Tractatus
teriorē vergit exitū/ ſe vl̓ aliū dimittere mori modis tactis/ qn̄ ex ꝯceſſiōe diuīa licit̓ad vitā pꝫ exitꝰ. Deniqꝫ p̄ceptū inferiorisſeu ꝯſtitutio p̄iudicare poſſꝫ p̄cepto ſuꝑioris dei videlꝫ iubētis ne qͥs ſe ꝑimat. qd̓ qͣꝫfalſū ſit nō videt nemo. ¶ Obijciet forte aliqͥs de machabeis qͥ pͥus elegerūt horridaꝫmorteꝫ ꝑpeti qͣꝫ carnibꝰ ſuillis veſci. Sil̓rde qͥbuſdā alijs in veteri teſtamēto ⁊ nouoqui vel ad exemplū v̓tutis. vel ad euitādūdei iniuriā. vl̓ ꝓ caſtitate ſeruāda. aut in vltionē inimicoꝝ vt Sāſon. ſemetip̄os perimerūt. ¶ Sꝫ ad multa iſtoꝝ rn̄det Augꝰ.diffuſe .i. de ciuita. dei. Cuius ſnīa final̓ eſtꝙ niſi ex reuelatōe diuīa/ aut ex ſpāli inſtinctu dei diſpēſante (hꝫ em̄ deus ptātē vite ⁊mortis) nō pōt qͥſqͣꝫ manꝰ licēter ſibi inijcere. qͣꝫuis de caſtitate ẜuāda ſpecialior ē difficultas/ q̄ tāget̉ inferiꝰ. De machabeis inſuꝑ alia ē rō. qm̄ lex diuīa ip̄os tūc obligabat non comedere carnes porcinas. Ideofatendū ē/ ꝙ citius mortē qͣꝫ eſuꝫ talē debebat eligere. Nō em̄ trāſgrediēda ē lex dei ꝓcorꝑal̓ vite ſaluatōe. Secus ē nūc vbi tal̓legal̓ obẜuatio ceſſat. Secus p̄terea vbi n̄ꝯſurgit obligatio/ niſi ex ꝯſtitutōe pure humana Intelligite vigilāter ꝙ dico d̓ ꝯſtitutiōe pure hūana. Fiunt em̄ qͦtidie leges demalefactoribꝰ occidēdis. ſꝫ nō ſunt ſolumhūane. īmo fundamentū pͥncipale ⁊ autoritatis robur/ ſortiunt̉ a lege diuīa iubentevt ppl̓s ſuꝰ tollat malū de medio ſui. ⁊ mēbrū qd̓ ſcādalizat abſcindat̉. Nolo tn̄ dicere ꝙ iudices poſſint ꝓ qͦlibet pctō ad arbitriū ſuū licēter morte ſtatuere. aut ſtatutaꝫinfligere. ſic̄ de furto mere ſimplici deducitOquidā doctor. ¶ Ceteꝝ lex diuina hꝫ. Nonfornicaberis. nō ꝑiurab̓/ ⁊ ſil̓ia p̄cepta. Idcirco qͣꝫtūcūqꝫ poſſet aliqͥs ꝓlōgare vitamſuā ꝑ fornicatōneꝫ aut ꝑ ꝑiuriū/ nullus adtalia ꝯſentire deberet. ¶ Sꝫ inſtabit aliqͥsrurſus ⁊ dicet ꝙ oīa vota ⁊ leges oēs de qͥbus loqͥmur fundant̉ in lege diuīa/ in hacſcꝫ. Redde altiſſimo vota tua. Et hūane inſtitutōes in illa autoritate p̄latꝭ data. Quivos audit me audit/ ⁊ qui vos ſper. me ⁊c̄.Et iteꝝ. Que dicūt facite ⁊c̄. ¶ Rn̄det̉ ꝙ intalibꝰ votis aut legibꝰ poſitiuis iſta ſꝑ exceptio ſubintelligit̉. niſi vbi ꝯͣ dei ſuꝑioris p̄ceptū cuiꝰ finis eſt charitas militarēt. Inde emerſit ꝯſiliū iſtud. In turpi voto/ muta de cretū. Ꝙꝫ ſi aliqd̓ votū fieret/ aut aliqͣlex iuberet̉ ab hoībꝰ abſqꝫ oī exceptōne tali
exp̄ſſa vl̓ īplicita irrōnabilitatē manifeſtā⁊ nō tolerandā lex ⁊ votum ꝯtinerēt. Quopacto ſic? qm̄ euenire poſſent caſus/ qͥ legēdei in ſui obẜuatōe violarēt. ꝓut ſupponit̉declaratū eſſe ſatis. Et arbitror illud qd̓ inhac ſcd̓a ꝯcluſiōe ſupponi dicebat̉/ dabilēeſſe .ſ. caſuꝫ in qͦ frat̓ carth̓. etiā ꝓfeſſus/ obligaret̉ veſci carnibꝰ ⁊ aliꝰ ſibi mīſtrare teneret̉. Et iſte caſus ē neceſſitatis extreme. ſeuꝑ infirmitatē ſeu ꝑ tꝑis aut loci aut tyrānidis īportunitatē cōtigerit. Iſta tn̄ neceſſitas qͦ pacto poſſet forſan nō ſꝑ obligare advtēdū carnibꝰ p̄ẜtiꝫ in caſu grādis ſcādaliſequēs ꝯcluſio declarabit. ¶ Nunc acceda/ Imus qd̓ reliquū ē in hac ꝯcluſiōe argumētis ſtabilire. vt declaremꝰ ea q̄ dicta ſunt ſuper iſto caſu neceſſitatis extreme nō obuiare rōnabilitati legis vel ſtatuti carth̓. d̓ nōcomedēdo carnes. ¶ Pro qͦ remēorandū ē/ꝙ ad hͦ nullū votū exp̄ſſum hn̄t. ſꝫ eſt dūtaxat q̄dā ordinatio ſiue inſtitutio poſitiua.ne hͦ qͥſqͣꝫ eoꝝ p̄ſumat attemptare. qd̓ ſi fecerit/ ſubiacebit diſcipline ordīs. ⁊ certas penas illic exp̄ſſas ſuſtīebit. Et ita fuiſſe oliꝫinſtitutū apud qͦſdā alios ordines. vt apd̓frēs p̄dicatores ſub pena carceris referēteqͦdā accepi. ¶ Adde vnū circa qd̓ pn̄s difficultas verſat̉. ⁊ qd̓ p̄cipue cauſat apd̓ nōnullos ſcrupulū. Fateor itaqꝫ ꝙ nullus caſus in ordinatōe p̄dicta excipit̉ neqꝫ caſusinfirmitatis. neqꝫ alteriꝰ neceſſitatis extreme. Que exceptio ſi facta fuiſſꝫ. apponerētplures digitu ori ſuo. qͥ nūc in ordinatiōeꝫtalē ablatrāt. ¶ Sꝫ rn̄deo/ ꝙ exceptōꝫ hacaddere neqͣqͣꝫ oportuit. īmo nec cōgruū fuit. Ꝙ nō oportuit on̄dit̉ pͥmo/ qꝛ lex naturalis ⁊ diuina ſufficiēter excipiūt. Nunqͥdleges oēs tā eccl̓iaſtice qͣꝫ diuine qͣꝫuis ferant̉ vniuerſalit̓. ſuſcipiūt tn̄ exceptiōeꝫ ꝓut a ph̓o tradit̉. ⁊ ex earundē inſpectōe cognoſcit̉. illā v̓o exceptōeꝫ ꝯtinuo ad legemſubiungi nulla eſt neceſſitas. ſꝫ nec eiuſdeꝫexpreſſio requirit̉. Que eſt rō? Quia plerūqꝫ hoc eſſet impoſſibile. Nimirū ⁊ plerūqꝫſuperfluum ꝓpter numeroſam ⁊ infinitaꝫparticulariū circūſtantiaꝝ emergentiumvarietatē. ¶ Rurſus exceptio que ſufficienter dat̉ intelligi aūt aliūde ſatis trahit̉ noneget exprimi. Sic ē de caſu extreme neceſſitatis reſpectu legis aut ꝯſtitutionis de qͣloquimur. Trahit̉ quippetalis exceptio alege diuina ⁊ naturali quātum ſufficere debet. Qm̄ ꝑ ſil̓itudinem ad alias leges con-