Tractatus quintus

bus nullus ē vſus rōnis. Ita nihil videturincongruū ſi dicat̉ ꝙ aliqͥs vtat̉ ratione/ quiprotunc nō vtit̉ ſpiritū vel mēte. qꝛ diuerſashabent facies ſpiritus ⁊ ratio. Spūs auteꝫſola diuina ⁊ eterna. Ratō ad temꝑalia reſpicit ⁊ creata. ¶ Diſcipulus. Nolo ꝯtēdere d̓poſſibilitate rei. qꝛ ſcio poſſe ꝑ intelligentiaꝫſic accipi tanqͣꝫ iſta. ſenſus ratio. ⁊ ſpūs eētreali immo locali diſtinctōne diuiſa. Pergequo tendimus ad euidentiā ꝓpoſite queſtionis. ¶ Magiſter. Conſideremꝰ in puerotria ꝑ ordinē in potentijs ſenſitiuis. qꝛ de ſolis vitalibꝰ et vegetatiuis nihil ad p̄ſens pl̓qͣꝫ de plantis ī quibꝰ nō ſolemus ponere paſſiones/ niſi forte ꝑ trāſſumptionē ad animata. dicimus em̄ pratum ridet. letant̉ ſegētes.horret hyemē terra. fugiūt ſe ꝯtraria. deſiderant ſe ⁊ vniunt̉ ſil̓ia ¶ Diſcipulus. Sequamur vſum ꝓpriū loquendo de paſſionibusquas dicimus eſſe in ſenſu. ¶ Un̄ paſſio deſcribit̉ ꝙ ē app̄henſio ſenſualis ꝯueniētꝭ veldiſconueniētis. p̄ſentis vel abſentis. ¶ Magiſter. Supponamus hic ⁊ nūc deſcriptionē hanc paſſionis quaſi cauſalē cū declaratione vel ſuppletione. ⁊ dicamus ꝙ ī animaſenſitiua pueri qualis intelligi pōt aīa Marie dū cecinit. Magnificat aīa mea dn̄m. inuenimus ⁊ apprehenſionē ⁊ motionē ⁊ executionē. ⁊ hec vel in potētia vel in habitu vl̓in actu. Sed loquamur de actu. ⁊ exemplificemus in vſu. ¶ Puer itaqꝫ dū mater oſtēdit vbera app̄hendit ꝑ viſum ⁊ ſenſuꝫ ꝯmunē ⁊ fantaſiā. Deinde ſi eſurit / ſequit̉ ad hācapprehenſionē motio quedā deſiderij nedūnaturalis/ ſꝫ ſenſualis ⁊ animal̓. ⁊ ſi nō egetcibo/ ſequit̉ aliqn̄ motio faſtidij cuiuſdam.Tandē tercio ſi nō fuerit impedimentū/ conſequitur executio mouendo membra. ad ſugendū vbera. vel ab eis diuertendo. ¶ Diſcipulus. Quotidie videmꝰ hec tria tam ī pueris qͣꝫ in animalibꝰ brutis. Sed qd̓ iſtoruꝫtriuꝫ noīat̉ formaliter ⁊ ꝓprie paſſio? ¶ Magiſter. Certe mediū. ſcꝫ motio interior/ cōſequens naturaliter apprehenſionē. ¶ Diſcipulus. Nō ē igit̉ paſſio formaliter apprehenſio. ¶ Magiſter. Hoc vtiqꝫ verū ē ſedcauſaliter. qꝛ paſſio formalis cauſat̉ ab app̄henſione. ſicut et paſſio riſus exterior ponit̉pro effectu paſſiōis/ dicēdo. puer ridet. Itaſumit̉ aliqn̄ nomē paſſionū a cauſa formalivel etiā exemplari extrinſeca. vel a materialiſiue obiectali. vel a ſigno. Nihilominꝰ paſſionis deſcpͥtio formalis ē ꝑ motionē ꝯſurgē

tem ex app̄henſione ꝯueniētis vel diſconueniētis. p̄ſentis vel abſentis. Qd̓ abſens app̄hendit̉ tanqͣꝫ p̄ſens. ſi nō re. tn̄ intentiōe velſpecie. Sed vtrū app̄henſio ꝯueniētis cuꝫꝯueniente ſit ipſamet motio licet ſub alia ratione reducit̉ ad probleuma/ de quo nil ad p̄ſens. ¶ Sufficit hic ſupponere ꝙ paſſio dicit̉ motō talis quā fecit app̄hendēs obiectūſuū ſub rōne ꝯueniētis vel diſconueniētꝭ. etecutio ſequēs in opus dicit̉ effectꝰ eius. Exquibꝰ patet ꝯfeſtim intellectꝰ p̄inductoꝝ v̓borū Auguſtini dicētis. ꝙ nō ē in ptāte nr̄aquibꝰ viſis tāgamur Accipit̉ itaqꝫ viſio proapp̄henſione. ⁊ tactus ꝓ iſta ꝯſequēti motion. de qua dicūt doctores/ ꝙ pͥmi motꝰ nōſint in ptāte nr̄a. ¶ Diſcipulus. Nulla dubitatio fit qͥn ad pueros vel alios hominesimpotētes vti rōne vera ſit iſta regula. ꝙ primi motus nō ſint in ptāte nr̄a pluſqͣꝫ in beſtijs. qͣꝫqͣꝫ ſit valde difficile in homībꝰ reddere cauſam/ cū habeāt rōem iunctā eis. qͥd ſitillud qd̓ impedit vſum rōnis. ¶ Magiſter.Multa p̄terimus q̄ querēda ſunt alibi. qͣtinus ad rē ſub compēdio veniamꝰ. quaꝫ remnemo tā plane ꝯcipiat qͥ nō (ſicut ī geometricis) pͥora cognouerit. Sed q̄ tradita ſūt alibi ſufficienter. qͥd ea neceſſe ē aſſidue repetere? ¶ Diſcipulus Preſupponamꝰ illa. ſicutde origine. numero. ⁊ diuiſione paſſionū. decauſis inſuꝑ ⁊ effectibꝰ eaꝝ. tu v̓o nō obmiſeris ꝑuenire qͦtendimꝰ. ¶ Magiſter. Noſtrū itaqꝫ ꝓſequamur exemplū de aīa paruūli querētis. Primo ſi p̄ſentato obiecto viſuiſuo pōt non app̄hēdere. Scd̓o ſi facta app̄hēſione pōt non moueri Tercio ſi facta motione quā dicimꝰ paſſionē pōt ī executioneꝫnon ꝓgredi. ¶ Diſcipulus. Rn̄det experiētia queſitis iſtis tribꝰ negatiue. ¶ MagiſterNūc orit̉ ꝓfecto difficil̓ queſtio de mariaPonamus eā corā oculis nr̄e ꝯſideratōis/ īlumine fidei quaſi paruulā. ſicut aliqn̄ ꝑuula vere fuit ⁊ infans Queramꝰ ſi tūc poteratvti rōne. vt interim ſileamꝰ de ſtatu quo latebat ī vtero matris. ¶ Diſcipulꝰ. Quorſump̄cor euadet hec queſtio tua? ¶ Mgr̄ Nosviderimus Quod vt aꝑtius fiat. ꝯſtituamꝰapud ꝑuulū quē p̄diximꝰ vnū pedagogū ꝑuigilē. qͥ ptātē habeat talē ſuꝑ eum/ vt abſqꝫiuſſu ſuo pͥmo nihil videat Scd̓o ſi videritaliqͥd non ad id moueat̉. Tercio ſi viderit etmoueat̉. non tn̄ exequat̉. immo ſi ceꝑit exeqͥpoſſit tn̄ ne ꝯtinuet impedire. ¶ DiſcipulusCū non ſit impoſſibile apud deum omne