De ſpūalibus creaturisFoliū xxviij.
actus diuidāt ens. ⁊ cum quodlibet generum ꝑ actūet potentiā diuidat̉ id ꝯmuniter materia prima nominat̉ qd̓ eſt in genere ſubſtātie. vt potentia quedaꝫintellecta p̄ter oēm ſpēm ⁊ formā. ⁊ etiā preter pͥuationem. que tn̄ eſt ſuſceptiua ⁊ formaꝝ ⁊ pͥuationumvt pꝫ per Augu. xij. ꝯfeſſio. et pͥmo ſuꝑ Gen̄. ad litteram. et ꝑ ph̓m. vij. metaphy. Sic aūt accepta materia que eſt ꝓpria eius acceptio ⁊ ꝯmunis. impoſſibile eſt ꝙ materia ſit in ſubſtatijs ſpiritualibꝰ. licet em̄in vno ⁊ eodē qd̓ qn̄qꝫ eſt in actu. qn̄qꝫ in potentia.prius tēpore ſit potentia qͣꝫ actus. actus tn̄ natural̓reſt pͥor potētia. illud aūt qd̓ eſt pͥus nō dependet a poap ſteriori. ſed ecōuerſo. Et ideo inuenit̉ aliquis purusr .i. actus abſqꝫ om̄i potentia. nunqͣꝫ tn̄ inuenit̉ in reruꝫpo. natura potentia que nō ſit ꝑfecta ꝑ aliquē actu. et ꝓ.q. i p̄ter hoc ſemꝑ in materia pͥma eſt aliqua forma. Apͥmo aūt actu ꝑfecto ſimpl̓r qui hꝫ in ſe omnē plenitudinē perfectōis cātur eſſe actu in om̄ibꝰ. ſed tn̄ ẜmquēdā ordinem. Nullus em̄ actus cauſatus hꝫ omnem ꝑfectōis plenitudinē. ſed reſpectu pͥmi actꝰ omnis actus cauſatus eſt imꝑfectus. quāto tn̄ aliqͥs actus eſt ꝑfectior tanto eſt deo propinquior Inter omnes aūt creaturas deo maxime appropinquāt ſpūales ſubſtātie. vt ptꝫ per Dyoni. iiij. ca. cele. ierar. Un̄maxime accedūt ad perfectōem primi actus. tn̄ comparātur ad inferiores creaturas ſicut ꝑfectū ad imꝑfectum. et ſicut actus ad potētiā. Nullo ergo modohec rō ordinis rerum hꝫ ꝙ ſubſtantie ſpūales ad eſſeſuū requirat materiā pͥma. que eſt incompletiſſimūinter omīa entia. ſed ſunt longe ſupra tota materiaꝫet omnia materialia eleuate. Hoc etiā manifeſte apparet ſi quis propriam operatōem ſubſtātiarū ſpiritualium ꝯſideret. om̄es em̄ ſpūales ſubſtātie intellectuales ſunt. talis autē eſt vniuſcuiuſqꝫ rei potentiaqualis reperitur ꝑfectio eius. nā proprius actus propriam potentiā requirit. perfectio autē cuiuſlibet intellectualis ſubſtātie inqͣꝫtum hmōi eſt intelligibileprout eſt in intellectu. talem igit̉ potentiā oportꝫ inſpiritualibꝰ ſubſtātijs requirere que ſit ꝓportionataad ſuſceptōem forme intelligibilis. huiuſmodi autēnō eſt potentia materie prime. Nam materia primarecipit formaꝫ ꝯtrahendo ip̄am ad eſſe indiuiduale.forma vero intelligibilis eſt in ītellectu abſqꝫ huiuſmodi ꝯtractione. Sic em̄ intelligit intellectus vnūquodqꝫ intelligibile ẜm ꝙ forma eius eſt in eo. intelligit aūt intellectus intelligibile precipue ẜm naturam ꝯmunē ⁊ vniuerſalem. et ſic forma intelligibilisin intellectu eſt ẜm rōnem ſue ꝯmunitatis. non eſt ergo ſubſtātia intellectualis receptiua forme ex ratōnematerie prime. ſed magis per oppoſitā quādā rōneꝫUnde manifeſtū fit ꝙ in ſubſtantijs ſpiritualibꝰ illaprima materia que de ſe omni ſpecie caret eius parseſſe nō poteſt. Si tamen quecūqꝫ duo ſe habent adinuicem vt potentia ⁊ actus nominentur materia etforma. nihil obſtat dicere vt non fiat vis in verbis
ꝙ in ſubſtantijs ſpūalibꝰ eſt materia ⁊ forma. Oportet em̄ in ſubſtantia ſpūali creata eſſe duo. quorumvnū ꝯparatur ad alteruꝫ vt potentia ad actum. Qd̓ſic patꝫ. manifeſtū eſt em̄ ꝙ primū ens qd̓ deus eſt. eſtactus infinitus. vtpote habens in ſe totaꝫ eſſendi plenitudinem nō ꝯtractā ad aliquā rōnem generis velſpeciei. Un̄ oportet ꝙ ipſum eſſe eius nō ſit eſſe quaſiinditu alicui nature que non ſit ſuū eſſe. qꝛ ſic finiretur ad illā materiā Un̄ dicimus ꝙ deus eſt ipſum ſuum eſſe. hoc aūt nō poteſt dici de aliquo alio. Sicutem̄ impoſſibile ē intelligere ꝙ ſint plures albedinesſeparate. ſed ſi eſſet albedo ſeparata ab om̄i ſubiectoet recipiente eſſꝫ vna tm̄. ita impoſſibile eſt ꝙ ſit ip̄meſſe ſubſiſtens niſi vnū tm̄. Om̄e igitur qd̓ eſt preterprimū ens cum nō ſit ſuū eſſe habet eſſe in aliquo receptum per qd̓ ipſum eſſe ꝯtrahitur. ⁊ ſic in quolibꝫcreato aliud eſt natura rei que participat eſſe. ⁊ aliudipſum eſſe participatū. Et cum quelibet res participet per aſſimilatōem primū actu inqͣꝫtum habet eſſe.neceſſe eſt ꝙ eſſe participatū in vnoquoqꝫ ꝯpareturad materia participāteꝫ ipſum ſicut actus ad potentiam. In natura igitur rerū corporearū materia nō ꝑſe participat ipſum eſſe. ſed per formā. forma em̄ adueniens materie facit ip̄am eſſe actu ſicut anima corpori. Un̄ in rebꝰ ꝯpoſitis eſt ꝯſiderare duplice actūet duplicem potentiā. Nam pͥmo qͥdem materia eſtvt potentia reſpectu forme. ⁊ forma eſt actus eius. etiterū natura ꝯſtituta ex materia ⁊ forma eſt vt potentia reſpectu ipſius eſſe inqͣꝫtum eſt ſuſceptiua eius. remoto igit̉ fundamento materie ſi remaneat aliquaforma determinate nature per ſe ſubſiſtens nō in materia. adhuc ꝯparabitur ad ſuū eſſe vt potentia ad actum. nō dico aūt vt potentiā ſeparabilē ab actu. ſedquā ſemꝑ ſuus actus ꝯcomitatur. Et hoc mō natura ſpūalis ſubſtātie que nō eſt cōpoſita ex materia etforma eſt vt potentia reſpectu ſui eſſe. ⁊ ſic in ſubſtantia ſpūali eſt ꝯpoſitio potentie ⁊ actus. ⁊ per ꝯſequēsforme ⁊ materie. Si tamē omīs potentia nominet̉materia ⁊ om̄is actus nominet̉ forma. ſed tn̄ hoc noeſt ꝓprie dictū ẜm ꝯmune vſum nominū¶ Ad primū dd̓m. ꝙ rō forme opponit̉ rōni ſubiecti. nā om̄is forma inqͣꝫtum eſt hmōi eſt actus. omne aūt ſubiectū ꝯparatur ad id cuius eſt ſubiectu. vtpotentia ad actuꝫ. Si qua ergo forma eſt que ſit actus tm̄ vt diuina eſſentiā. illa nullo mō poteſt eē ſubiectū. De hac Boe. loqͥt̉. Si aūt aliqͣ forma ſit q̄ ẜmaliqͥd ſit ī actu ⁊ ẜm aliqͥd ſit in pona. ẜm hoc tm̄ eritſubiectu ẜm ꝙ eſt in potentia. ſubſtantie vero ſpūales licet ſint forme ſubſiſtentes. ſunt tamē in potētiainqͣꝫtum habent eſſe finitū ⁊ limitatum. et qꝛ intellectus eſt cognoſcitiuus omniū ẜm ſui rōnem ⁊ volūtas eſt amatiua vniuerſalis boni. remanet ſemꝑ in intellectu ⁊ volūtate ſubſtantie create potentia ad aliquid qd̓ eſt extra ſe. Un̄ ſi quis recte ꝯſideret ſubſtātias ſpūales nō inueniunt̉ eſſe ſubiecte niſi acciden-
R ij
djq. 3. ar. j
Idē pͥꝰ ẜ.q. 66 ar. i.et ī de po.ma. 4. q. i. j
Ib̓ pͥª ꝑ.q. Fo. ar.et 2º ſcpͥd. j. q. jͣ. a.
Id̓ pͥª ꝑ.q. 7. ar. i.
Id̓ pͥª. ꝑ.q. 4 4. a. i.