝙde lites fedas vt aſſolet introducatequūtur ſex conſideratōes ſuꝑ ſtatu ſūmi pontificis.Cōſideratio primaTatus papal̓ inſtitutꝰ ē a xp̄o ſuꝑnaturalit̓ ⁊ īmediate tāqͣꝫ pͥmatumhabēs monarchicū ⁊ regalē ī eccl̓iaſtica hierarchia. ẜm quē ſtatū vnicū et ſup̄mū eccl̓ia militās dicit̉ vna ſub xp̄o. quemſtatū qͥſqͥs īpugnare vl̓ diminuere/ vl̓ alicuieccl̓iaſtico ſtatui ꝑticl̓ari coeqͣre p̄ſumit / ſihͦ ꝑtinacit̓ faciat/ hereticꝰ eſt ſciſmaticꝰ impiꝰ atqꝫ ſacrilegꝰ. Cadit enī in hereſim totiens exp̄ſſe dānatā a pͥncipio naſcētis eccl̓ievſqꝫ hodie/ tā ꝑ inſtitutōem xp̄i de pͥncipatu petri ſuꝑ alios apl̓os/ qͣꝫ ꝑ traditōem totius eccl̓ie in ſacris eloquijs ſuis ⁊ generalibus cōcilijs.¶ Conſideratio ſecūdaTatus papalis licꝫ nō oīno vacetſeu deficiat ꝑ mortē pape naturaleꝫvel ciuilē. nec ꝑ ꝯſeq̄nſ eccl̓ia deſinit eē vna.nihilominꝰ eniti debēt chriſtiani ſub penaſciſmatis ꝙ in hͦ ſtatu ꝯſtituat̉ ⁊ p̄ſideat aſſidue vnicꝰ et certus ſūmꝰ pōtifex qͣꝫtū fieripōt ꝓ loco et tꝑe. ſic ꝙ nō eſt licitū ſciēter ī-
pedire qͦ minus ſit vnꝰ tal̓ ſup̄mꝰ pōtifex īeccl̓ia in qͦ ſit eccl̓iaſtice ptātis plenitudo. ⁊ꝙ n̄ ſint plures in qͦ tanqͣꝫ eccl̓iaſticū regimen deſinere eſſe poſſꝫ monarchicū ⁊ ī aliāpolitie ſpēm / vt ī ariſtocraticā/ aut tymocraticā verteret̉. qͣꝫuis papatꝰ has politiaꝝ ſpecies nō excludat ſꝫ aſſumat. quēadmoduꝫde ſacro dn̄oꝝ cardinaliū collegio ⁊ de generali concilio videre eſt¶ Conſideratio terciaTatus papal̓ nō eximit papam alegibꝰ pure diuīs q̄ vl̓ in euāgelijsvl̓ generalibꝰ ꝯcilijs poſite ſūt. ¶ Et ex hocꝯn̄t̉ ptꝫ ꝙ papa ſubijcit̉ legi illi de correctione fraterna. Si peccauerit in te fr̄ tuꝰ ⁊c̄.ſic ꝙ p̄t fraternal̓r corripi duꝫ peccat. Et ſitādē nollet audire eccl̓iam qua generale ꝯciliū rep̄ſentat/ debꝫ hr̄i ſicut ethnicꝰ ⁊ publicanus. Et ita p̄t hͦ mō ꝑ ꝯciliū vel iudicarivel coerceri vl̓ ꝓ excōicato haberi¶ Conſideratio quartaTatus papalis nō eximit papaꝫ⁊iuribꝰ q̄ ſunt pure d̓ dictamīe naturali. quēadmodū ſunt pͥncipia iuriſbonū ꝯmūe tāqͣꝫ aliqͥd diuinū p̄ferēdū ē ꝑticulari bono. Deducit̉ ex hͦ ꝙ ad bonū totiꝰ e ccl̓ie quā ꝯciliū generale repn̄tat/ reducēdū ē bonū ꝑſonale pape ſic ꝙ in p̄iudiciūboni ꝯmūis ꝑticulare bonū pape ſeu ꝯmodū vel ſtatus/ retētio vel dilatatio p̄ualere n̄debet. cū ẜm exigentiā finis cetera debeantmoderari. finis aūt papatꝰ ē vtilitas eccl̓ie¶ Conſideratio quintaTatus papalis qͣꝫuis eximat papā a legibꝰ pure poſitiuis/ canonicis vl̓ ciuilibꝰ. ſic ꝙ ẜm eas coerceri punitiue nō p̄t/ vt p̄ciſe tales ſūt. nihilominus papa nō dꝫ aūt p̄t leges poſitiuas p̄ẜtim ꝑ cōciliū generale ad qd̓ ſufficiēter ſpectat diſcernere vel dictare ſi papa palā cōuertat ptātēſuam in deſtructōem eccl̓ie nō in edificatōꝫ¶ Conſideratio ſextaTatus papalis obligat papā tātoampliꝰ qͣnto maior eſt in eccl̓ia ſubijcere ſe legibꝰ diuīs/ naturalibꝰ ⁊ canoniciſad vtilitatē eccl̓ie. Propt̓ea cū magꝭ videant ocl̓i qͣꝫ oculꝰ videt̉ ꝙ n̄ ſine gͣndi diſcrimine ſalutꝭ papa poſſit delib̓atōes vl̓ īſtituta generaliū ꝯcilioꝝ ꝯtēnere vt n̄ ẜm cōeꝫ ſꝫꝓpriā delib̓atōꝫ ꝯtēdat ī eccl̓iaſtico r̄gimīep̄ſidere. Propt̓ea bn̄ dictū ē ꝙ papa n̄ p̄t generalē ſtatū eccl̓ie īmutare vel tollere.