Druckschrift 
De veritate catolice fidei c[ontra] errores gentiliu[m]
Einzelbild herunterladen
 

Liber

illud qd̓ ē optimum ītelligibile hꝰ uel illius ītellectualis ſubſtātie ē optimū intelligibile ſimpl̓r: ſedquāto aliqua ītellectualis ſubſtātia ē altior: tantoſuū intelligibile optimum ē altius: ⁊ iō ſuprema ītellectualis ſubſtātia creata hꝫ ꝓ ītelligibili optīoid qd̓ eſt optimū ſimpl̓r: vn̄ eius felicitas erit ī intelligendo deū: cuiuſlibet uero īferioris ſubſtātieītellectualis felicitas erit ītelligere aliqd̓ inferiꝰ intelligibile: qd̓ eſt tn̄ altiſſimū eoꝝ q̄ ab ipſa intelligūtur ⁊ p̄cipue intellectus hūani vr̄ ꝙ non ſit ītelligere optimū ītelligibile ſimpl̓r ꝓpter eius debilitatem: hꝫ .n. ſe ad cognoſcendū illud quod eſt maxime cognoſcibile: ſicut oculus noctue ad ſolem.Sed manifeſte apparet ꝙ finis cuiuſlibet ſubſtātie ītellectualis ēt īfime ē intelligere deū: on̄ſum ēn. ſupra: ꝙ oīum entiuꝫ ultimus finis ī quē tēdūteſt deus: ītellectꝰ āt hūanus ⁊ ſi ſit infimus ī ordīeītellectualiū ſubſtātiaꝝ: eſt tn̄ ſuꝑior oībus ītellectu carētibus: cū ergo nobilioris ſubſtantie non ſitignobilior finis: erit ēt intellectus hūani finis ip̄edeus: unūqd̓qꝫ āt intelligens ꝯſeqͥtur ſuū finē ultimum: ꝑ hoc ꝙ ipſū intelligit: ut on̄ſum eſt: intelligēdo igitur ꝑtingit ītellectus hūanuſ ad deū ſicutad finem Ad hec. ſicut res intellectu carentestendūt in deū ſicut in finē ꝑ uiam aſſil̓ationis: itaſubſtātie intellectuales ꝑ uiā cognitionis: vt ex p̄dictis pꝫ: res āt intellectu carentes ⁊ ī tendāt in ſimilitudinē ꝓximorū agentiū: n̄ tn̄ ibi quieſcit nature intētio: ſed hꝫ ꝓ fine aſſil̓ationē ad ſūmū bonum ut ex dictis pꝫ: ⁊ ſi īꝑfectiſſime ad hac ſil̓itudinem poſſint ꝑtingere: ītellectus igitur quātūcūqꝫ modicū poſſit de diuina cognitione ꝑcipere: illud erit ſibi ꝓ ultīo fine magis ꝙͣ ꝑfecta cognitioinferioꝝ intelligibiliū Amp̄. vnūqd̓qꝫ maxīedeſiderat ſuum vltimū finē: intellectus āt hūanꝰmagis deſiderat ⁊ amat ⁊ delectatur in cognitiōedīnorū ꝙͣuis modicū quidē de illis ꝑcipere poſſitꝙͣ in ꝑfecta cognitione quā hꝫ de rebus infimis: ēigitur ultimus finis hoīs intelligere quoquo mōdeū. Ad hec. vnūqd̓qꝫ tēdit in diuinā ſil̓itudinē ſicut in ꝓpriuꝫ fine: illud igitur ꝑ qd̓ unūqd̓qꝫmaxime deo aſſil̓atur ē ultimus finis eius: deo ataſſil̓atur maxime creatura ītellectualis: ꝑ hoc ꝙītellectualis eſt: hanc .n. ſil̓itudinem hꝫ pre ceteriscreaturis: ⁊ hoc īcludit oēs alias: in genere aūt hꝰſil̓itudinis magis affil̓atur deo ſecūdū ꝙ intelligitactu ꝙͣ ẜm ꝙ ītelligit ī hītu uel potentia: qꝛ deusſꝑ actu intelligens ē: vt ī pͥmo ꝓbatum eſt: ⁊ ī hocꝙ ītelligit actu maxime aſſil̓atur deo ẜm ꝙ intelligit ipſū deū: nam ipſe deus ītelligendo ſe intelligit oīa alia ut in primo ꝓbatum eſt: ītelligere igit̉deū eſt ultimus finis oīs intellectualis ſubſtantie. Itē qd̓ eſt tm̄ ꝓpter aliud diligibile: eſt ꝓpterillud qd̓ ē tm̄ ꝓpter ſe diligibile: non .n. ē abire ininfinitū ī appetitu naͣe: qꝛ deſiderium naͣe fruſtra

retur: cū non ſit poſſibile pertranſire infinita: oēsāt ſcīe ⁊ artes ⁊ potētie practice ſūt tm̄ ꝓpter aliud diligibiles: nā in eis finis non eſt ſcire ſed oꝑari: ſcīe at ſpeculatiue ſunt propter ſe ipſas diligibiles: nā finis earū eſt ipſū ſcire: nec īuenitur aliquaactio ī rebus hūanis q̄ non ordinetur ad aliū finēniſi cōſideratio ſpeculatiua: nā ēt ipſe actiones ludicre q̄ uidentur abſqꝫ fine fieri hn̄t aliquem finēdebitum .ſ. vt per eas quodaꝫ mō mente releuatimagis ſimus pꝰ modū potentes ad ſtudioſas oꝑationes: alias eſſet ſꝑ ludendū: ſi ludus ꝓpter ſe q̄reretur: quod ē incōueniens: ordinātur igitur artes practice ad ſpeculatiuas: ⁊ ſil̓r oīs hūana operatio ad ſpeculationē ītellectus ſicut ad finem: inoībus at ſciētijs et artibus ordinatis ad illā vr̄ ꝑtinere ultimus finis q̄ eſt preceptiua ⁊ architectōnica aliarū: ſicut ars gubernatoria ad quā pertinetfinis nauis: qui eſt vſus ipſius eſt architectōnica ⁊p̄ceptiua reſpectu nauis factiue: hoc āt mō ſe hꝫph̓ia prima ad alias ſcīas ſpeculatiuas: naꝫ ab ipſa oēs alie dependent: vtpote ab ipſa accipientesſua pͥncipia ⁊ directionē ꝯͣ negantes principia: ipſaqꝫ pͥma ph̓ia tota ordinatur ad dei cognitionēſicut ad ultimum finē: vn̄ ⁊ ſcīa diuina noīatur: ēergo cognitio dīna finis ultimus oīs hūane cognitionis ⁊ oꝑationis. Ad hec. in oībus agētibus⁊ mouētibus ordinatis oꝫ ꝙ finis primi agentis ⁊motoris ſit ultimus finis oīuꝫ: ſic̄ finis ducis exercitus eſt finis oīum ſub eo militātium: īter oēs āthoīs ꝑtes ītellectus inuenitur ſuꝑior motor: namītellectus mouet appetitū ꝓponendo ei ſuum obiectū: appetitus āt ītellectiuus qͥ eſt uoluntas mouet appetitus ſēſitiuos: qͥ ſunt iraſcibilis ⁊ concupiſcibilis: vn̄ ⁊ cōcupiſcētie nō obedimus niſi uoluntatis īperium adſit: appetituſ āt ſenſitiuus adueniente conſenſu uolūtatis mouet iam corpus:finis igitur intellectus ē finis oīum actionum humanarū: finis āt ⁊ bonum ītellectus ē uerum: ⁊ ꝑꝯn̄s ultimus finis primum uerū: eſt igitur ultimꝰfinis totius hoīs et oīum oꝑationum ⁊ deſideriorum eius cognoſcere primū uerū: quod eſt deus:Amp̄. naͣliter ineſt oībus hoībus deſiderium cognoſcendi cās eorum que uidentur: vnde propteradmirationem eoꝝ que uidebantur quoꝝ cae latebant hoīes primo ph̓ari ceperunt: inuenientesāt cām quieſcebant: nec ſiſtit inquiſitio quouſqꝫperueniatur ad primam cām: ⁊ tunc perfecte nosſcire arbitramur qn̄ primam cām cognoſcimus:deſiderat igitur homo naturaliter cognoſcere pͥmam cām quaſi ultimum finem: prima āt oīumcā deus eſt: eſt igitur ultimus finiſ hominis cognoſcere deum Pre. cuiuſlibet effectus cogniti naturaliter homo cauſam ſcire deſiderat: intellectꝰautem humanus cognoſcit ens vl̓e: deſiderat igr̄naturaliter cognoſcere cauſam eius que ſolū deꝰ