Secūdus.
eſt vt in ẜo probatū eſt. non eſt aūt aliquis aſſecutus finē vltimū quouſqꝫ naͣle deſideriū qͥeſcat: nōſufficit igitur ad felicitatē humanā que ē vltimusfinis: qualiſcūqꝫ ītelligibil̓ cognitio niſi diuina cognitio adſit q̄ naͣle deſideriū quietet ſicut vltimusfinis: ē igitur vltimus finis hoīs ipſa dei cognitio.¶ Amp̄. corpus qd̓ naͣli appetitu tendit in ſuū vbitanto vehementius ⁊ velocius mouetur quantomagis appropinquat fini. vnde probat Aꝝ. ī prīode celo: ꝙ motꝰ naͣlis rectꝰ nō pōt eſſe ad infinitū:qꝛ nō magis moueretur poſtea ꝙͣ prius: qd̓ igiturvehementiꝰ ī aliqͥd tendit poſtꝙͣ priꝰ nō mouet̉ adinfinitū ſed ad aliquid determinatū intendit. hocaūt inuenimus in d̓ſiderio ſciendi: quāto .n. aliqͥsplura ſcit tanto maiori deſiderio affectat ſcire: tēdit igitur deſideriū naͣle hoīs ī ſciendo ad aliquedeterminatū finē. hoc aūt nō pōt eſſe aliud ꝙͣ nobiliſſimū ſcibile qd̓ deus eſt: eſt igitur cognitio diuina finis vltimꝰ hoīs. vltimus āt finis hōis ⁊ cuiuſſibet intellectualis ſubē felicitas ſiue beatitudonomīat̉: hoc .n. eſt qd̓ oīs ſubā intellectualis deſid̓rat tanꝙͣ vltimū finē ⁊ ꝓpter ſe tm̄: eſt igitur beatitudo ⁊ felicitas vltima cuiuſlibet ſubē intellectualis cognoſcere deū. Hinc eſt qd̓ dr̄ Math̓. v. Beati mundo corde: qm̄ ipſi deū videbūt: ⁊ Io. xvij.Hec eſt vita eterna ut cognoſcāt te ſolū deū veꝝHuic ēt ſententie Aꝝ. ī vltimo ethicoꝝ cōcordatvbi vltimā hoīs felicitatē dicit eſſe ſpeculatiuamquantuꝫ ad ſpeculationē optimi ſpeculabil̓.Utrū felicitas cōſiſtat in actu volūtatisvel in actu intellectus.XXVI.Uia uero intellectualis ſuba ſua oꝑatōe ꝑtigit ad deūnon ſolum intelligendo ſed per actuꝫet voluntatis deſiderando ⁊ amando ipſū ⁊ in ipſo delectationē hn̄do: pōt alicui videri ꝙ vltimusfinis ⁊ vltima hoīs felicitas nō ſit in cognoſcēdodeū ſꝫ magis ī amādo l̓ aliqͦ alio actu voluntatisſe hn̄do ad ipſū: p̄cipue cū obiectū volūtatꝭ ſit bonū qd̓ hꝫ rōem finis: veꝝ ēt qd̓ ē obiectū ītellectuſnō hꝫ rōem finis niſi in ꝙͣtū ⁊ ipſe ē bonū: vn̄ n̄ vr̄hō cōſequi vltimū finē ꝑ actū intellectus: ſꝫ magꝭꝑ actū volūtatꝭ ¶ Pret̓ea vltīa ꝑfectio oꝑatōis eſtdelectatio q̄ ꝑſic oꝑatōem ſicut pulchritudo iuuētutē vt in. x. eth̓. ph̓s dicit: ſi igit̉ ꝑfecta oꝑatio eſtvltimꝰ finis: vr̄ ꝙ vltimꝰ finis magꝭ ſit ẜm oꝑatōeꝫvoluntatis ꝙͣ intellectus. Ad hec delectatio videtur ita propter ſe deſiderari ꝙ nunquam propteraliud: ſtultum enim eſt querere ab aliquo quarevelit delectari. hec autem eſt condititio vltimi finis: ut ſcilicꝫ ꝓpter ſe q̄ratur: ē igr̄ vltimꝰ finis magis in operatione voluntatis ꝙͣ intellectus vt vr̄Item. in apetitu vltimi finis maxime oēs ꝯcordātcum ſit naturalis. plures aūt querūt delectatiōeꝫ
ꝙͣ cognitioneꝫ. magis igit̉ videtur eē finis delectatio ꝙ cognitio. ¶ Amp. voluntas videtur eſſe altior potentia ꝙ intellectꝰ: nā uolūtas mouet intellectum ad fine. intellectus .n. actu ꝯſiderat q̄ hītutenet cum aliquis voluerit. actio igit̉ volūtatis videt̉ nobilior ꝙ actio ītellectus. magis igit̉ vr̄ vltimus finis q̄ eſt bt̄itudo ꝯſiſtere in actu uoluntatꝭꝙͣ actu intellectus. Hoc aūt eē impoſſibile manifeſte on̄ditur. Cum .n. bt̄itudo ſit ꝓpriū bonum intellectualis nature oportet ꝙ ẜm id intellectualinature ꝯueniat quod eſt ſibi ꝓpriū. appetitus ātnō eſt ꝓprium intellectualis nat̉e ſed omnibꝰ rebus ineſt licet ſit diuerſimode ī diuerſis que tamēdiuerſitas ꝓcedit ex hoc ꝙ res dr̄ſimode ſe habētad cognitionem que enim oīo cognitōe carēt hn̄tappetitum naturalē tm̄. que uero habent cognitionem ſenſitiuam ⁊ apperitū ſenſibilem habentſub quo iraſcibil̓ ⁊ ꝯcupiſcibil̓ ꝯtinentur. que v̓ohabent cognitionē intellectiuam ⁊ appetitum cognitioni ꝓportionatū hn̄t .ſ. voluntate. voluntasigitur ẜm ꝙ eſt appetitus nō eſt ꝓpriuꝫ intellectualis nature: ſed ſolum ſecundum ꝙ ab intellectudepēdet. ītellectꝰ autē ſcd̓ꝫ ſe proprius ītellectualinature beatitudo igitur uel felicitas in actu intellectus ꝯſiſtit ſubāliter ⁊ pͥncipaliter magis ꝙͣ ī actu volūtatis. ¶ Ad h̓ in omnibꝰ potētijs q̄ mouētur a ſuis obiectis. obiecta ſūt natural̓r pͥora actibus illarum potētiaꝝ ſicut motor naͣliter pͥor eſtꝙͣ moueri ipſiuſ mobilis. talis aūt potentia eſt uolūtas. appetibile .n. mouet appetitum. obiectū igr̄volūtatis eſt prius naturaliter ꝙͣ actus eius. pͥmūigitur eius obiectū precedit oēm actum ipſiꝰ: nonpōt ergo actus volūtatis primū volitum eſſe: hocaūt eſt vltimus finis que eſt bt̄itudo: impoſſibileeſt igitur ꝙ bt̄itudo ſiue felicitas ſit ip̄e actus volūtatꝭ. ¶ Preterea in omnibꝰ potētijs que poſſuntcōuerti in ſuos actus prius oꝫ ꝙ actus illius potētie feratur in obiectum aliqd̓ ⁊ poſtmodū ferat̉ īſuū actum: ſi .n. intellectus ītelligit ſe ītelligere prius oportet ponere ꝙ intelligat reꝫ aliqua ⁊ ꝯnterꝙ intelligat ſe intelligere: nam ipſū ītelligere ꝙ intellectꝰ intelligit alicuius obiecti eſt: vnde oꝫ ꝙ ulꝓcedatur ī infintū: vel ſi eſt deuenire ad primū intellectum hoc nō erit ipſum intellige̓ ſed aliqͣ res ītelligibilis. ſimilit̓ oꝫ ꝙ primū volitum nō ſit ip̄mvelle ſed aliquid aliud bonuꝫ: primū aūt volituꝫintellectualis naͣe eſt ipſa bt̄itudo ſiue felicitas:naꝫ ꝓpter hoc volumꝰ qͥcūqꝫ uolumus: īpoſſibileē igitur felicitatē eēntialiter in actu volūtatis cōſiſtere ¶ Amp̄. vnūquodqꝫ ẜm ea que conſtituūtſubam eius hꝫ nature ſue v̓tutem: differt .n. veruſhomo a picto per ea que ſubām hominis ꝯſtituunt: vera aūt bt̄itudo non differt a falſa ſcd̓m actum voluntatis: nam eodē modo ſe hꝫ volūtas indeſiderādo uel amādo uel delectando quicquid
m