MateriaTercia

eccati. ¶ Pͣ. Augꝰ. d̓t. ij. ꝯfeſ. Gratie tue deputo quecūqꝫ mala nō feci. nō eſſet aūt īputandū gratie ꝙ hōmala nō faceret ſi carens gr̄a poſſet nō peccare. non gͦpctm̄ eſt cā ꝙ aliqͥs pͥuetur gr̄a. ſꝫ magis pͥuatio greeſt cā peccandi. ⁊ ſic ſequit̉ vt pͥus ꝙ deus ſit cā peccāio di. ¶ Pͣ. Om̄is laus creature p̄cipue deo dꝫ attribuiſed in laudē viri iuſti d̓r Ecc̄i. xxxi. qͥ potuit trāſgredi ⁊ nō trāſgreſſus eſt. gͦ multo magis hoc ꝯpetit deoii ẜt gͦ deꝰ peccare. ⁊ ꝑ ꝯſequēs eſſe cā peccati. ¶ Pͣ. Ph̓sdt̄. iiij. topico. p̄t deus ⁊ ſtudioſus pͣua facere. hͦ eſt ātpeccare. gͦ deꝰ p̄t peccare ¶ Pͣ. Bn̄ ſeqͥt̉. ſortes p̄t curre̓ ſivult. gͦ ſimpl̓r p̄t currere. ſed hec eſt vera. deus p̄t peccare ſi vult. qꝛ hoc ipſum qd̓ eſt velle peccare eſt peccareſꝫ ergo deus p̄t peccare ſimpl̓r. ⁊ ſic idem qd̓ pͥus. ¶ Pͣ.Qui occaſionē damni dat. dānū dediſſe videt̉. ſed deus dedit occaſionē peccandi homini ꝑ p̄ceptū qd̓ de1Adit. vt d̓r Ro. vij. gͦ deus eſt cā peccati. ¶ Pͣ. Cū malūcauſet̉ a bono. videt̉ ꝙ malū maximū cauſet̉ a maximo bono. ſed maximū malū eſt culpa q̄ facit bonuꝫhoīem vel angelū malū. gͦ cauſat̉ a maximo bono qd̓eſt deus. ¶ Pͣ. Eiuſdē eſt dare dominiū ⁊ auferre. ſeddei eſt dare dominiū aīe ſuꝑ corpꝰ. gͦ ⁊ eius eſt auferre. ſed ſolūmodo ꝑ pctm̄ aufert̉ ꝙ ſpiritui nō ſubijci16tur caro. gͦ deus eſt cā peccati. ¶ Pͣ. Qd̓ eſt cā alicuiꝰnature eſt cā motus ꝓprij ⁊ naturalis ipſius. ſed deꝰeſt cā nature volūtatis. ꝓprius aūt ⁊ naturalis motus volūtatis eſt auerſio. ſicut ꝓprius motꝰ ⁊ naturalis lapidis eſt deſcendere. vt Augꝰ. d̓t in li. de libe. ar.ergo deus eſt cā auerſionis. ⁊ ſic cum in auerſione rōculpe ꝯſiſtat. videt̉ ꝙ deus ſit cā culpe. ¶ Pͣ. Qui precipit pctm̄ eſt cā peccati. ſed deus inuenit̉ p̄cepiſſe peccatū. vt d̓r. iij. Reg. vlti. cū ſpūs mēdacij dixiſſꝫ. egrediar ⁊ ero ſpūs mendax in ore ꝓphetarū. dn̄s dixitegredere ⁊ fac̄. ⁊ Ozee pͥmo d̓r. ꝙ dn̄s p̄cepit Ozeevt ſumeret mulierē fornicariam. ⁊ faceret ex ea filiost fornicationū. gͦ deus eſt cā peccati. ¶ Pͣ. Eiuſdem eſtagere ⁊ poſſe. qꝛ vt d̓t ph̓us. cuius eſt potentia eiꝰ eſtactio. ſed deꝰ eſt cā eius qd̓ eſt poſſe peccare. gͦ eſt cā eiꝰquod eſt peccare¶ Sed ꝯtra eſt qd̓ d̓t Augꝰ. in li. lxxxiij. q̄ſtionū.ꝙ deo ſapiente actore non fit hō deterior. ſed peccatofit homo deterior. ergo deus non eſt actor peccati¶ Pͣ. Fulgentiꝰ dicit ꝙ deus nō eſt actor illius rei cuius eſt vltor. ſed deus eſt vltor peccati. ergo non eſtactor peccati. ¶ Pͣ. Deus nō eſt cauſa niſi eius qd̓ diligit. qꝛ hoc d̓r Sap. xi. Diligis om̄ia que ſunt. etiānihil odiſti eorū que feciſti. odit aūt pctm̄ ẜm illudSapien̄. xiiij Pariter odio ſunt deo impius ⁊ impietas eius. ergo deus nō eſt actor peccati.¶ Reſpondeo dd̓m. ꝙ cauſa peccati eſt alquis dupliciter. vno modo qꝛ ipſe peccat Alio mō qꝛ facit alterum peccare. quorū neutrū deo ꝯuenire poteſt. Qd̓em̄ deus peccare nō poſſit manifeſtū eſt ex ꝯmuni rone peccati. ⁊ ex ꝓpria rōne mortalis peccati. qd̓ dicit̉

culpa. Peccatū em̄ ꝯmuniter dictū ẜm ꝙ in rebꝰ naturalibꝰ ⁊ artificialibꝰ inuenitur ex eo ꝓuenit ꝙ aliquis in agendo nō attingit ad fineꝫ ꝓpter que agitqd̓ ꝯtingit ex defectu actiui pͥncipij. ſicut ſi grāmaticus nō recte ſcribat ꝯtingit ex defectu artis. ſi tamenrecte ſcribere intendit. et ꝙ natura peccet in formatōeaīalis. ſicut ꝯtingit in partubꝰ monſtruoſis. ꝯtingitex defectu actiue virtutis in ſemine Peccatū vero ẜmꝙ ꝓprie in moralibꝰ dicit̉ habet rōnem culpe. et prouenit ex eo ꝙ voluntas deficit a debito fine. per hocꝙ in finem indebitū tendit. In deo aūt neqꝫ actiuumpͥncipiū poteſt eſſe deficiens. eo ꝙ eius potentia eſt infinita. nec eius voluntas poteſt deficere a debito fine.qꝛ ipſa eius volūtas que eſt etiā eius natura eſt bonitas ſumma. que eſt vltimꝰ finis in pͥma regula omniū volūtatum. vnde naturaliter eius volūtas inheret ſummo bono. nec p̄t ab eo deficere. ſicut nec alicuius rei appetitus naturalis deficere poteſt quin appetat ſuū bonū naturale. ſic gͦ deꝰ cauſa peccati eſſe nō p̄teo ꝙ ip̄e peccet. Sil̓r etiā nō poteſt eſſe cā peccati. eoꝙ alios faciat peccare. peccata em̄ ꝓut nūc de peccatꝭloquimur ꝯſiſtūt in auerſione volūtatꝭ create ab vltimo fine. impoſſibile eſt aūt ꝙ deus faciat volūtatēalicuius ab vltimo fine auerti. cum ipſemet ſit vltimus finis. qd̓ em̄ ꝯmuniter inuenit in om̄ibꝰ agentibꝰ creatis. oportet ꝙ hoc habeat ex imitatione p̄miagentis. qd̓ dat om̄ibꝰ ſuaꝫ ſil̓itudinem ẜm ꝙ caperepoſſunt. ꝓut Dionyſius d̓t in. ix. ca. de di. no. Unūqd̓qꝫ aūt agēs creatū inuenit̉ per ſuā actōem. alia qͦdāmodo ad ſeipſum attrahere aſſimilādo ea ſibi. vtper ſil̓itudinem forme. ſicut cum calidū calefacit. velꝯuertendo alia ad finem ſuū. ſicut homo ꝑ preceptualios mouet ad finem quem intendit. Eſt ergo hocdeo ꝯueniens ꝙ om̄ia ad ſeipſum ꝯuertat. et per ꝯſequens ꝙ nihil auertat a ſeipſo. ipſe aūt eſt ſummuꝫbonū. Unde nō poteſt eſſe cā auerſionis volūtatis aſummo bono in quo rō culpe ꝯſiſtit. ꝓut nūc loquit̉de culpa. Impoſſibile eſt gͦ ꝙ deus ſit cā peccati.¶ Ad primuꝫ ergo dd̓m. ꝙ deus dicit̉ tradere ali­ Adquos in reprobū ſenſum vel inclinare voluntates inmalum. nō qͥdem agendo vel mouendo. ſed potiusdeſerendo vel nō impediendo. ſicut ſi aliquis nō daret manū cadenti diceret̉ eſſe cauſa illius caſus. hocaut deus ex iuſto iudicio facit ꝙ deus aliqͥbꝰ auxiliūnō preſtat ne cadant ¶ Et ꝑ hoc etiā pꝫ ſolutio ad ſecūdum. ¶ Ad terciū dd̓m. ꝙ pena opponit̉ cuidamparticulari bono. nō eſt aūt ꝯtra rōneꝫ ſummi boniauferre aliqd̓ particulare bonū. cū particulare bonūauferatur ꝑ appoſitōem alterius boni. qd̓ interdū eſtmelius. ſicut forma aque aufertur ꝑ appoſitōem forme ignis. Et ſimiliter bonū nature particularis aufertur per penā per appoſitōem melioris boni. ꝑ hocſcꝫ ꝙ deus ordinem iuſticie in rebꝰ ſtatuit. ſed maluꝫculpe eſt ꝑ auerſionē a ſummo bono. a quo ſummuꝫ

20Idē pͥª 2ᵉq. 79. ar. i.et 2º ſcpͥ.d. 37. q. ⁊.arti i.

Contra

Ad 3