Tractatus tercius
dis. In victu querēdo ꝑ īſidias mirabiles.vt ī vulpibꝰ ⁊ araneis. In ꝓuiſione circa vl̓ꝯtra futuros euētus. vt in apibus ⁊ formicꝭI Quis cuncta dinumeret? ¶ Tandē occurrithic animal̓ cognitionis pulcritudo in vitali ſeu vegetatiua virtute. ſiue ſit ꝑ ſe poſita ſeparatim a potentia cognitiua. ſicut in plantis ⁊ in ſingulis abſqꝫ cognitōe viuētibus.ſiue ꝯiuncta ſit/ quemadmoduꝫ videre eſt inhominibꝰ ⁊ animalibꝰ. vſqꝫ ad illa q̄ fixa terre/ ſolo ⁊ vnico vigēt ſenſu tactus. ſicut conche ⁊ oſtree. quod earū dilatatio ⁊ ꝯſtrictiomanifeſtat. Quā vitaꝫ / dicunt aliqui matricem in femellis retinere. ¶ Uitalis autē pulcritudo qͣꝫ multa ſit. qͣꝫ admirabilis ⁊ ſtupēda in attrahendo cibū. ī frangēdo. in dirigēdo. in diſꝑtiendo. in aſſimilādo. rurſus ī expulſione ſuꝑfluorū. in augmētatiōe. in generatiua v̓tute. ī organizatōe figuraqꝫ mēbrorū nullus explicaret ſermo. Nullus etiaꝫ deminimo grano vel folio/ planaꝫ ſufficeret naturali virtute ⁊ plenā tradere rationē Quodcernēs Eccl̓iaſtes. Cūcte inqͥt res difficilesſunt. ⁊ nō pōt eas hō explicare ſermone. Etiteꝝ intellexi ꝙ oīm opeꝝ dei nullā poſſit hōinuenire rationē. ſupple ſufficientē. et ſi dixerit ſapiēs ſe noſſe/ non poterit reꝑire. Totapoſtremo Iob īterrogatio/ facta ſibi a dn̄ode diuinis oꝑbꝰ. quarū pulcritudo ꝯp̄hēdinō poteſt ad hoc tēdit. Quid de pulcritudīereꝝ naturaliū? qͥd porro d̓ pulcritudinibusrerū tot artificialiū? qͥd de obīectꝭ ſenſibilibꝰꝑ accidētia ſua vel ſpēs ſe rep̄ſentātibꝰ ad ſenſum. Ecce ꝙ ī grano frumenti ſunt infiniteꝑtes ꝓportionales/ ẜm deductionē Ariſto.demonſtrātis continuū nō eſſe compoſituꝫex indiuiſibilibꝰ. Oportet ex hoc concludere. ꝙ infiniti numeri ſint illic et figure. īmotot quot in toto mūdo. Omniuꝫ inſuꝑ creaturaꝝ. litterarū ⁊ noīm continet. nedū potētialiter/ ſed actualiter ī aſpectu dei. videntisnumeros hmōi lr̄as ⁊ figuras. Cuiꝰ ſignuꝫaccipito de vna imagine/ qualē inferre licebit de ceterꝭ. Poteſt itaqꝫ ſtatue factor. ꝑ ſolā ꝑtiū ablatiōeꝫ formare pulcrā imaginē exvno trūco ligni. qualis vtiqꝫ priꝰ ibi nō eratcū nihil addiderit. ⁊ adhuc tn̄ nihil de celoꝝſecretis tot pulcritudinibꝰ attingimꝰ. ¶ Diſcipulus. Si taliter res ſe habēt de pulcritudine reꝝ oīm ꝙ incomp̄hēſibiles habeāt̉.cur hactenꝰ fruſtra illas defudauimꝰ inquirere. ¶ Magiſter. Fruſtra nequaqͣꝫ. nec inaniter ſine fine. qͥ triplex ē Unus ducens ad
ammirationē opificis pͥmi dei. Speciei em̄generator hec oīa ꝯſtituit. qͥ vtiqꝫ ſpecioſioreſſe concludit̉ creature. Alter finis eſt ad humiliationē nr̄i ꝑ contemptū vie ⁊ deſideriuꝫpatrie. vbi relucet pulcra ꝑfectaqꝫ cognitioẜm viſioneꝫ quā deuotus Bern̄. cuiꝰ hodiedies agit̉/ fert̉ inſinuaſſe ꝑ aſcenſuꝫ ſuū poſtobitū in montē lybani. Reliquꝰ finis eſt noſtre cōquiſitioni ꝓprius ⁊ accōmodꝰ de pulcerrima mulierū quā reſpexit deus. Exultauit ſpūs eius ī deo ſalutari ſuo. Qua ſuꝑ re.quattuor accipito ꝯſideratiōes. Prima eſt.ſpecioſitas pulcerrīe mulieris. q̄ ſibi dat̉ incanticis ⁊ alibi. plene neqͥt intelligi/ pulcritudinibꝰ aliorū entiū nō intellectis. Exponit̉em̄ ꝑ ſimilitudines. Oīs tā naturalis qͣꝫ artificial̓ formoſitas. quibꝰ ignoratis/ vt ignoret̉ trāſſumptio/ neceſſe ē. Secūda. ſpecioſitas quelibet reꝑta in creaturis ſparſim. totacolligit̉ ī beata ⁊ pulcerrima mulierū. vl̓ formaliter vel emineter. Hec eſt regula diuiniDioniſij hierarchias ordinātis q̄ ſuꝑiꝰ tangebat̉. Tercia. ſpecioſitas pulcre mulieris/fumit̉ ab om̄i pulcritudine ceterarū creaturarū donis ⁊ ornamētis. ⁊ quo mireris amplius. oīs deformitas aliena/ demonū ⁊ peccatoꝝ. ſibi cedit ad ornamentū. Quarta. ſpecioſitas ⁊ pulcritudo creaturaꝝ pie recognita. fidē illuſtrat. ſpem roborat. charitatē inflāmat. cū opitulatōe ī om̄i tribulatōe et anguſtia. ¶ Diſcipulus. Pape vere magnaꝓpoſuiſti. quorū certificatōꝫ expecto. p̄ſertiꝫſuꝑ illo qd̓ me miratuꝝ iure dixiſti ¶ Magiſter. Rn̄det apl̓s. ſi ſue locutionis v̓tus cognoſcit̉. vbi dicit ꝙ diligētibꝰ deū oīa cooperant̉ ī bonū. Si ī bonū/ igit̉ ī pulcruꝫ. Et ſiom̄ibꝰ diligētibꝰ. quāto ampliꝰ Marie ſuꝑoēs deū diligenti tale qͥd eueniet? Putas neſummꝰ artifex deꝰ quicqͣꝫ ī vniuerſo mūdo.quē pulcrū pulcerrimꝰ ipſe mente gerēs/ formauerit aut eē ꝑmiſerit ſine cauſa ¶ Diſcipulus. Nequaqͣꝫ putauerim. ſed oīa ſub ordine pulcro/ pulcra fecit valde. ¶ Mgr̄. Nonne pͥmū ī quo libet genere p̄cipuū ē ⁊ mēſuraalioꝝ. quēadmodū dux in exercitu. Mariaꝟo dicta eſt pulcerrima ⁊ ꝑfecta ſuꝑ ceterascreaturas. nō vnitas diuītati/ qͣlis ē hūanitas xp̄i. Cōſeq̄ns ē igit̉. ꝙ oīa ſibi ſubſeruiant. tā bona nature qͣꝫ gr̄e qͣꝫ artis ⁊ fortune¶ Diſcipulꝰ. Sit ita de bonis. Mala aūtqͥd afferre hn̄t/ niſi maliciaꝫ et turpitudineꝫ¶ Magiſter. Scis ad honorē regis eē. ſi ꝑuerſos ꝓditores ſuos alligatos coerceat in