Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Tractatus

teriorē vergit exitū/ ſe vl̓ aliū dimittere mori modis tactis/ qn̄ ex ꝯceſſiōe diuīa licit̓ad vitā pꝫ exitꝰ. Deniqꝫ p̄ceptū inferiorisſeu ꝯſtitutio p̄iudicare poſſꝫ p̄cepto ſuꝑioris dei videlꝫ iubētis ne qͥs ſe ꝑimat. qd̓ qͣꝫfalſū ſit videt nemo. Obijciet forte aliqͥs de machabeis pͥus elegerūt horridaꝫmorteꝫ ꝑpeti qͣꝫ carnibꝰ ſuillis veſci. Sil̓rde qͥbuſdā alijs in veteri teſtamēto nouoqui vel ad exemplū v̓tutis. vel ad euitādūdei iniuriā. vl̓ caſtitate ſeruāda. aut in vltionē inimicoꝝ vt Sāſon. ſemetip̄os perimerūt. Sꝫ ad multa iſtoꝝ rn̄det Augꝰ.diffuſe .i. de ciuita. dei. Cuius ſnīa final̓ eſt niſi ex reuelatōe diuīa/ aut ex ſpāli inſtinctu dei diſpēſante (hꝫ em̄ deus ptātē vitemortis) pōt qͥſqͣꝫ manꝰ licēter ſibi inijcere. qͣꝫuis de caſtitate ẜuāda ſpecialior ē difficultas/ tāget̉ inferiꝰ. De machabeis inſuꝑ alia ē. qm̄ lex diuīa ip̄os tūc obligabat non comedere carnes porcinas. Ideofatendū ē/ citius mortē qͣꝫ eſuꝫ talē debebat eligere. em̄ trāſgrediēda ē lex deicorꝑal̓ vite ſaluatōe. Secus ē nūc vbi tal̓legal̓ obẜuatio ceſſat. Secus p̄terea vbiꝯſurgit obligatio/ niſi ex ꝯſtitutōe pure humana Intelligite vigilāter dico ꝯſtitutiōe pure hūana. Fiunt em̄ qͦtidie leges demalefactoribꝰ occidēdis. ſꝫ ſunt ſolumhūane. īmo fundamentū pͥncipale autoritatis robur/ ſortiunt̉ a lege diuīa iubentevt ppl̓s ſuꝰ tollat malū de medio ſui.brū qd̓ ſcādalizat abſcindat̉. Nolo tn̄ dicere iudices poſſint qͦlibet pctō ad arbitriū ſuū licēter morte ſtatuere. aut ſtatutaꝫinfligere. ſic̄ de furto mere ſimplici deducitOquidā doctor. Ceteꝝ lex diuina hꝫ. Nonfornicaberis. ꝑiurab̓/ ſil̓ia p̄cepta. Idcirco qͣꝫtūcūqꝫ poſſet aliqͥs ꝓlōgare vitamſuā fornicatōneꝫ aut ꝑiuriū/ nullus adtalia ꝯſentire deberet. Sꝫ inſtabit aliqͥsrurſus dicet oīa vota leges oēs debus loqͥmur fundant̉ in lege diuīa/ in hacſcꝫ. Redde altiſſimo vota tua. Et hūane inſtitutōes in illa autoritate p̄latꝭ data. Quivos audit me audit/ qui vos ſper. me ⁊c̄.Et iteꝝ. Que dicūt facite ⁊c̄. Rn̄det̉ intalibꝰ votis aut legibꝰ poſitiuis iſta ſꝑ exceptio ſubintelligit̉. niſi vbi ꝯͣ dei ſuꝑiorisceptū cuiꝰ finis eſt charitas militarēt. Inde emerſit ꝯſiliū iſtud. In turpi voto/ muta de cretū. Ꝙꝫ ſi aliqd̓ votū fieret/ aut aliqͣlex iuberet̉ ab hoībꝰ abſqꝫ exceptōne tali

exp̄ſſa vl̓ īplicita irrōnabilitatē manifeſtā tolerandā lex votum ꝯtinerēt. Quopacto ſic? qm̄ euenire poſſent caſus/ legēdei in ſui obẜuatōe violarēt. ꝓut ſupponit̉declaratū eſſe ſatis. Et arbitror illud qd̓ inhac ſcd̓a ꝯcluſiōe ſupponi dicebat̉/ dabilēeſſe .ſ. caſuꝫ in frat̓ carth̓. etiā ꝓfeſſus/ obligaret̉ veſci carnibꝰ aliꝰ ſibi mīſtrare teneret̉. Et iſte caſus ē neceſſitatis extreme. ſeu infirmitatē ſeu tꝑis aut loci aut tyrānidis īportunitatē cōtigerit. Iſta tn̄ neceſſitas pacto poſſet forſan ſꝑ obligare advtēdū carnibꝰ p̄ẜtiꝫ in caſu grādis ſcādaliſequēs ꝯcluſio declarabit. Nunc acceda/ Imus qd̓ reliquū ē in hac ꝯcluſiōe argumētis ſtabilire. vt declaremꝰ ea dicta ſunt ſuper iſto caſu neceſſitatis extreme obuiare rōnabilitati legis vel ſtatuti carth̓.comedēdo carnes. Pro remēorandū ē/ ad nullū votū exp̄ſſum hn̄t. ſꝫ eſt dūtaxat q̄dā ordinatio ſiue inſtitutio poſitiua.ne qͥſqͣꝫ eoꝝ p̄ſumat attemptare. qd̓ ſi fecerit/ ſubiacebit diſcipline ordīs. certas penas illic exp̄ſſas ſuſtīebit. Et ita fuiſſe oliꝫinſtitutū apud qͦſdā alios ordines. vt apd̓frēs p̄dicatores ſub pena carceris referēteqͦdā accepi. Adde vnū circa qd̓ pn̄s difficultas verſat̉. qd̓ p̄cipue cauſat apd̓nullos ſcrupulū. Fateor itaqꝫ nullus caſus in ordinatōe p̄dicta excipit̉ neqꝫ caſusinfirmitatis. neqꝫ alteriꝰ neceſſitatis extreme. Que exceptio ſi facta fuiſſꝫ. apponerētplures digitu ori ſuo. nūc in ordinatiōeꝫtalē ablatrāt. Sꝫ rn̄deo/ exceptōꝫ hacaddere neqͣqͣꝫ oportuit. īmo nec cōgruū fuit. oportuit on̄dit̉ pͥmo/ qꝛ lex naturalis diuina ſufficiēter excipiūt. Nunqͥdleges oēs eccl̓iaſtice qͣꝫ diuine qͣꝫuis ferant̉ vniuerſalit̓. ſuſcipiūt tn̄ exceptiōeꝫut a ph̓o tradit̉. ex earundē inſpectōe cognoſcit̉. illā v̓o exceptōeꝫ ꝯtinuo ad legemſubiungi nulla eſt neceſſitas. ſꝫ nec eiuſdeꝫexpreſſio requirit̉. Que eſt? Quia plerūqꝫ hoc eſſet impoſſibile. Nimirū plerūqꝫſuperfluum ꝓpter numeroſam infinitaꝫparticulariū circūſtantiaꝝ emergentiumvarietatē. Rurſus exceptio que ſufficienter dat̉ intelligi aūt aliūde ſatis trahit̉ noneget exprimi. Sic ē de caſu extreme neceſſitatis reſpectu legis aut ꝯſtitutionis deloquimur. Trahit̉ quippetalis exceptio alege diuina naturali quātum ſufficere debet. Qm̄ ſil̓itudinem ad alias leges con-