Tractatus decimus
aliena ſꝫ intꝰ ꝓpria exꝑientia. Conuerte ſil̓itudinē hāc ad vnione cū deo. ꝑ ꝓpriū tuuꝫ/nō alienū amorē. ſenties ī te quid habeat ſuauitatis. qͥd v̓tutis verbū hͦ anagogice d̓ te.ad te ⁊ in te ꝓlatū. Suſcepit iſrl̓ puerū ſuuꝫ.¶ Diſcipulus. Cur ſi nō amauero/ ſentiaꝫtale nihil ſuaue vel iocundū. ¶ Mgr̄. Repetā altius ex intimis ph̓ie pͥncipijs quaſi nōiā credas auc̄ti ſꝫ rōni ꝯuincēti. Triplex eſſegenus boni diffinierūt ph̓i ꝑ nature vocesedocti. Bonū vtile. bonū delectabile. bonūhoneſtū. Cognouerūt vlterius ꝙ res in anima tendūt ꝑ appetitū naturalē inditū ad bonū dūtaxat eis vtile ſicut ad loca ſui ꝯſeruatiua ⁊ ad alia. ſine quibus eſſe vel bn̄ eſſe nōpn̄t. Porro de delectabili bono nihil habere dicunt̉/ ſicut nec triſtabili. niſi ꝑ tranſſumptiones voluerimus amplenimis loqͥ Resaūt aīate ꝑ formā ſenſitiuā in actu fundatātendūt quidē in bonū vtile. qd̓ dū ſequunt̉ ⁊illud eis ꝯiungit̉/ ſentiūt delectatiōeꝫ. ita vtiā ferant̉ ī ꝓpriū bonū. qꝛ delectabile eis. etiam ſi nō eēt vtile/ īmo nociuuꝫ ſepe. Naturatn̄ plus ingeniauit delectationē ī aīalibꝰ propter oꝑationē vtilē/ qͣꝫ ꝓpter delectatōem ſuauē/ vn̄ ſi haberet aīal nutrimentū ſufficient̉ſibi ꝯiunctum/ ſi p̄terea generaret ſibi ſil̓e adꝯſeruationē ſue ſpeciei. natura nō curaſſꝫ adiūgere delectationē in ſenſibꝰ guſtus ⁊ tactꝰplus qͣꝫ ī igne qui fert̉ ad locū ſuū et generaſibi ſil̓e ſine delectatione. Si aūt anīalia/ dimiſſo ſibi vtili. vel ſue ſpeciei querūt ſolū delectari/ fit hoc p̄ter intentionē nature principalē. Si v̓o ꝯiūgūt vtrūqꝫ nō errāt vt delectatio teneat oꝑationē ⁊ foueat. ¶ DiſcipulꝰDicis ea que ph̓ie ꝯſonāt ⁊ exꝑientie. conclude ꝓinde qꝛ delectatio nō fit̉ ſine oꝑatiōealiqua cognitiua ſil̓ ⁊ motiua. qꝛ nec motiua vis ſola ſufficeret plus qͣꝫ in rebꝰ ſine aīa.Nec rurſus ſola diſcretiua ſine motu virtutis appetitiue/ ſatis eſſet ad delectatōis originē. ¶ Magiſter. Cēſes acute. porro cernas acutiꝰ volo/ qualis ſit hec ꝯbinatio ſenſus ꝑcipientis ⁊ appetitus mouentis. Necideo queſiuerim ſi ſint due potētie realiter eteēntialiter diſtincte vel ſola rōne. Sufficietꝙ ad cauſandā delectationē mutuo ſe p̄ſupponūt. ¶ Diſcipulꝰ. Preſupponūt ſcio. nōaliter qͣꝫ forma lr̄aꝝ p̄ſupponit oculū dirigēte̓ ⁊ manum mouentē. vbi neutrū ꝑ ſe ſufficeret. ¶ Magiſter Exemplū placet. ⁊ ſi nō penitꝰ adeqͣtū. Exemplū aliud ē d̓ libertate arbitrij. q̄ nō vnā ſed duas p̄ſupponit potenti
as. aut potētie vniꝰ eēntialis duas rationesQuero tn̄ q̄ potētia pͥus occurrat ad cauſationē delectatōis? app̄henſiua vel motiua. autſi ſit penitus res eadē / querit̉ ſub qua ratiōepͥus ipſa ꝯcurrit. vel app̄hēdēdo vel mouendo. ¶ Diſcipulus. Cur hͦ in q̄ſtionē vocascū vis appetitiua aīalis nō mouet̉ niſi priuſobiectū ſit app̄hēſum ⁊ ſibi pn̄tatū. ꝓpterea⁊ nō ob aliud vocat̉ aīalis. ¶ Mgr̄. Quidſi tibi mōſtrauero ꝯuerſum ordinē inueniri.Exempli gratia ī hoīe qͥ potentiā hꝫ reflexiuā ſuꝑ ſe delectat̉ ipſe ī obiecto ꝑ app̄hēſiōꝫ⁊ vim motiuā volūtatis. Conuertat ⁊ reflectat app̄hēſiuā ad cognoſcendū qͥd ⁊ qͣlis ſithec delectatio cauſata ex ꝑceptōe pͥma ꝯiunctōis obiecti ꝯueniētis cū appetitu qͥ eſt vismotiua ſolū vt ſit non cognitiua nec ꝑceptiua. Attende ſolerter hoc dictū. Cuiꝰ ignorātia vel inconſideratio/ multos fallit ⁊ inuoluit. Neſciūt em̄ ſecernere id qd̓ attribuaturv̓tuti motiue vt ſic a virtute diſcretiua. et hͦꝓpter continuitatē mutuā ⁊ circūinceſſionēſeu coexigentiā. ¶ Diſcipulus. Unus ex illis vſqꝫ nūc fui. Un̄ frequēter turbatū et circūdatū me tenebris inueni. ne cognoſcerē illud dilucide. ad qd̓ (quantū iam coniecturo)ducere me ſatagis. ¶ Magiſter. Nil admirandū ſi diſcreta ꝯiuctim/ ⁊ ꝯiūcta diſcretiꝫꝯcipiant̉ aliter qͣꝫ oportet ꝯfuſio ſubſequat̉.Cōcedis ꝙ in pͥma cauſatione delectatiōisneceſſe ē vim app̄henſiuā in actu ſuo p̄cedere. ſi nō tꝑe tn̄ ordine nature. Nunc animaduerte poſtqͣꝫ delectatō cauſata ē/ ſi vis cognitiua cognoſcit hāc delectationē/ ꝯſtat ꝙ inde cōſequat̉ noua delectatio ⁊ reflexa. q̄ fit vthomo ſciat ⁊ velit ſe delectari. ¶ DiſcipulusConſtat ⁊ exꝑiri ꝓtinꝰ licet vnicuiqꝫ nō ꝓteruo. ¶ Magiſter. Quero nūc ſil̓r a non ꝓteruo nec diſcolo q̄ cā p̄cedat ordine naturali ꝑceptionē delectationis iſtiꝰ ſecūde reflexevtrū appetitꝰ vel vis ꝑceptiua ſenſus aut intellectus? ¶ Diſcipulus. Uideor aꝑte rn̄dere ſi dixero ꝙ ad hāc delectatōis ſcd̓e ꝑceptionē neutra potentiarū ꝑ ſe pͥmo ſola concurrit. ſed vt ꝯiucte fuerint ⁊ vnite ad pͥme delectationis (que nunc obijcit̉) habendā reflexeſuꝑ ſe ꝑceptionē. ¶ Magiſter. Cōſequit̉ gͦſcd̓a ꝑceptio ad vnionē vtriuſqꝫ cauſe cōcuirentis. nec potuiſſet aliūde ꝑcipi reflexa delectatio/ niſi ſimplex prior eſſet. ¶ HiſcipulusNequeo ꝯtradicere. ꝑge ſi placet ad terciūbonū/ quod honeſtū nominat̉. ¶ Magiſter.Hoc ꝓpriū ſoli nature intellectuali eſt/ vt