Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Compendiū theologie

tentiā ſeu animaduerſionē. et ſic anteqͣꝫ (vtiam dictū eſt) ip̄a ratio īferior ad ſuū propͥum actū eſt deliberari rōcinari debiterecurreret/ legeſqꝫ ſeu regulas hūanas qͥbꝰinnitit̉ cōſuleret. vel forſan anteqͣꝫ naturaꝫ gͣuedinē ip̄ius ꝑiculi et peccati plene cognoſceret aduerteret. tal̓ eiꝰ īmoratio. tal̓qꝫ impropͥus et imꝑfectus ꝯſenſus ꝯtigitque om̄ia tamē dictā ip̄iꝰ ratōis inferioriīmorationē dictūqꝫ īpropriū et imꝑfectūp̄cedere debuiſſent. oīno neceſſaria ſunt/anteqͣꝫ talis eius īmoratio taliſqꝫ ꝯſenſusdici poſſit diciqꝫ debeat verꝰ et ꝑfectusexinde pctm̄ mortale cōtīgere poſſe. Necetiā in iſto caſu reſpectu ip̄iꝰ ſuꝑioris rōisdebet talis illecebra ſeu delectatio moroſamora cōſenſus reputari. Quia vt ſepe in ſimili ſupra tactū eſt/ exquo ip̄a ratio inferior ſic circa talē illecebrā ſeu carnalem delectationē īmoret̉/ facit qͣſi ſuſpenſa bene aduertēs nec debite ante talē īmoratiōeꝫad ſuū ꝓpͥum actū eſt deliberari ratiocinari. recurrens ſeqꝫ iculū ſeu pctm̄ qd̓ īminebat et incūbebat cōſiderādo attendendo. legeſqꝫ ſeu regulas hūanas qͥbus īnititur ꝯſulēdo eleuans a minori debꝫ diciad iudiciū ſuꝑioris ratōis altior et ſublimior eſt. eam .ſ. ꝯſulendo recurriſſe ſe eleuaſſe. Et ſic mirū ſi ip̄a ratio ſuꝑiorſe ſe circa tales actus carnales terrēoſ intendit nec ſe ſemꝑ ex ſeip̄a circa eas leges ſeu regulas diuinas et̓nas cōſulēdoapplicat quaſi ſuſpēſa bn̄ aduertēs.ſic indeliberata. ꝯſeq̄ns nec vere nec interp̄tatiue cōſentiēſ debꝫ in hoc caſu dicireputari. Etiā vt tactū eſt natura iſtiusqͣrti modi ſeu iſtiꝰ quarte qͣlitatis ſe habendi ratōis vt videre clarū eſt hoc de ſe hꝫimportat. cum exp̄ſſe importet ratōem inferiorem circa talē illecebrā ſeu carnalē delectationē ante ſufficientē deliberatōem debitamqꝫ aduertētiā ſeu animaduerſionē periculi peccati qd̓ exinde imminet incūbitīmoratā. ſi poneret̉ ip̄a īferior ſicpoſt ſufficientē deliberationē debitāqꝫ aduertentiā ꝑicl̓i peccati īmorata fuiſſe. iaꝫvt in ſimili ſtatim tactū eſt. iſte qͣrtꝰ modus ſeu iſta qͣrta qualitas ſe habēdi ip̄iꝰ rationis eſſet ſed vnus duoꝝ modorū ſeulitatū immediate explicatorū .ſ. vel ſextꝰ vl̓qͥntus. Et intelligant̉ hec omnia hic ſtatim ſupͣ p̄dictorū ſex modorū ſeu ſex qͣlitatum ſe circa delectationē habēdi ip̄iꝰ ratio

nis tractata pͥncipaliter de ꝯſenſu ī delectationē cogitatōis .i. habet̉ cogitādo. Naꝫtalis cōſenſus (vt ſepe ſupra tactū eſt) principaliter ad rationē inferiorē ꝑtinet. ſic̄ adip̄am pertinet cogitare .i. actus ip̄e cogitationis. et etiā ad ip̄m qd̓ eſt cogitare vl̓cogitare inqͣꝫtum accipit̉ vt ad illā actōemordinat̉. Quod notant̉ dicit̉. eſt quendam aliū conſenſū in delectatōeꝫ reꝑire .ſ.in delectatōeꝫ actus ſeu oꝑis. maxime duꝫille actus ſeu illd̓ opus eſt in fieri. ꝯſenſuſin talem delectationē ſicut et ip̄e cōſenſus īillū actū ſeu opus ad ſolā rōem ſuꝑioremſpectat ad inferiorēUtrū conſenſus indelectatōem ſit ſemꝑ peccatū quodUia ī ſuꝑius tractatis ſpēaliter Emodicū ſupͣ in declaratōe ſex modorū ſeu ſex qualitatū ſe circa delectatōem habēdi ip̄iꝰ ratōis ſepe de ꝯſenſuin delectationē facta eſt mentio interdūqꝫtactū quō ꝯſenſus etiā verus deliberatꝰ. etiā ip̄iꝰ ratiōis ſuꝑioris in delectationē ſꝑ eſt peccatū mortale. Pro huiꝰ necnōaliquorū ex p̄cedentibꝰ maiori declaratiōeqͥnqꝫ rememorāda aduertēda veniunt. Primū oīs delectatio hꝫ aliqͥd ꝓpͥum principale obiectū circa qd̓ fert̉ v̓ſaturNec enī alit̓ vt claꝝ eſt poſſit d̓lectatio cauſari haberi. ſi circa aliqͥd pͥncipaliterferret̉ et verſaretur. Secundū etiā iuxta dictū philoſophi oīs delectatō ſiue ſitin appetitu ſenſitiuo. ſiue ī appetitu intellectiuo. ſiue (vt modicū ſupra tactū eſt) ſit incogitatione ſolū. ſiue in actu ſeu executōneactus/ aliquā oꝑationem cōſeqͥtur. Eteniꝫ(vt in ſuꝑioribꝰ declaratū eſt) oīs delectatio ex triū ꝯcurſu cauſari habꝫ et cauſatur.ſcꝫ ex boni ꝯueniētis viā appetitiuamadeptōe ad applicatōne. ꝓut .ſ. tale bo ꝯueniēs ſentit̉ vl̓ qͣlit̓cūqꝫ ꝑcipit̉. queduo ſunt .ſ. ip̄m bonū ꝯueniēs qd̓ ſic ſentit̉ ꝑcipit̉. ip̄a vis appetitiua ſic illudſentit appetit. tercij .ſ. cognitōis tal̓ adeptōis applicatōis. Nūc igit̉ ad ꝓpoſitūclaꝝ ē iſtd̓ fieri poſſe qͥn pͥmo (vt iaꝫ tactū ē) ibi ſit aliquod ꝓpͥuꝫ pͥncipale obiectū .ſ. illud bonū et cōueniens qd̓ ſic adipiſcitur et applicat̉. qͥnetiā ſcd̓o ibi ſit aliquaoꝑatio .ſ. tam illa ip̄ius boni et cōuenientiſadeptio et applicatio que ſine aliqͣ operatione fieri poteſt. qͣꝫ etiam ip̄ius actualis