Druckschrift 
3 (1494) Tercia pars operum Johannis de Gerson doctoris christianissimi
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Centilogium

ſibi ſomnia fingūt. ⁊ hͦ maxīe circa ml̓iebrēauiditatē qꝛ variū ⁊ mutabile ſemꝑ femīa.Sequit̉ quoqꝫ p̄ceps impetuꝫ cordis ſui. Cognitionē ſuꝑ impulſibꝰ moralibꝰ ꝓbabilem nō haberi ex motibꝰ cordis naturalibus/ qͥ ꝓueniunt ex radice multiplici/ ſe habente indifferēter ad mores quaꝝ potior ēcomplexio naturalis ſub qͣdruplici genereſanguineoꝝ/ colericoꝝ/ flegmaticoꝝ/ melācolicoꝝ de quibꝰ alibi multa. Cognitiōeꝫſuꝑ inſtinctibꝰ moralibꝰ nō haberi ſufficiēter ex altera radice impulſuū naturaliuꝫ / q̄eſt cōplexio accidētalis ꝑ paſſiones ⁊ paſſibiles qͣlitates habitus vel diſpoſitōes acſitos. Cognitionē huius nō dari ſufficiēter ex altera radice q̄ colligit̉ a diſpoſitionemedij circūſtātis. aut alimēti varij vel etiāa ſuꝑiori radice celi. Cuius influxus ⁊ impulſus v̓tuoſitatē/ ſentiūt ⁊ oſtendunt resalie nō habētes rōnē/ in qͥbus tn̄ nihil taleeſt laudabile vel morale. Cognitionē nōhaberi ſuꝑ impulſibꝰ moralibꝰ / ꝑ qͣleſcūqꝫimpulſus qͥ ſunt indifferēter ſe habētes adbonū vel ad malū morꝭ iuxta ꝯditiōes vtētis libertate. hoc vidit qͥ dixit. talia ſunt iſtaqualis ē animus vtētis. Cognitionē impulſuū moraliū/ qꝛ cognoſcere certitudinaliter nō poſſumus. Dictū eſt cor hoīs prauum ⁊ inſcrutabile qͥs cognoſcet illud?Decas quartaIximus impulſus diuidit̉. qm̄Z dalius eſt ꝟ̓tuoſus/ alius ē lumīoſus. alius benignus ſeu dulcoroſus. ⁊ hͦ ẜm tria appropriata indiuinis. Sic ex aduerſo/ triplex ex ſathanaꝯſurgit generalis īpulſus. vnus ē violētusalius fraudulētus. tertius malignus. Uiolentus īpellit iraſcibilē. Fraudulētus ⁊ doloſus rōnalem. Malignus ꝯcupiſcibilem Diuinus īpulſus fit aliter qͣꝫ dyabolicusDeus illabit̉ aīe rōnali q̄ tria capit ab ipſoſine medio. naturā gr̄am ⁊ gl̓iaꝫ. Dicit̉ aūtillapſus plenū ſuꝑ aīaꝫ interius ⁊ exteriushominiū. Cor regis (inqͥt ſapiēs) in manudei ē/ quocūqꝫ voluerit inclinabit illud. diabolus aūt vel altera creatura dominiū tale nunqͣꝫ hꝫ. Diuinus illapſus ⁊ ſi nō poſſit cogere libeꝝ arbitriuꝫ vt libeꝝ eſt/ qm̄ hͦimplicat cōtradictionē/ vt idē fiat violēter⁊ nō violēter/ pōt tn̄ inducere neceſſitatemad illud qd̓ ſibi placuerit vt de aīa nō volūtaria pōt reddere ſpontaneā/ docuit hͦ pau-

li ꝯuerſio. Diuinus illapſus ponit ſub lege ſua hoīes qui ſpū dei agunt̉/ dicunt̉ tn̄legi dei nō eſſe ſubiecti. qꝛ ducunt̉ nō metulegis aut p̄mio/ ſꝫ illapſu dei ſolo ad impletionē legis ſue. Nō eſt em̄ cōtradictōis deꝰvt liberet ſuos a lege ſua. ne faciant illā ꝓutilli nepharij de lege libertatis blaſphemabāt. Diuinus illapſus nō ita ꝯfirmat animam rōnalē qn̄ libeꝝ eius arbitriū/ ꝓprietati eius relictū / vt deliberās vel arbitransne poſſit in oppoſituꝫ ꝓlabi vel ſuſpenſo ſetenere. ꝓpterea finalis ⁊ radicalis ꝯfirmatio btōꝝ eſt in et̓na manu tenentia illapſusbeatifici qͥ ꝯſideratus ad diuinā potentiaꝫabſolutā nō hꝫ neceſſitatē eſſendi niſi ꝑ inſtans ſolū/ qꝛ pōt dū eſt deſinere eſſe. qͣꝫuisneceſſariū ſit dū eſt ip̄m eſſe. Eſt em̄ contradictio dicere hͦ dū eſt nō eſt. Cōſequit̉ex an̄dictis ꝙ oīs vita ſpūalis aīe xp̄iane/ (fundat̉ in ſolo miraculo influentie diuineſumme libere ꝯtingēter ad extra nō ītra ſe.ꝓpterea reducit̉ vita opeꝝ ad vitā habituūſuꝑnaturaliū. ⁊ hec habitualis vita ad prima in deo vitā que dicit̉ liber vite. Concludit̉ exinde ſtulta p̄ſumptio ꝯfidentiū inconatu opeꝝ ſuoꝝ qͣſi p̄uenire poſſet gratieinfluxū reſpexit vtiqꝫ dn̄s ad abel poſt admunera eius. Cur aūt ad Cayn ⁊ ad mūera eius nō reſpexit. murmuret ſi voluerit ſuperbia nō ꝑtinget/ det̉ volūtati dei gr̄a ſuadet̉ ⁊ ſalus. Diſtinctio diuinalis īpulſusa naturali nō ſufficiēter accipit̉ ꝑ hoc ꝙ naturalis inclinatio noſtra ſemꝑ ē recurua adꝓpriū bonū cōmodū ⁊ honorē. Natura ſiquidē fert̉ in deū ſicut cōdita ē numero ſpecie ⁊ ordīe. Eſt aūt ordo ſuus reuerti ī deūplus qͣꝫ ad ſe. vt ſtabilē ſui faciat orbē Nōeſt aſſerendū generalit̓ ꝙ ex impulſu naturali ⁊ habituali/ nō poſſet deus ſuꝑ oīa diligi/ dū nō adeſt naturalit̓/ gr̄a gratū reddēsad meritū vite et̓ne. Patuit in pͥmis parētibus ẜm dicētes ip̄os fuiſſe formatos ī puris naturalibꝰ ⁊ elicuiſſe actū dilectōis circa deū/ ꝯſtat ꝙ hͦ actu diligebant deū plusqͣꝫ ſe ⁊ ſuꝑ oīa. alioqͥn peccaſſent ⁊ ſymoniace dilexiſſent. nō tn̄ merebant̉/ ſic poſt nature deſtitutionē/ nihil ꝓhibet hoīeꝫ bn̄ habituatū. ſine gr̄a gratificāte/ deū ſuꝑ oīa diligere. Diuinus influxus ꝑ gr̄aꝫ gratum faciente/ īmo ⁊ ꝑ quācunqꝫ gr̄aꝫ ſuꝑnaturaliter inſpiratā/ cognoſci nō pōt euidēter hicniſi ſpecialiter fuerit reuelatū. Nō em̄ videtur certitudo maior poſſibilis hic naturali